พาส่องสปีชีส์หายาก แถมยังตั้งชื่อตามคนดังระดับโลก!

          รู้หรือไม่ว่าในแต่ละปีโลกของเราค้นพบสิ่งมีชีวิตสปีชีส์ใหม่ทั้งพืชและสัตว์มากถึง 15,000 - 18,000 สปีชีส์ และมีหลายชนิดที่ยังไม่ได้ถูกตั้งชื่อ นักวิทยาศาสตร์ที่ค้นพบบางรายอาจตั้งชื่อให้ตามลักษณะเด่น หรือตามความชอบส่วนตัว แต่ก็ยังมีสิ่งมีชีวิตอีกหลายสปีชีส์ที่ถูกตั้งชื่อตามคนดังระดับโลกทั้งเพื่อเป็นเกียรติในการต่อสู้และเรียกร้องด้านสิ่งแวดล้อม รวมถึงบางชนิดก็มีลักษณะภายนอกคล้ายกับคนดังจริงๆ ว่าแต่จะมีคนดังคนไหนที่ถูกนำมาตั้งชื่อบ้าง เราลองมาดูกัน

ต้นดิคาปริโอ Uvariopsis dicaprio

          เป็นที่รู้กันดีว่าที่ผ่านมาหนึ่งในนักแสดงที่ครองใจผู้ชมทั่วโลกอย่าง ‘ลีโอนาร์โด ดิคาปริโอ (Leonardo DiCaprio)’ เป็นนักแสดงที่มีสว่นสำคัญในการช่วยผลักดันปัญหาสิ่งแวดล้อมมาโดยตลอด และล่าสุดลีโอของเราก็ได้รับเกียรติจาก Royal Botanic Gardens of Kew หรือ สวนพฤกษศาสตร์จากเมืองคิว ในการตั้งชื่อต้นไม้สายพันธุ์ใหม่ที่ค้นพบในประเทศแคเมอรูนตามชื่อของเขา ‘Uvariopsis DiCaprio’

 

          ต้นไม้ชนิดนี้ถือเป็นพืชสปีชีส์ใหม่ที่เพิ่งถูกค้นพบในปี 2022 ณ ป่า Ebo Forest มีดอกสีเหลืองที่เติบโตขึ้นจากลำต้น จัดเป็นต้นไม้ที่อยู่ในวงศ์ ylang ylang family แต่ถึงแม้จะเป็นต้นไม้ที่เพิ่งถูกค้นพบ แต่รู้หรือไม่ว่าแท้จริงแล้วมันกำลังเผชิญกับภาวะใกล้สูญพันธุ์เข้าขั้นวิกฤต

จักจั่นเขาเลดี้กาก้า kaikaia gaga

          นักร้องสาวสัญชาติอเมริกันกับภาพลักษณ์สุดยูนีค ‘เลดี้ กาก้า (Lady Gaga)’ ถือว่าเป็นคนดังอีกรายที่ได้รับเกียรติในการตั้งชื่อสิ่งมีชีวิตสปีชีส์ใหม่ ‘จักจั่นเขา kaikaia gaga’ 

 

 

 

 

          จักจั่นชนิดนี้ถูกค้นพบโดย เบรนแดน มอร์ริส (Brendan Morris) นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยอิลลินอยส์ ประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งเขาเผยถึงสาเหตุที่ตั้งชื่อเจ้าสิ่งมีชีวิตสายพันธุ์ใหม่นี้ตามเลดี้ กาก้าก็เพราะจักจั่นเขามีเอกลักษณ์ที่โดดเด่นแตกต่างจากจักจั่นชนิดอื่นมากๆ ตัวของมันมีสีแดงฉูดฉาด แถมยังมีเขาแปลกๆอีกด้วย ซึ่งคิดดูแล้วความแปลกและแตกต่างของมันมีความคล้ายคลึงกับแฟชั่นหลุดโลกของเลดี้ กาก้าไม่มีผิด! จักจั่นชนิดนี้ชอบดูดน้ำหวานจากพืชเป็นที่สุด และใช้การสั่นลำต้นพืชให้เกิดเสียงแทนการสื่อสารระหว่างกัน

กบเกรต้า ธันเบิร์ก Pristimantis gretathunbergae

          ‘Pristimantis gretathunbergae’ เป็นกบสปีชีส์ใหม่ที่ถูกค้นพบ ณ Mount Chucanti เขตอนุรักษ์ธรรมชาติในป่าลึกของประเทศปานามา ลักษณะเด่นของกบสายพันธุ์นี้คือมีดวงตากลมโตสีดำสนิท ซึ่งถือว่าเป็นลักษณะที่หายากในกลุ่ม rainfrog โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแถบอเมริกากลาง แต่ถึงอย่างนั้นนักวิจัยให้ความเห็นว่า การตัดไม้ทำลายป่าเพื่อขยายพื้นที่สำหรับเกษตรกรรมถือเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เจ้ากบชนิดนี้เผชิญกับภัยคุกคาม เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์

