หมุดหมายใหม่แห่งการรักษามะเร็ง วัคซีนมะเร็งเต้านม
มะเร็ง ถือเป็นหนึ่งในโรคร้ายซึ่งมีอัตราการเสียชีวิตสูงเป็นอันดับต้นๆ ไม่เพียงในไทยแต่รวมไปถึงทั่วโลก โดยเฉพาะมะเร็งเต้านมซึ่งถือเป็นโรคร้ายแรงสำหรับผู้หญิง แต่ทุกอย่างกำลังเปลี่ยนไปเมื่อการทดสอบวัคซีนมะเร็งเต้านมเริ่มเป็นรูปร่าง
มะเร็งถือเป็นโรคร้ายคร่าชีวิตคนไทยไปเป็นอันดับหนึ่ง แต่ละปีมีจำนวนผู้ป่วยและผู้เสียชีวิตนับแสนทั้งยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ หนึ่งในชนิดของมะเร็งร้ายแรงและสามารถตรวจพบได้มากที่สุดคือ มะเร็งเต้านม ซึ่งไม่ได้จำกัดแค่เฉพาะกับเพศหญิงแต่สามารถเกิดขึ้นได้กับเพศชายเช่นกัน
จากการศึกษาของ Global Cancer 2020 พบว่า มะเร็งเต้านมเป็นมะเร็งที่พบบ่อยที่สุด ทั่วโลกมีผู้ป่วยมะเร็งเต้านมรายใหม่ปีละ 2.26 ล้านคน หรือมีผู้ป่วยมะเร็งเต้านมรายใหม่ชั่วโมงละ 258 คน ส่วนจำนวนผู้ที่เสียชีวิตจากมะเร็ง ที่พบบ่อยที่สุด คือ มะเร็งปอด, มะเร็งลำไส้ใหญ่, มะเร็งตับ, มะเร็งกระเพาะอาหาร ส่วนมะเร็งเต้านมอยู่ในอันดับ 5 เสียชีวิต 0.68 ล้านคนต่อปี หรือ 1 ชั่วโมง จะมีผู้เสียชีวิตจากมะเร็งเต้านม 78 คน
ในประเทศไทย พบมะเร็งเต้านมเป็นมะเร็งที่พบมากเป็นอันดับ 1 ในเพศหญิง และเป็นอันดับ 3 ทั้งเพศชายและหญิง โดยพบมะเร็งเต้านมรายใหม่ 22,158 ราย ต่อปี หรือชั่วโมงละ 2.5 คน และมีผู้เสียชีวิตจากมะเร็งเต้านม 8,266 รายต่อปี หรือ ชั่วโมงละ 0.94 คน จึงถือว่ามะเร็งเต้านมเป็นภัยร้ายต่อผู้หญิงทั้งในระดับโลก และในประเทศไทย
นี่เองจึงทำให้หมอและนักวิจัยมากมายมองหาทางรับมือและรักษานำไปสู่การคิดค้น วัคซีนมะเร็งเต้านม
วัคซีนมะเร็ง อีกหนึ่งแนวทางพิชิตมะเร็ง
อันที่จริงวัคซีนมะเร็งไม่ใช่ของใหม่แต่ได้รับการพัฒนามายาวนาน ด้วยมะเร็งเป็นหนึ่งในโรคร้ายที่มีอัตราเสียชีวิตของผู้ป่วยเป็นจำนวนมาก กลายเป็นปัญหาทางสาธารณสุขที่นักวิจัยมากมายค้นคว้าหาทางรักษาไปจนถึงป้องกัน ก่อให้เกิดเป็นวัคซีนหลากชนิดเพื่อรับมือโรคมะเร็งที่อาจจะเกิดขึ้น
วัคซีนโรคมะเร็งที่หลายท่านอาจคุ้นเคยกันคือ วัคซีนป้องกันมะเร็งปากมดลูก ที่ช่วยป้องกันการติดเชื้อไวรัส HPV (Human Papilloma Virus) ซึ่งทำให้ปากมดลูกเกิดการอักเสบเรื้อรังและเกี่ยวพันกับการเกิดมะเร็งปากมดลูกถึง70% หรือ วัคซีนไวรัสตับเอกบี ที่ป้องกันการเกิดมะเร็งตับเมื่อเกิดการติดเชื้อเรื้อรังได้
น่าเสียดายการพัฒนาวัคซีนสำหรับโรคมะเร็งไม่ใช่เรื่องง่าย ด้วยคุณสมบัติของโรคมะเร็งซึ่งสามารถหลบซ่อนภายในเซลล์ กลมกลืนเป็นส่วนหนึ่งในร่างกายทำให้การตรวจพบเป็นไปได้ยาก เพราะช่วงเวลาก่อโรคหรืออาการกำเริบมักเป็นตอนที่ภูมิคุ้มกันในร่างกายบกพร่อง ทำให้แม้มีการได้รับวัคซีนไว้ล่วงหน้าก็ไม่สามารถรับมือกับมะเร็งได้มีประสิทธิภาพ
ปัจจุบันวัคซีนโรคมะเร็งได้รับการคิดค้นขึ้นมาจากนานาประเทศแต่ที่ประสบความสำเร็จมีเป็นจำนวนน้อย ทั้งความยากในขั้นตอนการพัฒนาวัคซีนไปจนการทดลองทางคลินิก เพื่อให้แน่ใจในประสิทธิภาพการทำงานจนถึงความปลอดภัยของผู้ใช้ จำเป็นต้องได้รับการทดสอบอย่างเข้มงวดเป็นระยะเวลานาน
แต่ล่าสุดความพยายามอันยาวนานก็เริ่มสัมฤทธิ์ผลกับวัคซีนมะเร็งเต้านม
วัคซีนมะเร็งเต้านม ความสำเร็จแห่งทศวรรษ
