เจาะเทคนิค สายการบิน Low cost : เมื่อต้นทุนต่ำแลกมาด้วยความเสี่ยง

ในยุคที่การเดินทางด้วยเครื่องบินกลายเป็นเรื่องที่ใครก็เข้าถึงได้ สายการบินราคาประหยัด (Low-cost Carriers: LCCs) ได้กลายเป็นฟันเฟืองสำคัญที่ขับเคลื่อนอุตสาหกรรมการบินทั่วโลก แต่เบื้องหลังราคาตั๋วหลักร้อยหรือหลักพันต้น ๆ นั้น มีสูตรลับการบริหารจัดการต้นทุนที่เข้มงวดและซับซ้อนซ่อนอยู่
 

สูตรสำเร็จระดับโลก: เรียบง่ายแต่ทรงพลัง หลักการสำคัญที่สายการบิน Low-cost ทั่วโลกใช้คือการลดความซับซ้อนในทุกมิติ เริ่มจากการเลือกใช้ “เครื่องบินรุ่นเดียว” เป็นจำนวนมาก, เทคนิคนี้ช่วยให้สายการบินได้รับส่วนลดมหาศาลจากการสั่งซื้อ และยังช่วยลดต้นทุนการฝึกอบรมบุคลากร 

รวมถึงการซ่อมบำรุงที่ทำได้ง่ายและประหยัดกว่าการมีเครื่องบินหลายรุ่น นอกจากนี้ การจัดที่นั่งแบบชั้นเดียว (Single Class) และเพิ่มความหนาแน่นของที่นั่งให้มากที่สุด ก็เป็นวิธีเพิ่มรายได้ต่อเที่ยวบินให้คุ้มทุนที่สุด

การเลือกสนามบินก็เป็นอีกหนึ่งกลยุทธ์เด็ด โดยสายการบินเหล่านี้มักเลี่ยงสนามบินหลักที่มีค่าธรรมเนียมการลงจอด (Landing Fees) สูง และหันไปใช้สนามบินรองแทน เช่น ในไทยที่เลือกใช้ท่าอากาศยานดอนเมืองแทนสุวรรณภูมิ, รวมถึงการลดการใช้สิ่งอำนวยความสะดวกอย่าง “งวงช้าง” แล้วเปลี่ยนมาให้ผู้โดยสารขึ้นรถบัสหรือเดินขึ้นเครื่องเองเพื่อประหยัดค่าธรรมเนียมสนามบิน

กลยุทธ์ "เวลาคือเงิน" และความเสี่ยงดีเลย์สะสม หัวใจสำคัญของ LCC คือการใช้เครื่องบินให้คุ้มค่าที่สุดผ่าน Turnaround Time หรือการทำให้เครื่องบินจอดพักบนพื้นดินสั้นที่สุดเพื่อกลับขึ้นบินให้เร็วที่สุด, อย่างไรก็ตาม การใช้เครื่องบินอย่างหนักหน่วงนี้มีจุดอ่อนสำคัญ คือหากมีเที่ยวบินใดเที่ยวบินหนึ่งเกิดความล่าช้า จะส่งผลกระทบเป็นโดมิโนไปยังเที่ยวบินถัด ๆ ไปในวันนั้นทันที

เหตุการณ์ล่าสุดที่เกิดขึ้นกับ สายการบินไทยไลอ้อนแอร์ เมื่อวันศุกร์ที่ 13 กุมภาพันธ์ 2569 ณ ท่าอากาศยานดอนเมือง เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของความเสี่ยงนี้ เมื่อเกิดความล่าช้าในหลายเที่ยวบินจนส่งผลกระทบต่อผู้โดยสารจำนวนมาก 

ทำให้สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (CAAT) ต้องลงพื้นที่กำกับดูแลอย่างใกล้ชิดเพื่อให้มั่นใจว่าสายการบินจะปฏิบัติตาม ข้อบังคับ กบร. 101 ว่าด้วยการคุ้มครองสิทธิผู้โดยสาร

การตัดสิ่งอำนวยความสะดวกที่มองไม่เห็น นอกจากการเก็บค่าธรรมเนียมยิบย่อยอย่างค่าอาหาร ค่าเลือกที่นั่ง หรือค่าน้ำหนักกระเป๋าแล้ว สายการบิน Low-cost บางแห่งอาจลดต้นทุนในส่วนที่ผู้โดยสารมองไม่เห็น 

เช่น การตัดระบบ ACARS ซึ่งเป็นระบบสื่อสารผ่านดาวเทียมระหว่างนักบินและภาคพื้นดินออก โดยให้นักบินใช้การสื่อสารผ่านวิทยุแทนเพื่อประหยัดค่าใช้จ่าย รวมถึงการไม่มีนโยบายคืนเงินค่าตั๋ว (Non-refundable) เพื่อลดภาระการบริหารจัดการและรักษาเงินสด

บทเรียนจากวิกฤตและความรับผิดชอบ กรณีของไทยไลอ้อนแอร์ทำให้ CAAT ต้องกำชับให้สายการบินรายงานสาเหตุและแผนป้องกันอย่างละเอียด โดยเฉพาะในช่วงเทศกาลที่มีการเดินทางสูงอย่างตรุษจีน ซึ่งสิทธิพื้นฐานที่ผู้โดยสารควรได้รับตามข้อบังคับ กบร. 101 เมื่อเที่ยวบินล่าช้า ได้แก่ การได้รับข้อมูลที่ชัดเจน การอำนวยความสะดวกด้านอาหารและที่พักตามความเหมาะสม รวมถึงการชดเชยกรณีล่าช้าเกินเวลาที่กำหนด

ในโลกของการบินราคาประหยัด การบริหารต้นทุนคือหัวใจของการอยู่รอด แต่เหตุการณ์เที่ยวบินล่าช้าซ้ำซากย้ำเตือนว่า สายการบินต้องรักษาสมดุลระหว่าง "ประสิทธิภาพเชิงธุรกิจ" กับ "คุณภาพการบริการและความรับผิดชอบต่อผู้โดยสาร" เพื่อไม่ให้ความประหยัดกลายเป็นความเสี่ยงที่ผู้โดยสารต้องแบกรับเพียงฝ่ายเดียว

อ้างอิง 

https://www.satair.com/knowledge-hub/six-cost-cutting-strategies-for-airlines
https://www.ukessays.com/essays/management/low-cost-airlines-the-operations-strategies-management-essay.php
https://clarityairframe.com/blog/maintenance-cost-reduction-small-airlines/https://www.facebook.com/caat.thailand/posts/pfbid033nUWGHAtaqcMJTo74ppqgDYk8dC5oERWYakChfmwuD4j3mGYmq2u2BtF1dTZwNCml