การเมืองหลังการเลือกตั้ง

ประเทศไทยตอนนี้กำลังจะมีรัฐบาลชุดใหม่เข้ามาบริหารประเทศ

โดย..วรรณธรรม กาญจนสุวรรณ

หลังจากการยุบสภาผู้แทนราษฎรและเลือกตั้งเมื่อวันที่ 3 ก.ค. ตามขั้นตอนตามรัฐธรรมนูญจะต้องดำเนินการเลือกประธานรัฐสภาและเลือกนายกรัฐมนตรี หลังจากขั้นตอนเหล่านี้ คาดว่ารัฐบาลใหม่จะเข้ามาบริหารราชการแผ่นดินได้อย่างเป็นทางการประมาณต้นเดือน ส.ค. โดยจะเป็นครั้งแรกที่ประเทศไทยจะมีนายกรัฐมนตรีหญิงเข้ามาบริหารประเทศ

รัฐบาลใหม่ที่กำลังเข้ามานั้นเป็นรัฐบาลจากเสียงข้างมากจากการเลือกตั้ง ถือว่ามีความชอบธรรมในทางทฤษฎีประชาธิปไตยเชิงปริมาณว่าด้วยเรื่องเสียงข้างมาก ถึงกระนั้นแม้ว่ารัฐบาลจะมีเสียงข้างมากในการบริหารประเทศ แต่เสียงข้างมากที่ได้มาจากการเลือกตั้งไม่ได้เป็นความชอบธรรมที่จะสามารถทำอะไรได้ทุกเรื่อง ซึ่งการเป็นรัฐบาลที่ดีไม่ควรละเลยเรื่องของเสียงข้างน้อย เพราะมีส่วนสำคัญต่อการเข้ามาตรวจสอบการใช้อำนาจในฐานะฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎรตามระบบรัฐสภาต่อไป

ในเบื้องต้นมีข้อสังเกตการเมืองหลังการเลือกตั้ง ประการแรก คือ ความเป็นรูปธรรมในการปฏิบัติตามนโยบายที่ได้มีการหาเสียงเอาไว้ว่าจะทำได้ในทางปฏิบัติหรือไม่ เช่น ค่าจ้างขั้นต่ำ 300 บาท หรือเงินเดือนผู้จบปริญญาตรี 1.5 หมื่นบาท เป็นต้น น่าสนใจว่าเรื่องเหล่านี้จะดำเนินการไปได้มากน้อยเพียงใด ต้องคิดในหลักความเป็นไปได้ว่าจะทำได้จริงและมีประสิทธิภาพหรือไม่ ถ้านโยบายที่ออกมาปราศจากการศึกษาและการวิเคราะห์ เชื่อว่าจะเป็นเพียงนโยบายลมๆ แล้งๆ ต่อไป

ในเรื่องของนโยบายนับว่ามีความสำคัญมาก เพราะรัฐบาลต้องแถลงนโยบายต่อรัฐสภา ในส่วนนี้มีความเห็นว่ารัฐบาลชุดใหม่ควรดำเนินนโยบายบนพื้นฐานประโยชน์สูงสุดของประชาชน โดยถ้านโยบายไหนของรัฐบาลชุดเก่ายังคงมีประโยชน์ ก็ควรให้มีการสานต่อเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประชาชน ไม่ใช่คิดบนฐานว่าเป็นนโยบายของฝ่ายตรงข้ามและต้องยกเลิกให้หมด

นอกจากนี้ ควรสร้างความชัดเจนในบางนโยบายที่สำคัญ เพราะก่อนหน้านี้ไม่เคยให้ความชัดเจน เช่น ปัญหาความขัดแย้งบนพื้นที่ปราสาทพระวิหาร หรือปัญหาความไม่สงบใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ซึ่งเป็นเรื่องสำคัญที่ต้องให้ความชัดเจนแก่สังคม เนื่องจากเท่าที่ติดตามยังไม่เห็นมีการนำเสนอรูปแบบเพื่อนำไปสู่การแก้ไขปัญหาดังกล่าวอย่างจริงจังและเป็นรูปธรรม

