“ฝาท่อศิลป์ถิ่นเยาวราช”: เมื่อเทคโนโลยีดิจิทัลเชื่อมร้อยอดีตกับปัจจุบัน
“ฝาท่อศิลป์ถิ่นเยาวราช”: เมื่อเทคโนโลยีดิจิทัลเชื่อมร้อยอดีตกับปัจจุบัน ผ่านลายฝาท่อ 18 แบบบนถนนสายประวัติศาสตร์
ถนนเยาวราช ไม่เพียงเป็นศูนย์กลางของวัฒนธรรมชาวจีนโพ้นทะเล แต่ยังกลายเป็นพิพิธภัณฑ์มีชีวิตแห่งใหม่ของกรุงเทพฯ ผ่านโครงการ “ฝาท่อ Chinatown เยาวราช สำรวจเมืองผ่านฝาท่ออัตลักษณ์” ที่ผสมผสานงานศิลปะบนฝาท่อคอนกรีตเข้ากับเทคโนโลยีบล็อกเชน โดย Coral แพลตฟอร์มพาสปอร์ตของสะสมดิจิทัล (Digital Collectible) จาก KX ในเครือ KBTG (กสิกร บิซิเนส-เทคโนโลยี กรุ๊ป) ซึ่งชวนนักท่องเที่ยวและคนเมืองมาเปิดประสบการณ์ "เที่ยวเก็บลายฝาท่อ" พร้อมเรียนรู้ประวัติศาสตร์ชุมชนผ่านการเล่นเกมสะสมดิจิทัล
ศิลปะบนฝาท่อ: จิ๊กซอว์เล่าเรื่องอดีตสู่ปัจจุบัน
โครงการนี้เกิดจากความร่วมมือระหว่าง กรุงเทพมหานคร ศิลปินท้องถิ่น และผู้เชี่ยวชาญประวัติศาสตร์ ภายใต้การปรับปรุงภูมิทัศน์ถนนเยาวราช โดยฝาท่อคอนกรีต 18 ฝา ถูกออกแบบลวดลายเป็นเอกลักษณ์สะท้อนเรื่องราวสำคัญของชุมชน ตั้งแต่ตำนานการก่อตั้งย่าน การค้าเครื่องยาจีนโบราณ วิถีชีวิตในตรอกซอกซอย ไปจนถึงวัฒนธรรมไหว้เจ้าและมงคลร่ำรวย เช่น ลาย "มังกรทอง" สัญลักษณ์แห่งพลังอำนาจ ลาย "โคมแดง" ที่สื่อถึงเทศกาลสำคัญ หรือลาย "เรือสำเภา" ที่บอกเล่าความเป็นมาของการค้าขายระหว่างไทย-จีน
Coral ใช้เทคโนโลยีบล็อกเชนสร้างประสบการณ์ใหม่ให้การท่องเที่ยว โดยแปลงฝาท่อแต่ละจุดให้เป็น ‘ของสะสมดิจิทัล’ ในรูปแบบ NFT แบบไม่ใช้ crypto (Non-Fungible Token) เพียงมีแอปฯ Coral แล้วเดินตามแผนที่ในแอปฯ เพื่อสแกนคิวอาร์โค้ดที่ฝาท่อ เมื่อครบ 18 จุด จะได้พาสปอร์ตดิจิทัลพร้อมรับของที่ระลึกจากร้านค้าในเยาวราช เป้าหมายคือการสร้างความผูกพันระหว่างคนรุ่นใหม่กับชุมชน
ไฮไลต์ใน “Bangkok Design Week 2025”
ระหว่างวันที่ 8 – 23 กุมภาพันธ์ 2568 โครงการนี้จัดกิจกรรมพิเศษทั้งออนไลน์และออฟไลน์ เช่น
- นิทรรศการ “เรื่องเล่าเยาวราชผ่านศิลปะลายฝาท่อ” บอกเล่าความเป็นมาของโครงการสร้างอัตลักษณ์ของเยาวราชและเบื้องหลังการทำงานก่อนจะมาเป็นศิลปะลายฝาท่อ พร้อมกิจกรรมต่อยอดที่นำเทคโนโลยีเข้ามาสร้างการมีส่วนร่วมกับผู้คน
- DIY แต้มสีฝาท่อเยาวราช เวิร์กช็อปหยอดสีฝาท่อจำลองที่ทำจากเหล็กที่ใช้ผลิตฝาท่อจริงสุดลิมิเต็ด ให้ผู้เข้าร่วมได้แต่งแต้มลวดลายฝาท่อตามสไตล์ตัวเอง แถมยังรับกลับบ้านได้
- โปสการ์ดออนไลน์ลายฝาท่อ ส่งต่อประสบการณ์และเรื่องราวของถนนเยาวราชผ่านโปสการ์ดออนไลน์ลายฝาท่อ และเขียนโปสการ์ดพร้อมส่งฟรีกับไปรษณีย์ไทย
- เดินทัวร์ เล่าความทรงจำผ่านฝาท่อเยาวราช ชมฝาท่อบนถนนเยาวราช พร้อมรับฟังเรื่องราวมรดกวัฒนธรรมและวิถีชีวิตอันเป็นอัตลักษณ์ของชุมชนตลอดเส้นทางเดิน
เทคโนโลยีกับชุมชน: โมเดลใหม่เพื่อ “เมืองที่มีชีวิต”
นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร กล่าวว่า
“ความสำเร็จของโครงการอยู่ที่การรวม 3 องค์ประกอบคือ ฝาท่อ (Analog) เทคโนโลยี (Digital) และเรื่องเล่า (Story) ให้กลายเป็นเนื้อเดียวกัน เราไม่เพียงสร้างจุดถ่ายรูปสวย แต่ต้องการให้เยาวราชเป็นพื้นที่เรียนรู้ที่คนรุ่นใหม่สัมผัสได้ถึงจิตวิญญาณของชุมชน โมเดลนี้จะถูกขยายสู่ย่านอื่น ๆ ในกรุงเทพฯ และทั่วประเทศต่อไป”
รายชื่อศิลปินผู้ออกแบบฝาท่อ
- คุณ จุฤทธิ์ กังวานภูมิ
- คุณ ดุสิตา วระพงษ์สิทธิกุล
- คุณ รัชดาภรณ์ เหมจินดา
- คุณ ธนากร ดีอ่วม
- คุณ ณัฐพร เวสารัชตระกูล
- คุณ ภัทรายุ วัฒนพานิช
- คุณ วรภัค ทัศมากร
- คุณ แทนใท พรจันทร์ทอง
โครงการ “ฝาท่อ Chinatown เยาวราช” ไม่เพียงเปลี่ยนฝาท่อเป็นศิลปะสาธารณะ แต่ยังสร้างโมเดลท่องเที่ยวที่เชื่อมโยงอดีตกับอนาคต ผ่านการมีส่วนร่วมของชุมชนและเทคโนโลยี ท่ามกลางแสงสีของเยาวราชที่ยังคงวิถีดั้งเดิม แต่พร้อมรับการท้าทายแห่งยุคสมัย