ไทยประกาศความพร้อมกำกับดูแล SMR-เทคโนโลยีนิวเคลียร์ เวที IAEA ชูความปลอดภัยประชาชนสูงสุด

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ร่วมกับกระทรวงการต่างประเทศ มอบหมายให้ นายแพทย์รุ่งเรือง กิจผาติ เลขาธิการสำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ เป็นผู้แทนประเทศไทย กล่าวถ้อยแถลง (National Statement) ในการประชุมใหญ่สมัยสามัญของทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ สมัยที่ 70 (70th IAEA General Conference: 70th IAEA GC) เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2569 ณ กรุงเวียนนา สาธารณรัฐออสเตรีย

โดยในโอกาสนี้ นพ.รุ่งเรือง ได้กล่าวถ้อยแถลงร่วมยินดีและต้อนรับ ติมอร์-เลสเต (Timor Leste) ในฐานะประเทศสมาชิกใหม่ล่าสุดของ IAEA และร่วมแสดงความยินดีในวาระครบรอบ 70 ปีของ IAEA พร้อมยืนยันพันธสัญญาในการร่วมมือกับทบวงการฯ และประเทศสมาชิก เพื่อให้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนิวเคลียร์สร้างประโยชน์ต่อสันติภาพ ความมั่นคง และความเจริญรุ่งเรืองของโลกอย่างยั่งยืน โดยได้ยืนยันความมุ่งมั่นต่อเสาหลักของ IAEA ทั้งด้านความปลอดภัย (Safety), ความมั่นคงปลอดภัย (Security), การตรวจสอบและการพิทักษ์ความปลอดภัย (Safeguards and Verification) ตลอดจนการใช้ประโยชน์ทางสันติ (Peaceful Applications) ในฐานะสมาชิกคณะผู้ว่าการ IAEA (Board of Governors)

พร้อมนี้ ได้เน้นย้ำความสำคัญของพันธกรณีระหว่างประเทศในด้านต่าง ๆ ซึ่งจะเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยเสริมสร้างซึ่งกันและกันเพื่อนำไปสู่โลกที่ปราศจากอาวุธนิวเคลียร์ และยังได้กล่าวถึง ความภาคภูมิใจด้านการใช้ประโยชน์จากพลังงานและเทคโนโลยีนิวเคลียร์ที่โดดเด่นของไทย อาทิ การที่โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ได้รับแต่งตั้งให้เป็น Rays of Hope Anchor Centre แห่งแรกในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งศูนย์แห่งนี้จะช่วยเผยแพร่องค์ความรู้และขีดความสามารถด้านการแพทย์ของไทย และยกระดับขีดความสามารถด้านเวชศาสตร์นิวเคลียร์และการดูแลผู้ป่วยมะเร็งในภูมิภาคในระยะยาว รวมทั้งการจัดส่งเภสัชรังสีให้โรงพยาบาลทั่วประเทศกว่า 40 แห่ง การผลิตสาร Sm-153 EDTMP จากเตาปฏิกรณ์วิจัยภายในประเทศเพื่อบรรเทาอาการปวดกระดูกในผู้ป่วยมะเร็ง ตลอดจนการชื่นชมผลงานนวัตกรรมระดับรางวัลสากล "OhSeleNoCancer" ที่ประยุกต์ใช้เทคโนโลยีรังสีร่วมกับนาโนเทคโนโลยีในการนำส่งยารักษาโรคมะเร็ง 

นอกจากนี้ ไทยได้ประกาศให้คำมั่นในการสนับสนุนเงินเข้ากองทุนความร่วมมือทางวิชาการ (TCF) ปี 2027 อย่างเต็มจำนวน และชื่นชมข้อริเริ่ม Atoms4NetZero ของผู้อำนวยการใหญ่ IAEA ซึ่งสอดคล้องกับความมุ่งมั่นของไทยในการเสริมสร้างกรอบกฎหมาย โครงสร้างพื้นฐานความปลอดภัย และกำลังคน เพื่อรองรับการนำเครื่องปฏิกรณ์แบบโมดูลาร์ขนาดเล็ก (SMR) มาใช้อย่างปลอดภัย พร้อมยืนยันการสร้างความร่วมมือที่แน่นแฟ้นมากขึ้นในกรอบ ASEANTOM และการเตรียมพร้อมในการเข้ารับตำแหน่ง ประธาน ASEANTOM ในปี 2028

การเข้าร่วมการประชุม IAEA GC ในครั้งนี้ ลปส. ยังได้ร่วมกล่าวถ้อยแถลงในกิจกรรม Side Event ของกรอบความร่วมมือ Regional Cooperative Agreement (RCA) ของ IAEA หัวข้อ “RCA Advancing Positive Change Through Nuclear Science and Technology in Asia and the Pacific” เน้นย้ำความสำเร็จของ RCA ในฐานะที่เป็นกลไกสำคัญในการถ่ายทอดและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ เสริมสร้างสมรรถนะให้กับบุคลากรของประเทศสมาชิกให้มีทักษะและความรู้ที่สามารถนำเทคโนโลยีนิวเคลียร์และรังสี มาใช้ประโยชน์ได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีความปลอดภัย สามารถช่วยพัฒนาและสร้างผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมในทางบวก พร้อมยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในประเทศสมาชิก ผ่านโครงการความร่วมมือทางวิชาการภายใต้กรอบ RCA และกล่าวถ้อยแถลงในพิธีเปิดเครือข่าย Global Network for SMR Innovation (GNSI) ซึ่งเป็นกิจกรรม Side Event ของทบวงการพลังงานปรมาณูแห่งชาติจีน (China Atomic Energy Authority: CAEA) โดยเครือข่าย GNSI จะเป็นเวทีกลางสำหรับการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน การปรับมุมมองทางเทคนิคให้สอดคล้องกันและการขับเคลื่อนความร่วมมือพหุภาคีด้านการใช้เทคโนโลยี SMR