เหล็กเสริมในคอนกรีต(ตอนที่1)

การตรวจสภาพนั้นเนื่องจากเหล็กเสริมอยู่ในเนื้อคอนกรีตไม่สามารถมองเห็นได้ จำเป็นต้องกะเทาะคอนกรีตที่ปิดผิวเหล็กออกดู

โดย...ธเนศ วีระศิริ

การตรวจสอบอาคารคอนกรีตเสริมเหล็ก เพื่อให้ทราบสภาพความมั่นคงแข็งแรงในการใช้งานนั้น นอกเหนือจากกำลังคอนกรีตที่ต้องตรวจทดสอบแล้ว เหล็กเสริมในคอนกรีตหรือเหล็กรูปพรรณที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการรับแรง ก็มีความจำเป็นที่จะต้องทำการตรวจสอบด้วยเช่นกัน

การตรวจเหล็กเสริมในคอนกรีตแบ่งได้เป็น 2 ส่วน คือ ตรวจสภาพและตรวจสอบกำลัง การตรวจสภาพนั้นเนื่องจากเหล็กเสริมอยู่ในเนื้อคอนกรีตไม่สามารถมองเห็นได้ จำเป็นต้องกะเทาะคอนกรีตที่ปิดผิวเหล็กออกดู สภาพของเหล็กที่ดีต้องไม่เกิดการผุกร่อน ถูกกัดเซาะ หรือเกิดสนิม แม้แต่สนิมที่ผิวเหล็กเพียงเล็กน้อยก็เป็นสัญญาณเตือนว่าในอนาคตอันใกล้สนิมจะลุกลามจนถึงแกนกลางของเหล็กได้

หลายท่านอาจสงสัยว่า ทำไมเหล็กเสริมที่อยู่ในเนื้อคอนกรีตที่ไม่ได้สัมผัสกับอากาศและความชื้นภายนอกโดยตรงจะเป็นสนิมได้ ตามความเป็นจริงแล้วคอนกรีตที่ปิดผิวคอนกรีตอาจมีรูพรุน หรือเกิดการยืดหดตัวตามอุณหภูมิภายนอกจนเกิดร่องรอยแตกที่เป็นช่องให้อากาศและความชื้นแทรกซึมเข้าไปได้

เมื่ออากาศและความชื้นแทรกซึมเข้าไปสัมผัสกับเหล็ก จะทำให้เหล็กบริเวณนั้นเกิดสนิม ในช่วงแรกๆ สนิมจะเริ่มเกิดที่ผิวเหล็กก่อน และเมื่อเวลาผ่านไปสนิมจะลุกลามลงในเนื้อเหล็ก สนิมเหล็กที่เกิดเป็นเวลานานจะมีสีน้ำตาลเข้ม ซึ่งตามภาษาช่างเรียกสนิมเหล็กชนิดนี้ว่า “สนิมขุม”

สนิมที่เกิดเป็นเวลานานจะลุกลามกินลึกลงในแกนกลางของเหล็ก ดังนั้นเมื่อพบว่าเหล็กเป็นสนิมขุมจึงยากที่จะทำความสะอาดหรือขัดให้สนิมหลุดออกจากเนื้อเหล็กได้ สภาพเหล็กเช่นนี้พร้อมจะขาดจากกันได้ทุกเมื่อ จึงไม่ควรใช้งานต่อไป

วิธีแก้ไขควรเสริมเหล็กใหม่ทดแทนเหล็กเดิม เมื่อเสริมเหล็กใหม่แล้วจะตัดเหล็กเดิมทิ้งหรือไม่ก็ได้ ถ้าไม่ตัดเหล็กเดิมออกต้องใช้น้ำยาหยุดสนิมทาเคลือบเพื่อไม่ให้สนิมลุกลามไปยังเหล็กเส้นใหม่ แต่หากต้องการตัดเหล็กเดิมที่เป็นสนิมออก ควรทำค้ำยันให้ดีก่อนตัดและควรมีวิศวกรดูแลอย่างใกล้ชิด ในกรณีที่พบว่าเหล็กเสริมหลายเส้นในโครงสร้างหนึ่งๆ เช่น พื้น หรือ คาน เป็นสนิมขุมหลายเส้น ควรทุบทำลายพื้นหรือคานนั้นๆ ออกแล้วทำใหม่จะเป็นการดีที่สุด

ปกติเมื่อเหล็กเป็นสนิมจะเกิดการบวมตัวดันคอนกรีตที่ปิดผิวให้กะเทาะหลุดล่อน รอยแตกของคอนกรีตที่เกิดจากเหล็กเสริมเป็นสนิมจะเป็นรอยร้าววิ่งขนานตามความยาวของเหล็กเสริม เช่น ถ้าเหล็กเสริมในพื้นเป็นสนิมจะเกิดรอยแตกที่ท้องพื้นเป็นเส้นตามยาว อาจพบเห็นหลายเส้นขนานกัน นั่นแสดงว่ามีเหล็กเสริมหลายเส้นที่เป็นสนิม

สำหรับเสาจะพบรอยแตกในแนวตั้งอยู่บริเวณมุมของเสา ซึ่งตรงกับตำแหน่งของเหล็กเสริม ข้อสังเกตจากรอยแตกเหล่านี้จะทำให้ทราบว่ามีความผิดปกติกับเหล็กเสริมเกิดขึ้นแล้ว ควรรีบดำเนินการแก้ไขก่อนที่สนิมเหล็กจะลุกลามกลายเป็นสนิมขุม

สำหรับท่านที่มีปัญหาเรื่องบ้านต้องการปรึกษาวิศวกร วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยฯ ได้จัดรายการ “คลินิกช่างพบประชาชน” ขึ้นที่บริเวณชั้น 1 อาคารวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทยฯ ทุกวันเสาร์ปลายเดือน โดยครั้งถัดไปจะตรงกับวันเสาร์ที่ 26 มิ.ย. 2553 เริ่มตั้งแต่เวลา 13.00-17.00 น. ท่านที่มีความสนใจเข้าร่วมกิจกรรม กรุณาโทร.แจ้งชื่อและปัญหาของท่านเพื่อเป็นการลงทะเบียนล่วงหน้าที่ โทร. 02-319-2708-10 ต่อ 310 รับไม่เกิน 20 ท่าน และเป็นบริการฟรีครับ