SCG Cleanergy เปิด First Sync CMT1 ก้าวสำคัญโซลาร์ฟาร์มสู่ไฟฟ้าภาครัฐ

การเปิดดำเนินการ First Synchronization ของโครงการโซลาร์ฟาร์ม CMT1 ขนาด 10 เมกะวัตต์พีค ณ อำเภอแม่ทะ จังหวัดลำปาง เมื่อวันที่ 15 มกราคม 2569 นับเป็นก้าวสำคัญของบริษัท เอสซีจี คลีนเนอร์ยี่ จำกัด (SCG Cleanergy) ในการนำพลังงานแสงอาทิตย์เข้าสู่ระบบไฟฟ้าภาครัฐอย่างเป็นทางการ

 

เนื่องจาก First Synchronization คือขั้นตอนที่โรงไฟฟ้าสามารถขนานระบบไฟฟ้าเข้ากับโครงข่ายของการไฟฟ้า เพื่อทดสอบความพร้อม ความเสถียร และความปลอดภัยของระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ ก่อนจะเริ่มจำหน่ายไฟฟ้าเชิงพาณิชย์ให้แก่หน่วยงานรัฐ ซึ่งถือเป็นหมุดหมายสำคัญที่สะท้อนความพร้อมของโครงการในฐานะส่วนหนึ่งของโครงสร้างพื้นฐานพลังงานของประเทศ

 

สำหรับโครงการพลังงานหมุนเวียน การขนานไฟฟ้าเข้าสู่ระบบถือเป็นกระบวนการที่มีความละเอียดอ่อน เนื่องจากพลังงานแสงอาทิตย์มีความผันผวนตามสภาพอากาศ ระบบผลิตไฟฟ้า ระบบควบคุม และระบบป้องกันจึงต้องทำงานสอดประสานกับโครงข่ายไฟฟ้าของประเทศอย่างแม่นยำ การที่โครงการ CMT1 สามารถดำเนินการ First Synchronization ได้อย่างราบรื่น สะท้อนถึงคุณภาพของการออกแบบ การติดตั้ง และการทดสอบระบบที่เป็นไปตามมาตรฐานของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค รวมถึงหลักเกณฑ์ด้านความมั่นคงของระบบไฟฟ้าที่ภาครัฐกำหนดไว้

 

 

โครงการ CMT1 ยังมีความสำคัญในเชิงนโยบาย เนื่องจากเป็นโครงการแรกภายใต้กลุ่มโครงการ Big Lot Government PPA ของ SCG Cleanergy ซึ่งมีกำลังการผลิตรวมกว่า 367 เมกะวัตต์พีค รูปแบบ Government PPA เป็นกลไกสำคัญที่เปิดโอกาสให้ภาคเอกชนเข้ามามีบทบาทในการผลิตไฟฟ้าพลังงานสะอาดและจำหน่ายให้แก่ภาครัฐในระยะยาว ช่วยเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนในระบบไฟฟ้าของประเทศ ลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงฟอสซิล และสนับสนุนเป้าหมายการพัฒนาระบบพลังงานที่มั่นคงและยั่งยืน

 

ความสำเร็จของโครงการ CMT1 ยังสะท้อนศักยภาพของ SCG Cleanergy ในการยกระดับบทบาทจากผู้พัฒนาโครงการพลังงานสะอาด สู่การเป็นผู้ขับเคลื่อนโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานของประเทศ โดยไฟฟ้าที่ผลิตจากโครงการจะถูกจำหน่ายให้แก่การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการกระจายไฟฟ้าไปยังพื้นที่ต่างจังหวัด ช่วยเสริมความมั่นคงทางพลังงานในระดับภูมิภาค และรองรับความต้องการใช้ไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นในอนาคต

 

 

ในด้านการก่อสร้างและติดตั้ง โครงการ CMT1 มี ONNEX by SCG ทำหน้าที่เป็น Main Contractor โดยรับผิดชอบงานออกแบบ จัดหา และก่อสร้าง (EPC) ภายใต้เงื่อนไขของโครงการ Government PPA ซึ่งต้องอาศัยมาตรฐานด้านวิศวกรรมและความปลอดภัยในระดับสูง การออกแบบระบบถูกปรับให้สอดคล้องกับบริบทพื้นที่ รวมถึงการรองรับแรงสั่นสะเทือนจากแผ่นดินไหว เพื่อให้โรงไฟฟ้ามีความมั่นคงและสามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพในระยะยาว

