"ทวี"เสนอแก้กฎหมาย เปิดทางชุมชนฟ้องผู้ก่อมลพิษโดยตรง

พันตำรวจเอก ทวี สอดส่อง หัวหน้าพรรคประชาชาติ เสนอให้แก้กฎหมายเพื่อคืนสิทธิชุมชนที่ได้รับผลกระทบจากมลพิษ ให้ฟ้องเจ้าหน้าที่ที่ละเว้นหน้าที่และผู้ก่อมลพิษได้โดยตรง พร้อมอุดช่องโหว่ทางการเงินที่อาจทำให้บริษัทผู้ก่อความเสียหายเหลือทรัพย์สินไม่พอชดใช้ หลังชาวบ้านชนะคด

พ.ต.อ.ทวีโพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊ก (คลิกอ่าน) ระบุว่า ปัญหา “ขยะพิษ” ไม่ได้เกิดจากตัวบทกฎหมายเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับการทุจริตเชิงโครงสร้างและการบังคับใช้กฎหมายที่ไม่มีประสิทธิภาพ เขาอ้างถึงกรณีน้ำท่วมชะล้างสารเคมีและกากพิษในจังหวัดปราจีนบุรี จนชาวบ้านออกมาถือป้าย “เราไม่อยากเป็นมะเร็ง” พร้อมยกข้อมูลจากรายงานของคณะกรรมาธิการการอุตสาหกรรม สภาผู้แทนราษฎร ชุดที่ 26

รายงานที่พ.ต.อ.ทวีอ้างระบุว่า บ่อขยะอุตสาหกรรมในปราจีนบุรีขยายพื้นที่กว่า 350 ไร่ และมีการลักลอบนำสารเคมีนอกใบแจ้งจากเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออกมาทิ้ง ขณะที่กองกากยิปซัมฤทธิ์กรดในอำเภอศรีมหาโพธิถูกฝนชะลงแหล่งน้ำ เขายังกล่าวถึงการถมดินปิดทางน้ำ ซึ่งเมื่อเกิดน้ำหลากอาจพาสารเคมีและโลหะหนักลงสู่แม่น้ำปราจีนบุรี กระทบแหล่งน้ำกินน้ำใช้ของประชาชน

พ.ต.อ.ทวียกกรณีโรงงานในชลบุรีที่ทำผิด 17 คดี แต่ยังเปิดกิจการและปล่อยน้ำเสียลงดิน รวมถึงกากแคดเมียม 15,000 ตันที่ถูกขนจากจังหวัดตากไปยังสมุทรสาครและชลบุรี โดยตั้งคำถามว่ากากหลายพันตันหายไปจากระบบได้อย่างไร ทั้งที่การขนส่งต้องมีใบกำกับทุกเที่ยว

อีกกรณีคือฝุ่นแดงจากเตาหลอมเหล็ก หรือ EAF Dust จำนวน 816 ตันจากแอลเบเนีย ซึ่งเกือบถูกนำเข้าไทยก่อนถูกสกัดได้หลังองค์กรเฝ้าระวังระหว่างประเทศแจ้งเตือน ส่วนกรณีอ่างเก็บน้ำลุ่มน้ำโจนแห่งที่ 16 จังหวัดฉะเชิงเทรา ปนเปื้อนโลหะหนักจนใช้การไม่ได้ ทวีกล่าวว่าหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่างเกี่ยงกันรับสำนวน

ช่องโหว่ทางการเงิน เป็นอีกประเด็นที่ทวีเตือน โดยระบุว่ากฎกระทรวงฉบับที่ 5 พ.ศ. 2569 ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2569 ยกเว้นใบอนุญาตให้บริการระหว่างบริษัทในเครือ รวมถึงงานบริหาร ไอที และการค้ำประกันหนี้ เขามองว่าการนับบริษัทในเครือจากจำนวนผู้ถือหุ้นหรือกรรมการที่ซ้ำกัน อาจเปิดทางให้บริษัทต่าง ๆ ค้ำประกันกันเองได้

พ.ต.อ.ทวียกตัวอย่างว่า บริษัทแม่อาจดึงเงินสดจากโรงงานไปไว้ในบัญชีกลาง เรียกเก็บค่าบริหารและค่าไอที ก่อนให้โรงงานนำทรัพย์สินที่เหลือไปค้ำหนี้บริษัทอื่นในเครือ หากเกิดสารพิษรั่วไหลและชาวบ้านชนะคดี โรงงานอาจเหลือทรัพย์สินไม่พอชดใช้ ทำให้ภาระความเสียหายตกอยู่กับประชาชน

ข้อเสนอของพ.ต.อ.ทวีครอบคลุมการให้ชุมชนเป็นผู้เสียหายโดยตรง เปิดทางฟ้องเจ้าหน้าที่ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 157 และฟ้องผู้ก่อมลพิษทางแพ่งและอาญาได้โดยไม่ต้องรอหน่วยงานรัฐ พร้อมเสนอห้ามโรงงานกากอันตรายค้ำหนี้ให้บริษัทในเครือ บังคับเปิดเผยรายการระหว่างกัน และวางเงินประกันตามต้นทุนฟื้นฟูจริง

นอกจากนี้ยังเสนอให้ตั้งกองทุนช่วยชุมชนสู้คดี ตรวจบัญชีกากอุตสาหกรรมตั้งแต่ “เข้า บำบัด คงเหลือ” ทุกไตรมาส และยกระดับเป็นศาลสิ่งแวดล้อมชำนัญพิเศษ รวมถึงให้โรงงานเป็นฝ่ายพิสูจน์ในคดีแพ่งว่าไม่ได้ก่อมลพิษ ข้อเสนอทั้งหมดเป็นแนวทางที่ทวีเรียกร้องให้ทบทวนและผลักดัน เพื่อให้ประชาชนมีเครื่องมือปกป้องสิทธิและเรียกค่าเสียหายได้เมื่อได้รับผลกระทบจากมลพิษ.