ครั้งแรกในไทย! รฟท. ปลดล็อกเปิดข้อมูลราง ให้เอกชนร่วมเดินรถตามกม.ใหม่

วันที่ 26 มิถุนายน 2569 นายพิเชฐ คุณาธรรมรักษ์ อธิบดีกรมการขนส่งทางราง (ขร.) เปิดเผยถึงความคืบหน้าครั้งสำคัญของระบบขนส่งทางรางไทย

โดยระบุว่า การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) ในฐานะผู้จัดการโครงสร้างพื้นฐาน ได้จัดทำและเผยแพร่ "เอกสารโครงข่ายรางหรือทางเฉพาะ ประจำปี 2569" (Network Statement) เรียบร้อยแล้ว
 

 การดำเนินการนี้เป็นไปตามมาตรา 70 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางราง พ.ศ. 2568 เพื่อปลดล็อกให้เอกชนที่สนใจสามารถเข้าถึงข้อมูลและยื่นขอใช้ทางรถไฟเพื่อร่วมเดินรถได้เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ไทย

เหตุผลและความจำเป็นในการเปิดเสรี ปัจจุบันรัฐบาลได้ลงทุนพัฒนารถไฟทางคู่และสายใหม่จนเพิ่มความจุทางได้มากกว่า 2 เท่า แต่ รฟท. ยังมีข้อจำกัดในการลงทุนจัดหารถขนส่ง ส่งผลให้มีความจุทางเหลือในช่วงเวลาที่ไม่ได้ให้บริการ

 การเปิดให้เอกชนเข้ามามีส่วนร่วมตาม พ.ร.บ.การขนส่งทางรางฯ จึงช่วยให้เกิดความคุ้มค่าในการใช้โครงสร้างพื้นฐานของประเทศ และเพิ่มทางเลือกที่หลากหลายให้กับประชาชน

เจาะลึกเอกสาร Network Statement เอกสารดังกล่าวมีความหนากว่า 598 หน้า บรรจุรายละเอียดสำคัญประกอบด้วย นิยามศัพท์, รายละเอียดโครงสร้างพื้นฐาน, เงื่อนไขการเข้าใช้โครงข่าย, การจัดสรรเวลา (Slot) และเส้นทางเดินรถ รวมถึงค่าใช้ประโยชน์จากรางและทรัพย์สินที่เกี่ยวข้อง

 เอกชนที่สนใจสามารถใช้เป็นคู่มือเพื่อเตรียมทำสัญญาเข้าใช้รางกับ รฟท. ซึ่งตามมาตรา 73 ระบุชัดเจนว่า การดำเนินการนี้ไม่ถือเป็นการร่วมลงทุน (PPP) ตามกฎหมายปกติ แต่เป็นการทำสัญญาใช้รางร่วมกัน

เปิดอัตราค่าใช้ประโยชน์จากราง (Track Access Charge) มีการกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมไว้อย่างชัดเจนเพื่อความเป็นธรรม ดังนี้:

ขบวนรถโดยสารร่วมบริการ: อัตรา 44 บาทต่อคันต่อกิโลเมตร (ขั้นต่ำ 4 คันต่อขบวน)

ขบวนรถท่องเที่ยวร่วมบริการ: อัตรา 77 บาทต่อคันต่อกิโลเมตร

ขบวนรถสินค้า: คำนวณจากน้ำหนักรวมขบวนรถ (Gross Tonnage) ในอัตรา 0.2065 บาทต่อตัน-กิโลเมตร

ตัวอย่างการคำนวณ: ขบวนรถท่องเที่ยว 4 คัน เส้นทางกรุงเทพ-หัวหิน (229 กม.) จะมีค่าใช้รางรวมประมาณ 70,532 บาทต่อเที่ยว

ขั้นตอนต่อไปและความเชื่อมั่น ขณะนี้อยู่ระหว่างรอคณะรัฐมนตรี (ครม.) พิจารณาแต่งตั้ง "คณะกรรมการจัดสรรเวลาการเดินรถขนส่งทางราง" เพื่อทำหน้าที่บริหารจัดการเวลาเดินรถให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

 ทั้งนี้ รฟท. ยืนยันว่าจะดำเนินการบนหลักการ ความเป็นกลาง โปร่งใส และไม่เลือกปฏิบัติ ตามมาตรา 68 ของกฎหมาย เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับนักลงทุน

ด้านนายอนันต์ โพธิ์นิ่มแดง รักษาการผู้ว่าการ รฟท. กล่าวเสริมว่าการเปิดประตูสู่การแข่งขันนี้จะช่วยกระตุ้นเม็ดเงินในภาคโลจิสติกส์ และทำให้ประชาชนได้รับบริการที่ทันสมัยในราคาที่เป็นธรรมจากกลไกตลาด

 ผู้ประกอบการที่สนใจสามารถดาวน์โหลดเอกสารฉบับเต็มได้ที่เว็บไซต์ของ รฟท. ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป