เขย่าราคากลางล้างทุจริต แค่ไม้ซีกงัดไม้ซุง

มาตรการยกเครื่องราคากลาง เพื่อแก้ปัญหาทุจริตคอร์รัปชันในการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐที่ถือเป็นมะเร็งร้ายรักษาไม่หายของสังคมไทย

โดย...ทีมข่าวการเงิน

มาตรการยกเครื่องราคากลาง เพื่อแก้ปัญหาทุจริตคอร์รัปชันในการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐที่ถือเป็นมะเร็งร้ายรักษาไม่หายของสังคมไทย

งานนี้ไม่ใช่เรื่องง่ายหรือมีสรรพคุณเป็นยาวิเศษแก้ไขให้คอร์รัปชันลดลงได้ภายในชั่วข้ามคืน

2 ปีที่ผ่าน ภายใต้การบริหารของรัฐบาล นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรี ที่มีกฎเหล็ก 9 ข้อ ต่อต้านการทุจริตของนักการเมือง และข้าราชการ ไม่ให้มีการทุจริตจากการใช้อำนาจเอื้อให้พวกพ้องคนใกล้ชิดญาติสนิท

ปรากฏว่าเสียงสะท้อนจากผู้ประกอบการยังเป็นเรื่องตรงข้ามจากการสัมมนาของสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) ร่วมกับภาคเอกชนผู้รับเหมาก่อสร้าง พบว่า การเสนอราคาที่ไม่เป็นธรรม หรือการฮั้วประมูล ยังมีให้เห็นทุกหย่อมหญ้า และนับว่ายิ่งหนักข้อมากขึ้นทุกวัน

มีการประเมินการฮั้วประมูล การทุจริตของนักการเมืองหักหัวคิวจากเอกชนถึง 30% สูงกว่าในอดีตที่มีการชักหัวคิว 10-20% ก็ถือว่าหนักหนาสาหัสแล้ว

โดยจากตัวเลขการลงทุนของประเทศในแต่ละปี ทั้งงบลงทุนที่จากงบประมาณ และการลงทุนของรัฐวิสาหกิจ มีมูลค่าสูงถึง 5 แสนล้านบาท ดังนั้นหากมีการหักหัวคิวคอร์รัปชันถึง 30% ก็คิดเป็นปีละถึง 1.5 แสนล้านบาท ลองนึกภาพว่ามากขนาดไหน เงินที่รั่วไหลแต่ละปีสามารถสร้างรถไฟฟ้าได้ปีละ 2 สายแบบสบายๆ

การกำหนดราคากลางการจัดซื้อจัดจ้าง ถือว่าเป็นจุดอ่อนสำคัญตัวหนึ่งที่ทำให้เกิดการรั่วไหลการทุจริตเป็นอย่างมาก ทำให้นายอารีพงศ์ ภู่ชอุ่ม ปลัดกระทรวงการคลัง ต้องออกโรงมาเขย่าว่า เพื่อลดการทุจริตและลดภาระงบประมาณในการจัดซื้อจัดจ้างโครงการต่างๆ ของภาครัฐ กระทรวงการคลัง และสำนักงบประมาณ จะปรับปรุงราคากลางใหม่เพื่อให้สะท้อนความเป็นจริงมากขึ้น

โดยการปรับปรุงราคากลางจะทำทั้ง 9 หมวด เช่น การจัดซื้อระบบคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์สำนักงาน การสร้างถนน และสะพาน โดยจะมีการประกาศราคากลางลงเว็บไซต์ของกระทรวงการคลังและหน่วยงานเจ้าของโครงการเพื่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้องและประชาชนได้ช่วยกันเป็นหูเป็นตาร่วมกันติดตามและตรวจสอบความถูกต้อง ทำให้การทุจริตลดลง

อย่างไรก็ตาม มือตรวจสอบอย่างนายพิศิษฐ์ ลีลาวชิโรภาส รองผู้ว่าการและรักษาการผู้ว่าการสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) มองว่า การปรับราคากลางส่งผลให้การประมูลจัดซื้อจัดจ้างประหยัดเงินขึ้นเล็กน้อยเท่านั้น แต่จะให้หวังจะเป็นตัวล้างทุจริตคอร์รัปชันจากการจัดซื้อจัดจ้างเป็นเรื่องที่หมดหวัง

