ดีพอไหม? เมื่อ ‘ลูกจ้างใหม่วัย 60+ในไทย’ ไม่มีสิทธิในกองทุนประกันสังคม

สำนักงานประกันสังคม ให้ความรู้ในประเด็นนี้เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2568 ที่ผ่านมาว่า  ลูกจ้างที่เริ่มงานเมื่ออายุ 60 ปีขึ้นไป ยังคงได้รับความคุ้มครองจากกองทุนเงินทดแทน โดยนายจ้างต้องยื่นแบบ สปส.1-03 เพื่อขึ้นทะเบียน

สิ่งที่แตกต่างคือ ลูกจ้างกลุ่มดังกล่าวไม่ต้องถูกหักเงินสมทบและไม่อยู่ภายใต้ความคุ้มครองของกองทุนประกันสังคม (ยกเว้นผู้ประกันตนมาตรา 39)

แต่ยังมีสิทธิได้รับค่ารักษาพยาบาล ค่าทดแทน ค่าทำศพ ค่าฟื้นฟูสมรรถภาพ และสิทธิอื่นตามกฎหมาย เพื่อคุ้มครองความปลอดภัยในการทำงานของผู้สูงอายุที่ยังสามารถทำงานได้ โดยมีรายละเอียดดังต่อไปนี้

 

1. การขึ้นทะเบียนผู้ประกันตน

• นายจ้างต้องยื่นแบบ สปส.1-03 เพื่อขึ้นทะเบียนลูกจ้างอายุเกิน 60 ปี
• ลูกจ้างยังถือว่าอยู่ในระบบ ไม่ได้รับสิทธิคุ้มครองในกองทุนประกันสังคม (ยกเว้น มาตรา 39) แต่ได้รับสิทธิคุ้มครองกองทุนเงินทดแทน

2. ไม่ต้องหักเงินสมทบ

• หากเข้าทำงานใหม่ตอนอายุเกิน 60 ปี นายจ้าง ไม่ต้องหักเงินสมทบจากค่าจ้าง แต่ลูกจ้างยังได้รับ ความคุ้มครองจากกองทุนเงินทดแทน (WCF)

3. สิทธิความคุ้มครองจากกองทุนเงินทดแทน (WCF)

• กรณีประสบอันตรายหรือเจ็บป่วยเนื่องจากจากการทำงาน ลูกจ้างยังได้รับสิทธิ ค่ารักษาพยาบาล ค่าทดแทน ค่าทำศพ และค่าฟื้นฟู และสิทธิอื่น ๆ ตามกฎหมาย

 

 

ทีนี้ อยากให้ทุกคนลองดูว่า สิทธิจากกองทุนเงินทดแทน คืออะไร? และต่างจากกองทุนประกันสังคมอย่างไร

 

 

กองทุนเงินทดแทน คือ กองทุนที่จ่ายเงินทดแทนให้แก่ลูกจ้างแทนนายจ้าง เมื่อลูกจ้างประสบอันตรายหรือเจ็บป่วย สูญเสียอวัยวะหรือสมรรถภาพในการทำงาน ของร่างกาย ทุพพลภาพ ตาย หรือสูญหาย อันเนื่องมาจากการทำงานให้แก่นายจ้าง โดยจะได้รับเงินสมทบจากนายจ้าง และมีสิทธิประโยชน์และความคุ้มครองที่ได้รับ 4 กรณี ได้แก่

1. ค่ารักษาพยาบาล เบื้องต้นคือ 

• ประสบอันตรายหรือเจ็บป่วย 1 ครั้ง จ่าย 50,000 บาท  
• บาดเจ็บรุนแรงหรือเรื้อรังจ่ายไม่เกิน 150,000 บาท
•  หากไม่เพียงพอจ่ายรวมทั้งสิ้นไม่เกิน 1,000,000 บาท

2. ค่าทดแทนรายเดือน  

• ค่าทดแทน 70% ของค่าจ้างรายเดือน *ไม่เกิน 14,000 บาทต่อเดือน (ค่าจ้างสูงสุด 20,000 บาท)

3. ค่าทำศพ

• จ่ายตามที่กระทรวงกำหนด อัตราที่กำหนดในกฏกระทรวง(ค่าทำศพ 50,000บาท)

4.  ค่าฟื้นฟูสมรรถภาพในการทำงาน

 

ส่วน กองทุนประกันสังคม คือ กองทุนที่ให้หลักประกันแก่ผู้ที่ประกันตน โดยได้รับเงินสมทบจาก นายจ้าง ลูกจ้าง และรัฐบาล มีสิทธิประโยชน์และความคุ้มครองที่ได้รับ มี 7 กรณี (ซึ่งไม่เนื่องจากการทำงาน) ได้แก่ ประสบอันตรายหรือเจ็บป่วย คลอดบุตร ทุพพลภาพ สงเคราะห์บุตร ว่างงาน ชราภาพ ตาย

