จุฬาฯ รีไซเคิลอวนผีสู่ฟิลาเมนต์ 3D สร้างนวัตกรรมสีเขียว

จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเดินหน้านวัตกรรมด้านวัสดุรีไซเคิล ด้วยการพัฒนาอวนประมงที่ถูกทิ้งหรือที่เรียกว่า “อวนผี” ให้กลายเป็นเส้นฟิลาเมนต์สำหรับการพิมพ์สามมิติ (3D Printing) เพื่อต่อยอดเป็นวัสดุตั้งต้นในอุตสาหกรรมแห่งอนาคต ลดปัญหาขยะทะเลและไมโครพลาสติก ควบคู่กับการสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจใหม่ให้แก่ชุมชนชาวประมง

ดร.ณัฐพล ไร่สงัด อาจารย์ประจำวิทยาลัยปิโตรเลียมและปิโตรเคมี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เปิดเผยว่า โครงการ “การพัฒนาต้นแบบนวัตกรรมรีไซเคิลไนลอนจากอวนประมงสำหรับเทคโนโลยีการพิมพ์สามมิติ” เกิดจากความตระหนักถึงผลกระทบของขยะพลาสติกในทะเล โดยเฉพาะอวนผีซึ่งยังคงดักจับสัตว์ทะเลต่อไปแม้ถูกทิ้ง และเมื่อเสื่อมสภาพยังแตกตัวเป็นไมโครพลาสติกที่ปนเปื้อนในห่วงโซ่อาหาร

แม้ประเทศไทยจะมีการรีไซเคิลอวนประมงอยู่แล้วในระดับหนึ่ง แต่ส่วนใหญ่ยังถูกนำไปใช้ในอุตสาหกรรมพื้นฐาน โครงการนี้จึงมุ่งเปิดช่องทางใหม่ในการนำไนลอนรีไซเคิลจากอวนไปใช้ในเทคโนโลยีขั้นสูงอย่างการพิมพ์สามมิติ ซึ่งต้องอาศัยองค์ความรู้ด้านเคมีพอลิเมอร์ในการปรับสูตรและคุณสมบัติของวัสดุให้สามารถใช้งานได้จริง

โครงการดังกล่าวเริ่มดำเนินการตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2568 โดยได้รับทุนสนับสนุนจากศูนย์ความเป็นเลิศด้านเทคโนโลยีปิโตรเคมีและวัสดุ (PETROMAT) และความร่วมมือจากบริษัท อูเบะ เทคนิคอล เซ็นเตอร์ (เอเชีย) จำกัด รวมถึงนักวิจัยจากหน่วยงานด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อพัฒนากระบวนการแปรรูปอวน ตั้งแต่การคัดแยก ทำความสะอาด บด หลอม ปรับปรุงคุณสมบัติ ไปจนถึงการผลิตเป็นเส้นฟิลาเมนต์มาตรฐานสำหรับเครื่องพิมพ์สามมิติ

ดร.ณัฐพล ระบุว่า นวัตกรรมนี้มีเป้าหมายสำคัญ 3 ด้าน ได้แก่ ด้านวิชาการ เพื่อสร้างวัสดุรีไซเคิลที่มีคุณภาพเทียบเท่าวัสดุใหม่ ด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อเพิ่มมูลค่าและแรงจูงใจในการเก็บอวนเก่าออกจากทะเล และด้านชุมชน เพื่อเปิดโอกาสให้ชาวประมงสามารถมีส่วนร่วมในห่วงโซ่การแปรรูปและสร้างรายได้เพิ่ม

สำหรับการนำไปใช้งาน ทีมวิจัยมีแผนพัฒนาชิ้นงานต้นแบบ เช่น ชิ้นส่วนยานยนต์และอุปกรณ์ต่าง ๆ ที่ต้องการวัสดุแข็งแรงแต่น้ำหนักเบา พร้อมขยายผลสู่ตลาดภายในประเทศ ก่อนต่อยอดสู่ระดับอุตสาหกรรมและการส่งออกในอนาคต

นักวิจัยย้ำว่า โครงการนี้สะท้อนแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียนอย่างเป็นรูปธรรม โดยเปลี่ยนขยะที่สร้างปัญหาให้กลายเป็นทรัพยากรใหม่ที่มีมูลค่า สร้างประโยชน์ร่วมกันทั้งต่อสิ่งแวดล้อม ภาคอุตสาหกรรม และชุมชนท้องถิ่น พร้อมความหวังว่าในอนาคตจะช่วยลดอวนผีในทะเลไทย และยกระดับการใช้วัสดุรีไซเคิลในเทคโนโลยีสมัยใหม่อย่างยั่งยืน