 

          สำหรับสาเหตุที่ตั้งชื่อสายพันธุ์นี้ว่า ‘Pristimantis gretathunbergae’ ก็เพื่อเป็นเกียรติแก่ เกรต้า ธันเบิร์ก (Greta Thunberg) สาวน้อยนักเคลื่อนไหวด้านสิ่งแวดล้อมชาวสวีเดน ที่เป็นตัวแทนและกระบอกเสียงของคนรุ่นใหม่ในการยืนหยัดต่อสู้และเรียกร้องถึงปัญหาภัยสิ่งแวดล้อมมาโดยตลอด

 

 

 

 

 

 

แมลงวันบียอนเซ่ Scaptia beyonceae 

          ‘Scaptia beyonceae’ แมลงวันสปีชีส์ใหม่ที่มีขนสีเหลืองเด่นสะดุดตาบริเวณบั้นท้าย ถูกค้นพบโดยไบรอัน เลสสาร์ด (Bryan Lessard) นักวิจัยจากองค์การวิจัยวิทยาศาสตร์และอุตสาหกรรมแห่งเครือจักรภพ (CSIRO) องค์กรวิจัยประยุกต์ภาครัฐจากประเทศออสเตรเลีย

 

          เจ้าแมลงวันชนิดนี้ถูกค้นพบเป็นครั้งแรกที่รัฐควีนส์ ประเทศออสเตรเลีย ในปี 1981 แต่ยังไม่ได้รับคำอธิบายทางวิทยาศาสตร์อย่างเป็นทางการจนกระทั่งปี 2011 นักวิทยาศาสตร์กล่าวว่าแท้จริงแล้วแมลงชนิดนี้จะมีความเป็น ‘เหลือบ’ เสียมากกว่า

 

          สำหรับสาเหตุที่ตั้งชื่อว่า Scaptia beyonceae นั้น ไบรอันให้ความเห็นว่าเพราะขนสีเหลืองสะบึมบริเวณช่วงก้นของแมลง ทำให้เขานึกถึงชุดสีเหลืองที่บียอนเซ่เคยใส่ แถมปี 1981 ที่ค้นพบแมลงชนิดนี้ยังเป็นปีเกิดของควีนบีอีกด้วย Diva ตัวแม่อย่างบียอนเซ่จึงได้รับเกียรติถูกนำมาตั้งชื่อแมลงสายพันธุ์ใหม่ในครั้งนี้

 

กิ้งกือกรงเล็บบิดสวิฟต์ Nannaria swiftae

          กิ้งกือกรงเล็บบิดสวิฟต์ Nannaria swiftae มีความยาวราว 18-38 มิลลิเมตร ขาสีขาว ลำตัวดำหรือน้ำตาล และมีจุดสีแดง ขาว หรือ ส้ม ตามลำตัว ‘เดเร็ค เฮนเนน (Derek Hennen)’ นักกีฏวิทยาผู้หลงไหลในเจ้าสิ่งมีชีวิตหลายขาชนิดนี้ ได้เดินทางนับปีเพื่อสำรวจเก็บข้อมูลกิ้งกือสายพันธุ์ใหม่กว่า 17 รัฐทั่วอเมริกา และได้ค้นพบเจ้ากิ้งกือสายพันธุ์ใหม่ตัวนี้ ที่อุทยานน้ำตก Fall Creek Falls State Park ในรัฐเทนเนสซี แถมยังเป็นรัฐเดียวกับที่เทย์เลอร์ย้ายไปอยู่สมัยเดินตามความฝันในการเป็นนักร้องของเธออีกด้วย

 

ด้วงเวเดอร์ Agathidium vaderi

          ตำนานดาวร้ายแห่งจักรวาลอย่าง ‘ดาร์ธ เวเดอร์’ แห่งจักรวาลสตาร์วอร์ยังไม่วายถูกนำมาตั้งชื่อแมลงสปีชีส์ใหม่เช่นเดียวกันกับ ‘ด้วงเวเดอร์ Agathidium vaderi’ ที่ถูกค้นพบบริเวณอเมริกาเหนือ

 

