ต้นทุนพุ่งทั้งซัพพลายเชน SME เร่งปรับเกมสู้รายได้โตไม่ทัน

ต้นทุนธุรกิจไทยกำลังเผชิญแรงกดดันจากหลายด้านพร้อมกัน หลังสถานการณ์ความขัดแย้งในตะวันออกกลางตั้งแต่ปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2569 ส่งผลให้ราคาพลังงาน ค่าขนส่ง และต้นทุนวัตถุดิบปรับสูงขึ้น

 

ขณะที่กำลังซื้อยังฟื้นตัวไม่เต็มที่ ทำให้ผู้ประกอบการ โดยเฉพาะธุรกิจรายเล็ก ต้องบริหารต้นทุนและสภาพคล่องอย่างใกล้ชิด

 

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ระบุว่า ผลสำรวจความเชื่อมั่นทางธุรกิจฉบับพิเศษเดือนเมษายน 2569

 

จากผู้ตอบแบบสอบถาม 217 ราย พบว่า 81% ของธุรกิจเผชิญ “ต้นทุนที่เพิ่มสูงขึ้น” ขณะที่ 41% ประสบปัญหาวัตถุดิบตึงตัว และ 32% พบคำสั่งซื้อหรือยอดจองลดลง สะท้อนแรงกดดันที่เกิดขึ้นพร้อมกันทั้งด้านต้นทุนและรายได้

 

ธปท.ประเมินว่า ผลกระทบรอบนี้มีความรุนแรงกว่าช่วงสงครามรัสเซีย-ยูเครน โดยต้นทุนพลังงานและค่าขนส่งเป็นแรงกดดันสำคัญ

 

ขณะที่ความเสี่ยงด้านเส้นทางเดินเรือทำให้ธุรกิจบางส่วนต้องเผชิญระยะเวลาขนส่งที่ยาวขึ้น รวมถึงค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมจากการขนส่งและประกันภัยสงคราม
 

ต้นทุนพลังงาน-ขนส่ง กดกำไรธุรกิจ

 

แรงกดดันเริ่มเห็นชัดตั้งแต่ช่วงเดือนมีนาคม 2569 หลังราคาพลังงานปรับตัวสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว โดย ธปท.ระบุว่าธุรกิจที่มีสัดส่วนต้นทุนพลังงานสูง

 

เช่น ขนส่ง สายการบิน และประมง ได้รับผลกระทบเร็วกว่าอุตสาหกรรมอื่น ขณะที่ร้านอาหารและธุรกิจการค้าต้องรับภาระทั้งราคาวัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ และค่าขนส่งที่เพิ่มขึ้น

 

ปัญหาไม่ได้หยุดอยู่ที่ราคาพลังงาน เพราะผลกระทบยังส่งต่อไปยังต้นทุนวัตถุดิบ โดย ธปท.ระบุว่าในช่วงกลางปี 2569

 

หลายธุรกิจเริ่มเผชิญภาวะวัตถุดิบตึงตัว หลังสต็อกเดิมและสัญญาซื้อขายล่วงหน้าเริ่มทยอยหมดอายุ ทำให้ผู้ประกอบการต้องจัดหาวัตถุดิบในราคาที่สูงขึ้นและมีความไม่แน่นอนมากขึ้น

 

ข้อมูลของ ธปท.ยังพบว่า วัตถุดิบบางประเภทได้รับผลกระทบค่อนข้างมาก เช่น เม็ดพลาสติกที่เริ่มตึงตัวในบางช่วง

 

บรรจุภัณฑ์พลาสติกที่ราคาปรับขึ้นประมาณ 30% ปุ๋ยเคมีที่เพิ่มขึ้น 20-50% และสีที่เพิ่มขึ้น 30-40% ขณะที่ธุรกิจยานยนต์และชิ้นส่วนบางส่วนเผชิญต้นทุนวัตถุดิบเพิ่มขึ้น 60-100%
 

รายได้โตไม่ทัน ต้นทุนส่งผ่านถึงราคาสินค้าได้ยาก

 

อีกโจทย์สำคัญของผู้ประกอบการคือ แม้ต้นทุนจะเพิ่มขึ้น แต่การปรับราคาสินค้าไม่สามารถทำได้ทันที เนื่องจากต้องเผชิญกำลังซื้อที่ยังอ่อนแอและการแข่งขันในตลาดสูง

 

ธปท.ระบุว่า ธุรกิจจำนวนมากพยายามแบกรับต้นทุนไว้ก่อน เพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบต่อยอดขาย แต่เมื่อพลังงาน ค่าขนส่ง และวัตถุดิบยังเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง

 

การส่งผ่านต้นทุนไปยังราคาสินค้าและบริการจึงมีแนวโน้มหลีกเลี่ยงได้ยาก โดยความสามารถในการปรับราคาของแต่ละธุรกิจขึ้นอยู่กับโครงสร้างต้นทุน อัตรากำไร อำนาจต่อรอง และปริมาณสินค้าคงคลัง

 