ผลงานนี้เป็นของทีมวิจัยจาก University of Washington School of Medicine (UWSM) จากการศึกษาเกี่ยวกับมะเร็งเต้านมที่เกิดจาก Epidermal growth factor2(HER2) เซลล์ซึ่งมีหน้าที่กระตุ้นการเจริญเติบโตของผิวหนังชั้นนอก เมื่อเกิดความผิดปกติจะทำให้มีการผลิตเซลล์เพิ่มขึ้นจนไม่สามารถควบคุมได้ นำไปสู่มะเร็งเต้านมในที่สุด
มะเร็งเต้านมที่เกิดจาก HER2 คิดเป็นจำนวน 30% จากการเกิดมะเร็งเต้านมทั้งหมด ฟังดูไม่เยอะแต่มะเร็งเต้านมชนิดนี้ถือเป็นมะเร็งที่มีความซับซ้อน, ความรุนแรงของอาการ, อัตราแพร่กระจาย และโอกาสเกิดซ้ำสูงมาก และแม้จะไม่ถ่ายทอดไปตามพันธุกรรมแต่มะเร็งชนิดนี้มีอัตราเสียชีวิตกว่า 50% ใน 5 ปี จึงถือเป็นมะเร็งร้ายแรงอีกชนิดทีเดียว
แต่ในบรรดาผู้ป่วยที่เป็นมะเร็งเต้านมชนิดนี้ บางส่วนกลับรอดชีวิตและไม่เกิดการก่อตัวของเซลล์มะเร็งขึ้นอีก เนื่องจากผู้ป่วยบางส่วนพัฒนาภูมิคุ้มกันที่เป็นพิษต่อเซลล์แบบพิเศษ ซึ่งมีคุณสมบัติในการฆ่าเซลล์มะเร็งชนิดนี้โดยเฉพาะ นำไปสู่การพัฒนาวัคซีนกระตุ้นภูมิคุ้มกันต่อเซลล์มะเร็งชนิดนี้ เกิดเป็นแนวคิดในการสร้างวัคซีนในที่สุด
ขั้นตอนการทำงานของวัคซีนคือเมื่อถูกฉีดเข้าไปในร่างกาย วัคซีนจะเข้าไปสู่นิวเคลียสของเซลล์เพื่อทำการกระตุ้นให้เกิดการสร้างโปรตีนชนิดพิเศษ โปรตีนนี้จะเข้าไปกระตุ้นภูมิคุ้มกันให้ตอบสนองต่อเซลล์ HER2 ที่เกิดความผิดปกติ ช่วยให้สามารถยับยั้งการก่อตัวของเซลล์มะเร็งชนิดนี้ในร่างกาย
การทดลองใช้งานวัคซีนครั้งแรกเริ่มตั้งแต่ปี 2001 เป็นต้นมา จากการทดลองกับผู้ป่วยหญิงจำนวน 66 ราย ที่เป็นมะเร็งเต้านมจากเซลล์ HER2 ในระยะลุกลาม โดยแบ่งออกเป็นสามกลุ่มให้ได้รับวัคซีนในปริมาณ 10, 100 และ 500 ไมโครกรัมตามลำดับ หลังทำการทดสอบอยู่หลายครั้งและเก็บข้อมูลเป็นเวลานับสิบปี พวกเขาจึงแน่ใจว่าวัคซีนชนิดนี้ได้ผล
หลังเข้ารับวัคซีนและการเก็บข้อมูลเป็นเวลานาน พวกเขาพบว่าผู้ป่วยที่เข้ารับวัคซีนกว่า 80% ยังคงมีชีวิตอยู่ตลอดช่วงการเก็บข้อมูลถึง 10 ปี ซึ่งถือเป็นอัตราที่สูงมากและช่วยยืนยันว่าวัคซีนได้ผล โดยปริมาณวัคซีนซึ่งเหมาะสมในการตอบสนองสร้างภูมิคุ้มกันอยู่ที่ 100 ไมโครกรัม/คน ช่วยให้ร่างกายสามารถยับยั้งการเกิดมะเร็งได้ดีที่สุด
อีกทั้งข้อมูลจากการทดสอบยังช่วยให้ทราบว่า ไม่มีผลข้างเคียงรุนแรงเกิดขึ้นแก่ผู้เข้าร่วมการทดสอบแม้แต่รายเดียว อาการที่เกิดขึ้นโดยมากจะเป็นอาการแดงและคันบริเวณที่ได้รับวัคซีน รวมถึงอาจมีไข้ หนาวสั่น หรืออาการคล้ายไข้หวัดบ้าง แต่ทุกคนจะหายเป็นปกติในเวลาไม่นาน จึงสามารถแน่ใจในความปลอดภัยของวัคซีนได้เช่นกัน
ปัจจุบันกำลังอยู่ในช่วงการทดสอบวัคซีนระยะที่ 2 ซึ่งยังคงมีผลลัพธ์ในเชิงบวก ทำให้ในไม่ช้าน่าจะเข้าสู่การทดสอบระยะที่ 3 ซึ่งหากทั้งหมดประสบความสำเร็จ นอกจากช่วยผู้ป่วยที่กำลังทรมานจากมะเร็งเต้านมขนิดนี้ ยังอาจเป็นรากฐานในการพัฒนาวัคซีนมะเร็งเต้านมชนิดอื่นอีกด้วย
ที่มา
https://www.prachachat.net/general/news-869575
https://www.bangkokhospital.com/content/hpv-vaccine
https://interestingengineering.com/health/her2-breast-cancer-vaccine
http://doh.hpc.go.th/bse/issueDisplay.php?id=631&category=C10&issue=Breast%20Cancer
