สรุปทางออก "รถไฟฟ้า 20 บาทตลอดสาย" สภาผู้บริโภคยันทำได้จริง!

"รถไฟฟ้า 20 บาทตลอดสาย" ทางออกจริงเพื่อประชาชน

จุดเริ่มต้นของข้อเรียกร้อง

“รถไฟฟ้า 20 บาทตลอดสาย” เป็นนโยบายที่ถูกผลักดันอย่างต่อเนื่องจาก สภาองค์กรของผู้บริโภค โดยมีเป้าหมายเพื่อให้ประชาชนทุกกลุ่มสามารถเข้าถึงระบบขนส่งสาธารณะได้อย่างเท่าเทียม ลดภาระค่าครองชีพ และยกระดับคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน สภาผู้บริโภคย้ำว่า ระบบขนส่งสาธารณะควรถูกมองว่าเป็น สิทธิขั้นพื้นฐาน ของประชาชน ไม่ใช่ “ทางเลือก” ที่มีไว้สำหรับคนบางกลุ่ม

 

อย่างไรก็ตาม รัฐบาลได้ประกาศ ชะลอนโยบายดังกล่าว จากเดิมที่จะเริ่มในวันที่ 1 ตุลาคม 2568 ออกไปเป็น ภายใน 15 พฤศจิกายน 2568 โดยให้เหตุผลว่าต้องรอการพิจารณาร่างกฎหมายสำคัญ 3 ฉบับ ได้แก่

• พ.ร.บ.การขนส่งทางราง
• พ.ร.บ.การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย
• พ.ร.บ.การบริหารจัดการระบบตั๋วร่วม

 

ทางออกจากสภาผู้บริโภค

นางสาว สารี อ๋องสมหวัง เลขาธิการสภาองค์กรของผู้บริโภค เสนอให้รัฐบาลนำงบประมาณ 34,000 ล้านบาท ที่ตั้งไว้สำหรับโครงการก่อสร้างทางด่วนชั้นที่ 2 มาขับเคลื่อนนโยบายรถไฟฟ้า 20 บาทตลอดสายแทน โดยให้เหตุผลว่า

 

การสร้างทางด่วนสองชั้น ไม่ได้แก้ปัญหารถติดในกรุงเทพฯ อย่างแท้จริง แต่กลับกระตุ้นให้คนใช้รถยนต์ส่วนตัวมากขึ้น

 

การลงทุนในระบบรถไฟฟ้า จะทำให้ประชาชนหันมาใช้ขนส่งสาธารณะมากขึ้นในราคาที่เข้าถึงได้จริง สร้างผลประโยชน์ต่อสังคมโดยรวมมากกว่าการสร้างถนนเพิ่ม

 

ตัวเลขที่ยืนยันความเป็นไปได้

งานวิจัยและข้อมูลเชิงประจักษ์ชี้ว่า ค่าโดยสารรถไฟฟ้า 20 บาทตลอดสายเป็น สิ่งที่เป็นไปได้จริง

• ต้นทุนค่าเดินรถจริงของรถไฟฟ้าอยู่ที่ 11–16 บาทต่อคนต่อเที่ยว
• รถไฟฟ้ารางหนัก (Heavy Rail) มีต้นทุนเฉลี่ยเพียง 14.31 บาทต่อคนต่อเที่ยว
• รถไฟฟ้ารางเบา (LRT, Monorail) มีต้นทุนเฉลี่ยเพียง 11.67 บาทต่อคนต่อเที่ยว

 

เมื่อเทียบกับเพดานค่าโดยสารปัจจุบันที่เคยศึกษาสูงสุดถึง 65 บาท จะเห็นว่าค่าโดยสาร 20 บาทเป็นราคาที่ยุติธรรมและยังสอดคล้องกับความสามารถในการจ่ายของประชาชน

 

ผลประโยชน์มหาศาลจาก 20 บาทตลอดสาย

หากเดินหน้านโยบายนี้ สภาผู้บริโภคคำนวณว่ามีมูลค่าทางเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมรวมกว่า 10,049.73 ล้านบาท ต่อปี โดยแบ่งเป็น

• ด้านเศรษฐกิจ: ประหยัดค่าใช้จ่ายการเดินทางถึง 7,360.43 ล้านบาท
• ด้านสังคม: ลดความสูญเสียจากอุบัติเหตุและเพิ่มคุณภาพชีวิตประชาชนคิดเป็นมูลค่า 2,612.02 ล้านบาท
• ด้านสิ่งแวดล้อม: ลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂) มูลค่า 77.28 ล้านบาท

นอกจากนี้ ยังช่วยลดฝุ่น PM 2.5 ลดการใช้พลังงานฟอสซิล และขับเคลื่อนไปสู่การใช้พลังงานสะอาดในเมือง

 

ข้อเสนอเชิงนโยบาย

นอกจากการโยกงบประมาณจากโครงการทางด่วนแล้ว สภาผู้บริโภคยังเสนอแนวทางสนับสนุนอื่น ๆ ได้แก่

1. ใช้รายได้จากภาษีล้อเลื่อน (ภาษีจดทะเบียนรถยนต์) มาช่วยสนับสนุน ซึ่งมีรายได้เฉลี่ยราว 11,000 ล้านบาทต่อปี

2. ผลักดัน พ.ร.บ. ตั๋วร่วม เพื่อให้ประชาชนใช้เพียงบัตรใบเดียวหรือโทรศัพท์มือถือในการเดินทางทุกระบบขนส่ง

3. กระจายอำนาจให้ท้องถิ่น (อบจ.) เข้ามามีบทบาทในการพัฒนาระบบขนส่งสาธารณะในจังหวัดต่าง ๆ เพื่อให้บริการครอบคลุมทั่วประเทศ

4. ขยายผลสู่ต่างจังหวัด: จากงบ 34,000 ล้านบาท หากกันไว้ 5,500 ล้านบาทเพื่อรถไฟฟ้า 20 บาท จะยังเหลืองบประมาณ 28,500 ล้านบาท ซึ่งเพียงพอที่จะจัดซื้อ รถเมล์ไฟฟ้า 5,700 คัน (ประมาณ 75 คันต่อจังหวัด) เพื่อเพิ่มทางเลือกการเดินทางสะอาดให้ประชาชน

 

 

บทสรุปรถไฟฟ้า 20 บาททำได้จริง

สภาผู้บริโภคยืนยันว่า นโยบายรถไฟฟ้า 20 บาทตลอดสายไม่ใช่เรื่องเพ้อฝัน แต่สามารถทำได้จริงโดยไม่สร้างภาระงบประมาณเพิ่มเติม เพราะต้นทุนเดินรถเฉลี่ยต่ำกว่าราคา 20 บาท อีกทั้งยังมีรายได้เสริมจากค่าโฆษณาและการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์รอบแนวรถไฟฟ้า

 

หากรัฐบาลยึดหลักการว่า “ขนส่งสาธารณะเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน” และปรับการใช้งบประมาณไปสู่สิ่งที่ก่อประโยชน์มากกว่า จะไม่เพียงช่วยลดค่าครองชีพ แต่ยังสร้างความเท่าเทียมด้านการเดินทาง สร้างเมืองที่ยั่งยืน และคืนคุณภาพชีวิตที่ดีกว่าให้แก่ประชาชนทุกคน

 

อ้างอิง: สภาองค์กรของผู้บริโภค เสนอทางออกดัน “รถไฟฟ้า 20 บาท” รัฐใช้งบ 3.40 หมื่นล้าน ช่วยประชาชนเข้าถึงขนส่งเท่าเทียม