 

แม้โครงการจะเผชิญข้อจำกัดด้านภูมิประเทศและฤดูฝนระหว่างการก่อสร้าง แต่ SCG Cleanergy และ ONNEX by SCG สามารถบริหารโครงการได้อย่างมีประสิทธิภาพ นับตั้งแต่ได้รับ Notice to Proceed เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2567 จนสามารถดำเนินการ First Synchronization ได้ภายในระยะเวลา 14 เดือน ความสำเร็จดังกล่าวไม่เพียงสะท้อนความพร้อมด้านเทคนิคและการบริหารจัดการโครงการเท่านั้น แต่ยังเป็นบทพิสูจน์ถึงความร่วมมือของทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง

 

 

ความสำเร็จของโครงการ CMT1 จึงไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการทดสอบระบบไฟฟ้าและการขนานไฟฟ้าเข้าสู่โครงข่าย แต่ยังทำหน้าที่เป็นต้นแบบสำคัญสำหรับโครงการอื่น ๆ ในกลุ่ม CMT, CLP, PCE, NPW และ VS ที่จะทยอยเข้าสู่ขั้นตอนการจำหน่ายไฟฟ้าให้แก่ภาครัฐในลำดับถัดไป โครงการเหล่านี้จะร่วมกันวางรากฐานระบบพลังงานสะอาดของประเทศ ที่ไม่ได้มองเพียงการผลิตไฟฟ้า แต่คือการสร้างคุณค่าในระยะยาวให้กับโครงสร้างพื้นฐานพลังงาน และการเติบโตอย่างยั่งยืนของประเทศไทยในอนาคต

 

 

การขนานไฟฟ้าเพื่อทดสอบระบบไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์และจำหน่ายให้ภาครัฐอย่างเป็นทางการ มีความหมายอย่างไร ทำไมจึงเป็นก้าวสำคัญ

 

การพัฒนาโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์เพื่อจำหน่ายไฟฟ้าเข้าสู่ระบบหรือโครงข่ายของรัฐ ไม่ใช่เพียงแค่การติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ แต่หมายถึงการเชื่อมต่อระบบผลิตไฟฟ้าเข้ากับ โครงข่ายไฟฟ้าหลัก (Grid) ซึ่งต้องมีการทำงานประสานกันระหว่างระบบผลิตและระบบควบคุมของการไฟฟ้าอย่างเข้มงวด เพื่อให้ไฟฟ้าที่ผลิตจากแผง PV เข้ากับแรงดันและความถี่ของโครงข่ายได้อย่างปลอดภัยและเสถียร กระบวนการนี้ในเชิงเทคนิคเรียกว่า “Grid Synchronization” หรือการซิงโครไนซ์ระบบไฟฟ้าเข้ากับโครงข่ายไฟฟ้า” ซึ่งเป็นการปรับคุณสมบัติของไฟฟ้าที่ผลิตให้ตรงกับไฟฟ้าที่มีอยู่ในระบบก่อนนำไปขนานหรือเชื่อมต่อเข้าร่วมกันจริง

 

โดยพื้นฐานแล้ว การซิงโครไนซ์จะทำให้ระบบไฟฟ้า 2 ระบบ “สอดคล้องกัน” ในด้านแรงดัน ความถี่ และเฟสไฟฟ้า ซึ่งจำเป็นสำหรับระบบที่มีหลายแหล่งผลิตไฟฟ้าร่วมกัน เช่น โรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ที่ต้องป้อนไฟเข้าโครงข่ายของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย หรือการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค

 

 