เพราะวงในรู้กันว่า การทุจริตการจัดซื้อจัดจ้างมีการฮั้วการประมูลที่แนบเนียน ฝ่ายการเมือง ข้าราชการ ต่างมีส่วน“โยนอ้อยเข้าปากช้าง” ให้กับผู้รับเหมาที่เป็นพวกพ้องคนสนิท ชนิดคนนอกไม่มีทางเข้ามาแบ่งเค้กได้ง่ายๆ

เมื่อเห็นภาพใหญ่ของการฮั้วประมูล ก็จะทำให้เห็นว่า การยกเครื่องราคากลางไม่สามารถทำให้การทุจริตลดลงได้แต่น้อย

แม้แต่ที่ผ่านมามีการเปลี่ยนระบบการจัดซื้อจัดจ้างจากการยื่นประมูลซอง มาเป็นการประมูลแบบอิเล็กทรอนิกส์ หรืออีออกชัน ที่มีการประกวดสู้ราคาแบบไม่มีการเห็นหน้ากัน เพื่อไม่ให้มีการฮั้วทุจริต แต่ปรากฏว่า นักการเมือง ข้าราชการผู้รับเหมา นั่งโต๊ะฮั้วกันก่อนเข้าประมูลเรียบร้อยไปแล้ว

การเข้าไปประมูลก็เหมือนแสดงละครสร้างความโปร่งใสให้ชาวบ้านดูเท่านั้น

ดังนั้น ตัวเลขการประมูลแบบอีออกชันที่เพิ่มสูงขึ้นในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา ก็ไม่ได้เป็นเครื่องหมายการันตีได้เลยว่า การทุจริตจากคอร์รัปชันจากการประมูลจัดซื้อจัดจ้างของภาครัฐดีขึ้น

นอกจากนี้ ยังพบว่าการประมูลจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐยังมีรูโหว่ใหญ่ ในส่วนของโครงการที่มีมูลค่าไม่ถึง 2 ล้านบาท ไม่ต้องประมูลแบบอีออกชัน สามารถไปประมูลยื่นซองแบบเดิมได้ ทำให้เกิดการซอยโครงการใหญ่ให้เป็นโครงการเล็ก เพื่อที่จะได้ประมูลแบบยื่นซองที่ฮั้วการประมูลได้ง่ายกว่า

เมื่อเป็นเช่นนี้ ทำให้การแก้ปัญหาการทุจริตจากการจัดซื้อจัดจ้างไม่สามารถวิ่งแซงหน้าการทำผิดของนักการเมืองที่เข้ามาหาผลประโยชน์ ข้าราชการที่หวังเงินทอง ลาภ ยศ ตำแหน่ง และเอกชนที่หวังได้งานทางลัดเอาเปรียบคู่แข่ง

จะเห็นได้ว่าการทุจริตสำคัญอยู่ที่คน ส่วนเครื่องมือวิธีการให้ปรับปรุงดีแค่ไหน ก็ไม่สำเร็จหากคนที่เกี่ยวข้องเดินหน้าทุจริตอยู่ร่ำไป

แม้ว่าที่ผ่านมาจะมีองค์กรเอกชน ทั้งสภาหอการค้าไทย และสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย ออกมารณรงค์ในฟากของเอกชนไม่ให้มีส่วนสนับการทุจริตคอร์รัปชันจากการประมูลโครงการรัฐ แต่ว่าเสียงที่พูดออกไปดูแผ่วเบา ไม่สามารถกระตุกให้การทุจริตลดลง

ในขณะที่ภาครัฐ ที่พยายามสร้างธรรมาภิบาลโปร่งใส แต่ปรากฏว่าข้าราชการยังตกอยู่ภายใต้อำนาจของฝ่ายการเมือง ทำให้การแก้ไขการทุจริตการประมูลโครงการรัฐยังเป็นการพายเรืออยู่ในอ่าง

ส่งผลให้เรื่องที่แก้ไข อย่างการปรับปรุงราคากลาง ก็เป็นแค่ไม้ซีกที่ไปงัดไม้ซุงเท่านั้น งัดอย่างไรก็หักทุกครั้งไป เหมือนการล้างทุจริตจากการประมูลภาครัฐ แก้ไขมากเท่าไร ก็เหมือนยิ่งทุจริตคอร์รัปชันได้มากขึ้นเท่านั้น