จุฬาฯ-The Ocean Cleanup ผสาน AI ตรวจจับขยะเจ้าพระยา จัดการมลพิษ

ปัญหาขยะในแม่น้ำและทะเลเป็นหนึ่งในความท้าทายระดับโลกที่ไม่อาจมองข้ามได้ โดยเฉพาะในประเทศไทยที่ยังคงติดอันดับ 1 ใน 10 ของโลกด้านการจัดการขยะที่ไม่มีประสิทธิภาพ

ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อม แต่ในปัจจุบัน การนำเทคโนโลยีล้ำสมัยอย่างปัญญาประดิษฐ์ (AI) เข้ามามีบทบาทสำคัญในการแก้ไขปัญหานี้ กำลังสร้างความหวังครั้งใหม่ให้กับแม่น้ำเจ้าพระยา
 

ผนึกกำลังเพื่อสิ่งแวดล้อม: จุฬาฯ และ The Ocean Cleanup

เพื่อรับมือกับวิกฤตนี้ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้ร่วมมือกับ The Ocean Cleanup ซึ่งเป็นองค์กรด้านวิศวกรรมสิ่งแวดล้อมจากประเทศเนเธอร์แลนด์ และ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.) เปิดตัวโครงการนำร่องที่ใช้เทคโนโลยีกล้องและ AI ในการติดตามและวิเคราะห์เส้นทางของขยะในแม่น้ำเจ้าพระยาอย่างเป็นระบบ จุดมุ่งหมายคือการสร้างฐานข้อมูลที่แม่นยำเพื่อเป็นรากฐานในการวางแผนและกำหนดนโยบายการจัดการขยะเชิงรุก ตั้งแต่ต้นทางบนบกไปจนถึงปลายทางในแม่น้ำ ก่อนที่ขยะเหล่านั้นจะไหลออกสู่มหาสมุทร

กล้องวงจรปิดที่ไม่ใช่แค่เฝ้าระวัง แต่คือการสำรวจข้อมูล

ทีมนักวิจัยได้ติดตั้งกล้องตรวจจับขยะ ณ จุดยุทธศาสตร์สำคัญ 3 แห่ง คือ สะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้า, สะพานอรุณอมรินทร์, และสะพานภูมิพล ซึ่งเป็นเส้นทางหลักที่ขยะจากทั่วสารทิศจะไหลผ่าน กล้องเหล่านี้ถูกตั้งโปรแกรมให้บันทึกภาพทุกๆ 15 นาที เพื่อสร้างภาพรวมของสถานการณ์ขยะในแม่น้ำตลอด 24 ชั่วโมง ซึ่งมีความแม่นยำสูงกว่าการสังเกตการณ์ด้วยตาเปล่าอย่างมาก

เมื่อ AI กลายเป็นดวงตาและสมอง: ภารกิจกอบกู้แม่น้ำเจ้าพระยาจากกองขยะ

หลังจากภาพถูกบันทึก AI ของ The Ocean Cleanup จะเข้ามาทำหน้าที่เป็น “สมอง” ในการประมวลผลข้อมูล AI จะวิเคราะห์และจำแนกปริมาณและประเภทของขยะที่ลอยอยู่ได้อย่างรวดเร็ว ไม่ว่าจะเป็นพลาสติก โฟม หรือขยะอื่นๆ พร้อมทั้งติดตามเส้นทางการเคลื่อนที่อย่างละเอียด นอกจากนี้ AI ยังช่วยประเมินประสิทธิภาพของ เรือเก็บขยะอัตโนมัติพลังงานแสงอาทิตย์ (Interceptor) ที่สามารถเก็บขยะได้สูงถึง 6-7 ตันต่อครั้ง ทำให้การจัดการขยะเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

สร้างฐานข้อมูลเพื่ออนาคตที่ยั่งยืน
ข้อมูลเชิงลึกที่ได้จากการวิเคราะห์ด้วย AI ถือเป็น "คลังข้อมูลสำคัญ" ที่จะช่วยให้ทุกภาคส่วนสามารถกำหนดนโยบายการจัดการขยะได้อย่างแม่นยำและยั่งยืนยิ่งขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการระบุจุดที่มีการทิ้งขยะมากที่สุดเพื่อวางแผนการป้องกัน การพัฒนากฎหมายเพื่อลดการทิ้งขยะ หรือการส่งเสริมการจัดการขยะในระดับชุมชน นอกจากนี้ เทคโนโลยีนี้ยังช่วยประเมินประสิทธิภาพของโครงการจัดการขยะที่มีอยู่ของทั้งภาครัฐและเอกชนได้อีกด้วย

ศาสตราจารย์ ดร.สุชนา ชวนิชย์ จากคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ย้ำว่าการแก้ไขปัญหาขยะเป็นความรับผิดชอบร่วมกันของทุกคน และความร่วมมือระหว่างประเทศนี้เป็นก้าวสำคัญที่แสดงให้เห็นว่าปัญหาขยะคือปัญหาระดับโลกที่ต้องร่วมมือกันแก้ไข การนำเทคโนโลยีสุดล้ำเข้ามาใช้จึงไม่เพียงแต่ช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม แต่ยังเป็นการวางรากฐานเพื่อความยั่งยืนของระบบนิเวศทางน้ำและทะเลของประเทศไทยในระยะยาวอีกด้วย