 

ฉะนั้น  ข้อแตกต่างจึงอยู่ที่ว่า กองทุนทั้งสองจะจ่ายเงินให้ อยู่ที่สาเหตุ

สำหรับกองทุนเงินทดแทนที่ ลูกจ้างวัย 60+ จะได้นั้น จะได้รับก็ต่อเมื่อลูกจ้างประสบอันตรายหรือเจ็บป่วย สูญเสียอวัยวะหรือสมรรถภาในการทำงานของร่างกาย ทุพพลภาพ ตาย หรือสูญหาย อันเนื่องมาจากการทำงานให้แก่นายจ้าง เท่านั้น

ในขณะที่กองทุนประกันสังคมจ่ายให้ไม่ต้องเกี่ยวเนื่องจากการทำงานก็ได้

 

 

 

เงินบำนาญชราภาพ แม้จะทำงานในวัย 60+ ก็ไม่ได้!

 

อีกประเด็นสำคัญที่จะไม่มีคือ การหายไปในเรื่องของ ‘เงินบำนาญชราภาพ’ ซึ่งยอดเงินที่ได้รับจะเกิดจากยอดสมทบเก่าเท่านั้น

 

ทั้งนี้ เมื่อเปรียบเทียบกับต่างประเทศ ที่มีนโยบายการขยายอายุเกษียณ หรือ มีกฎหมายส่งเสริมการจ้างงานผู้สูงอายุที่ชัดเจน อย่างประเทศญี่ปุ่น หรือสหรัฐอเมริกา พบว่า

 

สหรัฐอเมริกา คนที่อายุ 60 หรือเกษียณแล้ว จะสามารถกลับไปทำงานได้เต็มรูปแบบ โดยรัฐจะไม่ตัดสิทธิ ‘บำนาญของเขา’ แค่จัดการตามช่วงอายุ  เช่น แม้เบิกบำนาญไปแล้ว แต่ยังกลับไปทำงาน รัฐจะหักบำนาญบางส่วนชั่วคราว แต่เมื่อเกษียณจริงจะได้บำนาญเพิ่มขึ้น

หรือถ้าเลือกที่จะเลื่อนเบิกบำนาญออกไป จะได้เครดิตเพิ่ม หมายถึงเงินบำนาญต่อเดือนมากขึ้นถาวร!

ทั้งนี้ คนที่ทำงานต่อจะมีหน้าที่ในการจ่ายภาษี-ประกันบางส่วนตามรายได้ แต่ไม่ตัดสิทธิแบบไทย 

 

ส่วนใน ประเทศญี่ปุ่น ที่มีการออกฎหมายสนับสนุนการจ้างงานผู้สูงอายุอย่างชัดเจนระบุว่า หลังจากอายุ 60 ปี บริษัทจะต้องมีทางเลือกให้คนเหล่านั้นทำงานถึง 65 ปี โดยเลือกว่าจะต่อสัญญาจ้าง เปลี่ยนสัญญาจ้างเป็นปีต่อปี หรือจ้างแบบตำแหน่งที่งานเบาลงเหมาะสมกับอายุหรือไม่

โดยบำนาญที่ได้ หากยังไม่เบิก ก็จะได้เงินเพิ่ม แต่ถ้าเบิกแล้ว เงินบำนาญบางส่วนจะถูกลดลงตามรายได้ แต่พอหยุดทำงาน เงินบำนาญจะกลับมาปกติ

ทั้งนี้ ระบบจะให้ลูกจ้างวัย 60+ ต้องจ่ายประกันสังคมบางส่วนตามสัญญา แต่มีระบบแบ่งเบาภาระค่าใช้จ่ายช่วยด้วย

 

ระบบของประเทศที่มีความชัดเจนด้านการขยายอายุเกษียณ จึงทำให้ประชาชนในวัย 60+ ที่ยังต้องทำงาน ได้รับการดูแลเรื่องบำนาญอย่างสมเหตุสมผล ในเมื่อพวกเขาก็เป็นหนึ่งในระบบแรงงานเช่นกัน

 

…..

 

ท้ายสุด คงไม่มีใครปฏิเสธว่าเราจะก้าวสู่สังคมสูงวัย และประชากรกว่า 20% อายุมากกว่า 60 ปี บวกกับอัตราการเกิดที่ต่ำอย่างต่อเนื่อง  จึงทำให้แรงงานคนอายุ 60+ มีบทบาทที่เพิ่มขึ้น

แต่กฎหมายหรือสิทธิที่มีในประเทศไทยตอนนี้ ‘เป็นธรรม’ กับพวกเขาแค่ไหน นั่นคือสิ่งที่รัฐต้องตอบ.