“Xplorer” ยานใต้น้ำฝีมือคนไทย พัฒนาเทคโนโลยีการสำรวจและอุตสาหกรรมในโลกใต้ทะเลลึก

ในอุตสาหกรรมสำรวจและผลิตปิโตรเลียม “การตรวจสอบความสมบูรณ์ของท่อส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติใต้ทะเล” ถือเป็นภารกิจที่มีความซับซ้อนสูงและใช้ต้นทุนมหาศาล เนื่องจากต้องเผชิญกับสภาพแวดล้อมที่มีแรงดันสูง การกัดกร่อนรุนแรง และข้อจำกัดทางฟิสิกส์ที่ทำให้ไม่สามารถใช้สัญญาณวิทยุหรือระบบ GPS ได้ การดำเนินงานจึงต้องพึ่งพาเทคโนโลยีเฉพาะทางที่มีค่าใช้จ่ายสูงและต้องอาศัยความเชี่ยวชาญระดับสูง

 

ที่ผ่านมา ผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมพลังงานต้องพึ่งพายานใต้น้ำแบบควบคุมระยะไกล (ROV) ซึ่งเชื่อมต่อกับเรือบนผิวน้ำผ่านสายสัญญาณขนาดใหญ่ การใช้งานลักษณะนี้จำเป็นต้องใช้เรือสนับสนุนสมรรถนะสูงประเภท Dynamic Positioning Class 2 (DP2) เพื่อรักษาตำแหน่งเรือให้คงที่ ส่งผลให้ต้นทุนการดำเนินงานเพิ่มสูงขึ้นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

 

ท่ามกลางข้อจำกัดดังกล่าว “Xplorer” ยานสำรวจใต้น้ำอัตโนมัติ (Autonomous Underwater Vehicle: AUV) ฝีมือคนไทย จึงถูกพัฒนาขึ้นเพื่อเปลี่ยนแปลงแนวทางการทำงานของอุตสาหกรรมอย่างก้าวกระโดด

 

นวัตกรรมเรือธง ลดต้นทุน–เพิ่มประสิทธิภาพ

 

“Xplorer” เป็นผลงานของบริษัท โรวูล่า (ประเทศไทย) จำกัด (ROVULA) ผู้เชี่ยวชาญด้าน Subsea Inspection, Repair and Maintenance (IRM) ภายใต้กลุ่มบริษัท AI and Robotics Ventures (ARV) โดยมีเป้าหมายเพื่อลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศ และยกระดับขีดความสามารถของไทยในด้านเทคโนโลยีขั้นสูง

 

ตัวระบบถูกออกแบบด้วยวิศวกรรมขั้นสูง น้ำหนักประมาณ 850 กิโลกรัม ขับเคลื่อนด้วยใบพัด 8 ชุด สามารถปฏิบัติงานใต้น้ำลึกได้ถึง 300 เมตร จุดเด่นสำคัญอยู่ที่ระบบควบคุมอัตโนมัติ ซึ่งช่วยให้สามารถใช้เรือสนับสนุนระดับ Dynamic Positioning Class 1 (DP1) ที่มีต้นทุนต่ำกว่าได้

 

นอกจากนี้ Xplorer ยังติดตั้งระบบเซนเซอร์และอุปกรณ์เก็บข้อมูลมาตรฐานสากล อาทิ ระบบถ่ายภาพในสภาวะแสงจำกัด เซนเซอร์ตรวจวัดการกัดกร่อน โซนาร์สำรวจพื้นทะเล และระบบนำทางใต้น้ำความแม่นยำสูง ทำให้สามารถปฏิบัติภารกิจตรวจสอบท่อใต้ทะเลได้อย่างครบถ้วนและมีประสิทธิภาพ

 

เส้นทางพัฒนา Deep Tech ฝีมือคนไทย

 

โครงการ Xplorer มีจุดเริ่มต้นตั้งแต่ปี 2560 จากความร่วมมือระหว่างบริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) หรือ PTTEP และมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในการพัฒนายานต้นแบบ ก่อนจะต่อยอดสู่การจัดตั้ง ARV และ ROVULA เปลี่ยนงานวิจัย Deep Tech ให้เป็นบริการเชิงพาณิชย์ระดับโลก

 

การพัฒนาเทคโนโลยี Deep Tech ดังกล่าวต้องอาศัยระยะเวลาและการทดลองอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากขาดต้นแบบหรือองค์ความรู้สำเร็จรูป ทีมวิศวกรไทยจึงต้องเรียนรู้จากการปฏิบัติงานจริงในสภาพแวดล้อมทะเลที่มีความเสี่ยงสูง พร้อมปรับปรุงระบบอย่างต่อเนื่องจนสามารถพัฒนา Xplorer รุ่นใช้งานจริงได้สำเร็จ

 

ในช่วงปี 2566–2567 ยาน Xplorer V2.0 ได้รับการพัฒนาเสร็จสมบูรณ์ และเริ่มให้บริการเชิงพาณิชย์ทั้งในประเทศและต่างประเทศ โดยปัจจุบันสามารถตรวจสอบท่อใต้ทะเลรวมระยะทางมากกว่า 700 กิโลเมตร พร้อมสร้างผลลัพธ์ตามมาตรฐานอุตสาหกรรม และช่วยลดต้นทุนการดำเนินงานอย่างชัดเจน

ขยายศักยภาพสู่ระบบนิเวศเทคโนโลยีใต้น้ำ

 

ภัคชนม์ หุ่นสุวรรณ์ Co-Founder ผู้ร่วมก่อตั้ง บริษัท โรวูล่า ประเทศไทย จำกัด (ROVULA) ได้สะท้อนมุมมองถึงเบื้องหลังความท้าทายว่า

 

“ความสำเร็จของ 'Xplorer' ในวันนี้ จึงเป็นมากกว่าความล้ำหน้าทางเทคโนโลยี แต่สะท้อนให้เห็นถึง ความมุ่งมั่น และระบบบริหารจัดการความเสี่ยงที่เป็นรูปธรรมว่า ศักยภาพของวิศวกรไทยนั้นหากได้ รับการสนับสนุนอย่างตรงจุด ก็สามารถอยู่ในระดับแนวหน้าบนเวทีโลกได้อย่างเต็มภาคภูมิ”

ความสำเร็จของ Xplorer ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงอุตสาหกรรมปิโตรเลียม แต่ยังเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้าง “ระบบนิเวศนวัตกรรมใต้น้ำ” ของประเทศไทย ในช่วงปี 2567–2569 ROVULA เดินหน้าขยายตลาดสู่ระดับสากล ควบคู่กับการวิจัยเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพด้านพลังงาน ระยะเวลาปฏิบัติงาน และความเร็วของยาน

 

ในระยะยาว เทคโนโลยี AUV มีศักยภาพในการต่อยอดไปสู่อุตสาหกรรมอื่น เช่น การสำรวจทรัพยากรทางทะเล การวิจัยสิ่งแวดล้อม และการประยุกต์ใช้ด้านความมั่นคง ซึ่งจะช่วยเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันและความมั่นคงทางเทคโนโลยีของประเทศ

 

การพัฒนา “Xplorer” จึงไม่ใช่เพียงความก้าวหน้าทางวิศวกรรม หากแต่เป็นหลักฐานเชิงประจักษ์ถึงศักยภาพของบุคลากรไทยในการพัฒนาเทคโนโลยีขั้นสูง และก้าวสู่การเป็นหนึ่งในผู้เล่นสำคัญบนเวทีนวัตกรรมระดับโลกอย่างแท้จริง