สำหรับธุรกิจรายเล็ก ความท้าทายยิ่งเพิ่มขึ้น เพราะมีอำนาจต่อรองกับคู่ค้าน้อยกว่า และมีเงินทุนสำรองจำกัด ขณะที่ ธปท.ชี้ว่าธุรกิจที่มีความสามารถในการปรับราคาและปรับตัวต่ำ มีแนวโน้มเผชิญแรงกดดันมากกว่าธุรกิจขนาดใหญ่

 

SME ปรับเกม ลดต้นทุน-กระจายความเสี่ยง

 

ท่ามกลางต้นทุนที่ยังผันผวน แนวทางรับมือของผู้ประกอบการไม่ได้มีเพียงการปรับขึ้นราคาสินค้า แต่เริ่มเห็นการปรับกระบวนการทำธุรกิจมากขึ้น

 

ข้อมูลจาก ธปท.ระบุว่า ผู้ประกอบการบางส่วนลดค่าใช้จ่ายด้านบริหารและการตลาด ปรับลดชั่วโมงการทำงาน หันไปหาแหล่งวัตถุดิบใหม่ที่มีต้นทุนต่ำกว่า รวมถึงมองหาตลาดใหม่ที่ให้ผลตอบแทนดีกว่าเดิม ขณะที่ธุรกิจขนส่งบางรายลดรอบวิ่งและคัดเลือกงานที่มีอัตรากำไรเหมาะสม

 

อีกแนวทางคือการกระจายแหล่งจัดซื้อ เพื่อไม่ให้ธุรกิจพึ่งพาซัพพลายเออร์หรือประเทศใดประเทศหนึ่งมากเกินไป ซึ่ง ธปท.ระบุว่าผู้ประกอบการบางกลุ่มเริ่มเปลี่ยนแหล่งนำเข้าวัตถุดิบไปยังประเทศอื่น เพื่อรับมือกับความเสี่ยงของห่วงโซ่อุปทาน

 

ด้านสถานะทางการเงิน ธปท.ระบุว่า ความต้องการเงินทุนหมุนเวียนของธุรกิจเพิ่มขึ้นจากต้นทุนพลังงานและราคาวัตถุดิบที่สูงขึ้น ขณะที่สินเชื่อ SME ในไตรมาส 1 ปี 2569 ยังหดตัวต่อเนื่อง สะท้อนว่าการเข้าถึงเงินทุนยังเป็นโจทย์สำคัญของธุรกิจขนาดเล็กและขนาดกลาง

 

ต่อมาในเดือนเมษายน ธปท.ได้ขอให้สถาบันการเงินและผู้ประกอบธุรกิจภายใต้การกำกับเร่งช่วยเหลือลูกหนี้ที่ได้รับผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจและราคาพลังงาน โดยระบุว่าผู้ประกอบการ SME มีความต้องการเงินทุนเพื่อเสริมสภาพคล่องเพิ่มขึ้น แต่บางส่วนยังมีข้อจำกัดในการเข้าถึงแหล่งเงินทุน

 

เงินสำรองเป็นอีกเครื่องมือ แต่ต้องกู้เท่าที่จำเป็น

 

สำหรับผู้ประกอบการที่มีความจำเป็นต้องใช้เงินทุนหมุนเวียน การมีวงเงินสำรองอาจช่วยบริหารช่วงเวลาที่กระแสเงินสดไม่สอดคล้องกัน เช่น ต้องชำระค่าวัตถุดิบก่อน แต่ยังไม่สามารถเรียกเก็บเงินจากลูกค้าได้

 

หนึ่งในทางเลือกที่มีอยู่ในตลาดคือสินเชื่อที่ใช้รถเป็นหลักประกัน อย่างสินเชื่อรถแลกเงิน ซึ่งปัจจุบัน เงินให้ใจมีผลิตภัณฑ์สินเชื่อดังกล่าว และเปิดเผยอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงต่อปีสำหรับสินเชื่อจำนำเล่มทะเบียนรถและสินเชื่อโอนเล่มทะเบียนรถแตกต่างกันตามประเภทผู้กู้และวัตถุประสงค์การใช้รถ

 

อย่างไรก็ตาม การใช้สินเชื่อเพื่อเสริมสภาพคล่องควรพิจารณาความสามารถในการชำระคืนเป็นหลัก ไม่ควรนำเงินกู้มาแก้ปัญหาต้นทุนที่สูงขึ้นโดยไม่มีแผนสร้างกระแสเงินสดรองรับ เพราะภาระดอกเบี้ยจะกลายเป็นต้นทุนเพิ่มเติมของธุรกิจในระยะยาว

 

ในมุมของ SME การรับมือกับต้นทุนปี 2569 จึงไม่ได้อยู่ที่การหาวิธีลดค่าใช้จ่ายเพียงอย่างเดียว แต่ต้องมองทั้งห่วงโซ่ ตั้งแต่การจัดซื้อ การบริหารสต็อก การขนส่ง การตั้งราคา ไปจนถึงการบริหารเงินสด

 

เมื่อความผันผวนของต้นทุนกลายเป็นโจทย์ที่ธุรกิจต้องเผชิญต่อเนื่อง ความสามารถในการรักษากระแสเงินสดและปรับโครงสร้างต้นทุนให้ยืดหยุ่น จึงอาจเป็นปัจจัยสำคัญไม่แพ้การเพิ่มยอดขายในการประคองธุรกิจให้เดินหน้าต่อได้