ในประเทศไทยระบบโซลาร์ที่เชื่อมต่อกับโครงข่ายปัจจุบันมีทั้งที่อยู่ในรูปแบบ Grid-Connected Systems with PPA และ Without PPA โดยระบบที่มีกำหนดสัญญาซื้อขายไฟฟ้า (PPA) กับผู้ซื้อ เช่น การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค หรือการไฟฟ้านครหลวง นับว่าเป็นส่วนสำคัญของโครงสร้างพลังงานของประเทศและมีบทบาทในการเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนให้กับระบบไฟฟ้าของประเทศอย่างต่อเนื่อง โดยปัจจุบันกำลังการติดตั้งโซลาร์แบบเชื่อมต่อระบบมีจำนวนหลายพันเมกะวัตต์ ซึ่งรวมทั้งโครงการที่มีสัญญา PPA ที่ได้เริ่มจ่ายไฟฟ้าเข้าสู่โครงข่ายอย่างเป็นทางการแล้วหลายโครงการ

 

ในกระบวนการปฏิบัติของผู้ผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ที่ต้องการจำหน่ายไฟฟ้าให้ภาครัฐหรือหน่วยงานจัดซื้อไฟฟ้า ขั้นตอนหนึ่งที่ถือเป็น เงื่อนไขสำคัญเพื่อเข้าสู่การจ่ายไฟฟ้าเชิงพาณิชย์ (Commercial Operation Date – COD) คือการ “ทดสอบขนานระบบ” หรือ First Synchronization

 

โดยเอกสารกำกับระบุว่า หลังจากตรวจสอบเอกสาร การตรวจสอบจุดเชื่อมต่อไฟฟ้า และการจัดทำสัญญาเรียบร้อยแล้ว ต้องผ่านขั้นตอน First Synchronization ก่อนระบบจะเริ่มจ่ายไฟเข้าระบบจริงและเริ่มบันทึกการผลิตไฟฟ้าเชิงพาณิชย์ได้ ซึ่งแสดงให้เห็นว่า First Synchronization ไม่ได้เป็นการทดสอบธรรมดา แต่เป็น ด่านกำกับคุณภาพสุดท้าย ก่อนระบบจะได้รับการยอมรับให้จ่ายไฟจริงให้กับภาครัฐ

 

เหตุที่ขั้นตอนนี้มีความสำคัญ เพราะไฟฟ้าที่เข้าสู่โครงข่ายจะต้องไม่ส่งผลกระทบต่อความเสถียรของระบบหลัก ซึ่งถ้าการซิงโครไนซ์ไม่ได้มาตรฐาน อาจทำให้เกิดปัญหา เช่น ความไม่ตรงกันของความถี่ไฟฟ้า หรือปัญหาเฟสไฟฟ้า ซึ่งจะส่งผลสะเทือนต่อทั้งโครงข่ายและผู้ใช้ไฟฟ้ารายอื่น

 

ดังนั้น การขนานไฟฟ้าเพื่อทดสอบระบบจึงเป็นการตรวจสอบทั้งด้านความปลอดภัย ความเข้ากันได้กับระบบปฏิบัติการของโครงข่าย และการปฏิบัติตามข้อกำหนดทางวิศวกรรมของหน่วยงานกำกับดูแลระบบไฟฟ้า เช่น การไฟฟ้าส่วนภูมิภาคหรือการไฟฟ้านครหลวง ก่อนที่โครงการจะสามารถจำหน่ายไฟฟ้าให้ภาครัฐอย่างเป็นทางการต่อไป

 

สรุปใจความสำคัญเชิงเทคนิคและระบบของการขนานไฟฟ้าเพื่อจำหน่ายไฟฟ้า:

- การขนานระบบไฟฟ้าเข้ากับโครงข่าย (Grid Synchronization) เป็นการทำให้ระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ “สอดคล้อง” กับแรงดัน ความถี่ และเฟสของโครงข่ายก่อนเชื่อมต่อจริง

- First Synchronization เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการกำกับดูแลก่อนเข้าสู่ Commercial Operation Date (COD) เพื่อจำหน่ายไฟฟ้าให้ภาครัฐ โดยเป็นด่านสุดท้ายของการทดสอบระบบ

- ระบบโซลาร์ที่เชื่อมต่อโครงข่ายและมี PPA มีบทบาทสำคัญในการช่วยเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนและเสริมความมั่นคงพลังงานของประเทศ