อย. จ่อยกระดับคุม 'ปากกาลดน้ำหนักกลุ่ม GLP-1' เป็นยาควบคุมพิเศษ

เภสัชกรหญิงสุภัทรา บุญเสริม เลขาธิการคณะกรรมการอาหารและยา เปิดเผยว่า จากกรณีพบการใช้ “ปากกาฉีดลดน้ำหนัก” ตามโซเชียลมีเดียอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะในกลุ่มคนทั่วไป รวมถึงมีการปรับขนาดยาและวิธีการฉีดด้วยตนเอง

 

สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) มีความห่วงใยอย่างยิ่ง ขอเรียนว่า

 

ในประเทศไทยอนุมัติยากลุ่ม Glucagon-like peptide-1 receptor agonist (GLP-1 RA) สำหรับการรักษาโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และลดน้ำหนักในผู้ที่มีภาวะอ้วนเท่านั้น  ไม่ใช่ยาลดน้ำหนักเพื่อความสวยงามในกลุ่มบุคคลทั่วไป

 

โดยยากลุ่ม GLP-1 RA ออกฤทธิ์ทำให้รู้สึกอิ่มเร็วและลดความอยากอาหาร ทำให้น้ำหนักลดลงได้ในระยะหนึ่ง แต่หากใช้ไม่ถูกต้องหรือหยุดยาเองโดยไม่มีการควบคุม อาจทำให้น้ำหนักดีดกลบเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว หรือที่เรียกว่า "โยโย่" และเสี่ยงเกิดผลข้างเคียงรุนแรง เช่น น้ำตาลในเลือดต่ำ ไตวาย ถุงน้ำดีอักเสบ ภาวะซึมเศร้า หรือกล้ามเนื้อฝ่อลีบ โดยเฉพาะในผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคไต โรคตับ โรคไทรอยด์ หรือโรคต่อมไร้ท่อ ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการประเมินและดูแลอย่างใกล้ชิดจากแพทย์

 

ที่ผ่านมา อย. พบการโฆษณาและจำหน่ายยากลุ่มดังกล่าวโดยเฉพาะช่องทางออนไลน์ และได้ดำเนินคดีกับผู้กระทำผิดตามกฎหมายมาโดยตลอด แต่ยังคงพบปัญหาการนำไปใช้ในทางที่ผิดอย่างต่อเนื่อง

 

ขณะนี้ อย. อยู่ระหว่างเสนอกระทรวงสาธารณสุขยกระดับการกำกับดูแลยากลุ่ม GLP-1 RA จาก “ยาอันตราย” ให้เป็น “ยาควบคุมพิเศษ”

 

เพื่อจำกัดการจำหน่ายได้เฉพาะร้านขายยาแผนปัจจุบันที่มีใบสั่งยาจากแพทย์เท่านั้น และร้านขายยาจะต้องจัดทำบัญชีและรายงานการจำหน่ายยา เพื่อให้สามารถตรวจติดตามได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เลขาธิการฯ อย. กล่าวเตือนประชาชนว่า อย่าหลงเชื่อคำโฆษณาชวนเชื่อว่า “ฉีดแล้วผอม” เพราะไม่มียาวิเศษใดที่ทำให้น้ำหนักลดได้อย่างปลอดภัยและยั่งยืน การลดน้ำหนักที่ถูกต้องควรมาจากการปรับพฤติกรรม เช่น การเลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสม ออกกำลังกายสม่ำเสมอ พักผ่อนให้เพียงพอ และดูแลสุขภาพจิต ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรังได้ในระยะยาว

 

 

ทั้งนี้ 'ยาควบคุมพิเศษ' จะมีระบบการควบคุมอาทิ

การสั่งและจ่ายยา  ยาควบคุมพิเศษ ต้องจ่ายโดยเภสัชกรตามใบสั่งแพทย์เท่านั้น ไม่มีการจำหน่ายแบบขายทั่วไปหรือซื้อเองได้โดยตรงจากร้านทั่วไป และผู้ป่วยต้องแสดง ใบสั่งยาจากแพทย์ ที่วินิจฉัยและประเมินแล้วว่าจำเป็นต้องใช้ยาประเภทนี้ 

 

สถานที่และบุคลากร  การจำหน่ายยาควบคุมพิเศษ ต้องอยู่ในสถานที่ที่ได้รับอนุญาต เช่น ร้านขายยาที่มีเภสัชกรประจำ สถานพยาบาล หรือสถานที่ที่ได้รับใบอนุญาตผลิต/จำหน่ายตามพระราชบัญญัติยา บุคลากรเช่น เภสัชกรต้องอยู่ปฏิบัติหน้าที่ประจำ เมื่อมียาควบคุมพิเศษจำหน่ายในร้าน 

 

ข้อกำหนดบนฉลากและข้อมูลประกอบ

ยาควบคุมพิเศษต้อง ระบุข้อความ “ยาควบคุมพิเศษ” บนฉลาก ตามที่กฎหมายกำหนด เพื่อแยกจากยาอันตรายและยาทั่วไป 

 

การจัดเก็บและติดตาม

ต้องมีการ จัดเก็บยาอย่างปลอดภัย และเก็บบันทึกการสั่ง/จ่ายยาเพื่อตรวจสอบได้ (เช่น บันทึกชื่อผู้ป่วย ปริมาณยา วันที่จ่าย ฯลฯ) ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงจากการใช้ยาในทางที่ผิด 

 

เป็นต้น.