ประการต่อมา ต่อเนื่องจากที่เป็นรัฐบาลเสียงข้างมากในการดำเนินนโยบายหาเสียงไปสู่การปฏิบัติ มีความจำเป็นที่ต้องมีหลักการตรวจสอบถ่วงดุลของฝ่ายค้าน แต่วันนี้รัฐธรรมนูญให้อำนาจตรวจสอบนอกเหนือไปจากการมีฝ่ายค้านอย่างเดียว เช่น การมีองค์การอิสระตามรัฐธรรมนูญ โดยเฉพาะคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ซึ่งคงไม่มีหน้าที่เสร็จสิ้นเพียงรับรองผลการเลือกตั้งเท่านั้น แต่ต้องติดตามประเมินผลในเรื่องของคดีความต่อไป รวมไปถึงองค์การอิสระที่มีหน้าที่ตรวจสอบปัญหาทุจริตคอร์รัปชันที่ต้องทำอย่างเข้มข้น เพราะเป็นปัญหาเรื้อรังของสังคมมาอย่างช้านาน

ด้วยเหตุนี้การมีส่วนร่วมของภาคประชาชนจึงมีส่วนสำคัญต่อการตรวจสอบการทำงานของภาครัฐเพื่อให้เกิดความโปร่งใสมากที่สุด และน่าจะเป็นโอกาสที่ดีที่กฎหมายเปิดโอกาสให้เยาวชนอายุ 7 ขวบ สามารถมีบัตรประจำตัวประชาชนได้ จึงเห็นว่าควรใช้โอกาสนี้เสริมสร้างวัฒนธรรมทางการเมืองแบบใหม่ให้กับเยาวชน โดยเฉพาะการปลูกฝังเรื่องคุณธรรมจริยธรรมเพื่อแก้ไขปัญหาการทุจริตคอร์รัปชันในสังคม

การใช้แนวทางนี้เชื่อว่าจะช่วยแก้ไขปัญหาคุณธรรมจริยธรรมได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนมากที่สุด เพราะเป็นปัญหาที่ต้นเหตุ ไม่ใช่แก้ปลายเหตุเหมือนที่ผ่านมา ซึ่งแสดงให้เห็นแล้วว่าไม่ได้นำไปสู่การแก้ไขปัญหาอย่างแท้จริง ในทางกลับกันปัญหากลับยังคงดำรงอยู่ต่อไป

ดังนั้น การมีส่วนร่วมของประชาชนในความหมายนี้ รัฐบาลใหม่ต้องใจกว้างและต้องเปิดเวทีรับฟังความคิดเห็นเสียงสะท้อนจากประชาชนในกลุ่มองค์กรต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจแห่งชาติ สภาพัฒนาการเมือง หรือรวมทั้งกลุ่มบุคคลในท้องถิ่นต่างๆ ล้วนมีความสำคัญต่อการกำหนดนโยบายของรัฐบาลแทบทั้งสิ้น

สุดท้ายต้องถือว่ารัฐบาลนี้มีความชอบในการใช้อำนาจรัฐ แต่ตราบใดถ้าใช้อำนาจเพื่อแสวงหาผลประโยชน์ของตัวเอง ไม่สามารถที่จะจำแนกหรือชี้แจงว่าการใช้อำนาจนั้นเป็นความต้องการของประชาชนเมื่อไหร่ จะเป็นผลให้รัฐบาลชุดนี้อยู่ได้ไม่นาน จึงเป็นความท้าทายของรัฐบาลชุดใหม่ ภายใต้นายกรัฐมนตรีหญิงคนแรกของประเทศไทยจะมีความรู้ความสามารถในการบริหารประเทศในระดับใด