          เคลลี มิลเลอร์ (Kelly B Miller) และเควนติน วีลเลอร์ (Quentin D Wheeler) 2 นักวิทย์ที่พบด้วงสายพันธุ์นี้เผยถึงสาเหตุที่ตั้งชื่อนี้ก็เพราะบริเวณส่วนหัวของด้วงดันมีลักษณะสวมหมวกกันน็อกคล้ายกับดาร์ธ เวเดอร์ จึงตั้งชื่อตามลักษณะเด่นที่เราจะเห็นภาพได้ชัดเจนทันทีที่เอ่ยชื่อ

ผีเสื้อกลางคืนโดนัลด์ ทรัมป์ neopalpa donaldtrumpi

          อดีตประธานาธิบดีคนที่ 45 ของสหรัฐฯถือเป็นคนดังอีกหนึ่งรายที่ได้รับเกียรติ โดยสิ่งมีชีวิตสปีชีส์ใหม่ที่ตั้งชื่อตามโดนัลด์ ทรัมป์คือ ‘ผีเสื้อกลางคืน neopalpa donaldtrumpi’ ซึ่ง Vazrick Nazari นักชีววิทยาที่ค้นพบกล่าวว่าเจ้าสัตว์ชนิดนี้เป็นหนึ่งในตระกูลผีเสื้อกลางคืน Twirler Moth อันมีลักษณะนิสัยชอบบินวนเป็นวงกลมเมื่อถูกรบกวน 

 

          Neopalpa Donaldtrumpi มีขนสีขาวอมเหลืองบริเวณหัวเป็นลักษณะเฉพาะ ลำตัวสีขาว ปีกสีน้ำตาล ถูกค้นพบที่รัฐแคลิฟอร์เนีย และมีถิ่นที่อยู่ยาวไปจนถึงจังหวัดบาฮาในเม็กซิโก และด้วยลักษณะขนหัวที่โดดเด่น ดูยังไงก็ละม้ายคล้ายโดนัลด์ ทรัมป์ไม่มีผิด จึงไม่แปลกเลยที่ผู้ค้นพบจะตั้งชื่อตามอดีตประธานาธิบดีของสหรัฐฯ

 

วิทยาศาสตร์ สปีชีส์ และความหมายแฝงที่เป็นมากกว่าชื่อ

          สิ่งมีชีวิตย่อมต้องมีชื่อเป็นของตัวเองเพื่อให้ง่ายต่อการเรียก ถือว่าไม่ใช่เรื่องใหม่และใครๆก็รู้กันดีอยู่แล้ว แต่ในเมื่อสิ่งมีชีวิตสปีชีส์ใหม่เกิดขึ้นมา นักวิทยาศาสตร์จึงต้องหาชื่อกลางที่ให้คนทั้งโลกเรียกเหมือนกัน ระบบ ‘ชื่อวิทยาศาสตร์’ จึงได้เริ่มพัฒนาขึ้น

 

          ชื่อวิทยาศาสตร์ที่นำมาตั้งชื่อสิ่งมีชีวิต แท้จริงแล้วมีความหมายแฝงซ่อนเร้นอยู่ในตัว และหลายครั้งสิ่งที่แฝงอยู่เป็นสิ่งที่ผู้ค้นพบพยายามบอกกับเรา เช่น สปีชีส์และสกุล (Species & Genus) สถานที่ค้นพบ ชื่อผู้ค้นพบ หรือ บุคคลที่ผู้ตั้งชื่อให้เกียรติ

 

          สิ่งมีชีวิตในบทความนี้ส่วนใหญ่แล้วล้วนถูกตั้งชื่อตามคนดังระดับโลกเพื่อเป็นเกียรติทั้งสิ้น แต่ก็อดคิดไม่ได้ว่าหากสักวันหนึ่งนักวิทยาศาสตร์ค้นพบสิ่งมีชีวิตสปีชีส์ใหม่สุดแปลก สุดอันตราย หรือเชื้อโรคร้ายแรงชนิดใหม่ แล้วดันเอาชื่อเราเข้าไปร่วมตั้งชื่อเพื่อเป็นเกียรติหรืออะไรบางอย่าง ความรู้สึกของคนที่ถูกนำชื่อไปใช้ในจุดนั้น คงชักจะเริ่มไม่แน่ใจเสียแล้วว่านี่ถือเป็นเกียรติจริงๆหรือไม่?

 

ข้อมูลอ้างอิง

• https://people.com/pets/species-and-organisms-named-after-celebrities 
• https://www.popularmechanics.com/science/animals/a4464/4323547/  
• https://edition.cnn.com/2020/03/11/us/lady-gaga-new-insect-scn-trnd/index.html