ตาลีบันกับบินลาเดน

เมื่อสัปดาห์ที่แล้วผู้เขียนได้ฉายภาพเกี่ยวกับอุดมการณ์ทางการเมืองที่ต่อต้านสหรัฐอเมริกา

โดย..รวิภาส กล่ำทวี

และการนำไปสู่จุดจบของหัวโจกขบวนการก่อการร้ายระดับโลกอัลกออิดะห์อย่าง นายบิน ลาเดน ซึ่งกลายเป็นข่าวเกรียวกราวทั่วโลก โดยมีทั้งฝ่ายที่ดีใจกับการเสียชีวิตของผู้นำการก่อการร้ายตัวเอ้ และฝ่ายที่ต่อต้านและโกรธแค้นสหรัฐอเมริกาถึงกับมีการออกมาแถลงข่าวจะปฏิบัติการล้างแค้นให้นายบิน ลาเดน อย่างถึงที่สุด

และยังไม่ทันไรก็เกิดปรากฏการณ์การล้างแค้นของกลุ่มตาลีบันที่เป็นกลุ่มต่อต้านสหรัฐและให้การสนับสนุนร่วมมือกับกลุ่มอัลกออิดะห์ให้ทั้งที่พักหลบซ่อนและให้การสนับสนุนด้านกองกำลังทหารต่อนายบิน ลาเดน ในการปฏิบัติการโจมตีฝ่ายตรงข้ามมาโดยตลอด เมื่อสองวันที่ผ่านมากลุ่มตาลีบันประกาศตัวเป็นฝ่ายอยู่เบื้องหลังการปฏิบัติการระเบิดพลีชีพบริเวณสถาบันฝึกกองกำลังพิทักษ์ประเทศของปากีสถาน ทำให้มีผู้เสียชีวิต ซึ่งส่วนใหญ่แล้วเป็นนักเรียนตำรวจกว่า 80 คนในคราวเดียวกัน และถือได้ว่าเป็นการสูญเสียครั้งใหญ่ที่สุดของปากีสถานนับตั้งแต่มีการดำเนินการกวาดล้างกลุ่มตาลีบันมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 2001

เรามาดูกันหน่อยว่า ตาลีบันมีที่มาที่ไปอย่างไรและมีความเกี่ยวพันกับนายบิน ลาเดน อย่างไร

กลุ่มตาลีบันเป็นส่วนผสมของบรรดานักรบชนเผ่าปัชตุน (Pashtun Tribesmen) ในปากีสถานผสมผสานเข้ากับกลุ่มนักรบมูจาฮีดีน (Mujahedeen Warriors) ซึ่งเคยปฏิบัติการต่อต้านสหภาพโซเวียตเมื่อครั้งบุกยึดครองอัฟกานิสถานในช่วงทศวรรษ 1980 ดังนั้นฐานที่มั่นของกลุ่มตาลีบันจึงมีอยู่ทั้งในประเทศอัฟกานิสถานและประเทศปากีสถาน

ก่อนที่กลุ่มตาลีบันจะก้าวขึ้นมามีบทบาทอย่างเด่นชัดในปี ค.ศ. 1994 กลุ่มตาลีบันได้รับการสนับสนุนจากทั้งประเทศซาอุดีอาระเบีย ประเทศปากีสถาน และสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ในช่วงปฏิบัติการต่อต้านกองกำลังสหภาพโซเวียตยังได้รับการสนับสนุนจากสหรัฐอเมริกา จนกระทั่งถึงปี ค.ศ. 1996 กลุ่มตาลีบันถึงกับก้าวผงาดขึ้นมายึดครองอำนาจ สามารถล้มล้างรัฐบาลอัฟกานิสถานและขึ้นปกครองประเทศเสียเอง จนกระทั่งถึงปี ค.ศ. 2001 จึงถูกปฏิบัติการกวาดล้างโดยกองกำลังผสมนำโดยทหารสหรัฐอเมริกา

ว่ากันว่าการปกครองประเทศอัฟกานิสถานของกลุ่มตาลีบันสร้างความเดือดร้อนให้แก่ประชาชนอัฟกานิสถานและสร้างความไม่พอใจให้แก่ประเทศสหรัฐอเมริกาและกลุ่มประเทศตะวันตกเป็นอันมาก เนื่องจากตาลีบันนิยมการปกครองตามรูปแบบของการเคร่งครัดศาสนาอิสลามเป็นอย่างสูง ไม่ว่าจะเป็นการบังคับให้สุภาพสตรีต้องสวมใส่ผ้าคลุมตั้งแต่หัวจรดเท้า การห้ามสตรีเรียนหนังสือ การห้ามชมโทรทัศน์ทุกประเภท การสั่งจำคุกสุภาพบุรุษที่ไม่ยอมไว้หนวดเครายาว การประหารชีวิตผู้ได้ชื่อว่าเป็นอาชญากรต่อหน้าสาธารณชน และการนิยมใช้ความรุนแรงและการทำลายล้างทุกรูปแบบ รวมทั้งการมีหน่วยกล้าตายหรือที่เรียกว่า นักรบระเบิดพลีชีพ (Suicide Bombers) ไว้ในสังกัดจำนวนมากมายหลายร้อยคน

ตาลีบันเกี่ยวพันกับผู้นำการก่อการร้ายอัลกออิดะห์อย่างนายบิน ลาเดน อย่างแน่นแฟ้น เนื่องจากเป็นผู้จัดหาที่หลบซ่อนและที่พักพิงให้แก่นายบิน ลาเดน มาโดยตลอด ไม่ว่าจะเป็นการจัดหาสถานที่หลบซ่อนทั้งในอัฟกานิสถานและในปากีสถาน ที่สำคัญที่สุดก็คือ ทั้งสองฝ่ายเป็นกลุ่มต่อต้านสหรัฐอเมริกาและวัฒนธรรมตะวันตกอย่างโจ่งแจ้ง และชัดเจน โดยร่วมมือกันปฏิบัติการต่อต้านแบบนิยมความรุนแรงและด้วยเลือดเนื้อและชีวิต ปฏิบัติการที่ทำให้สหรัฐอเมริกาเหลืออดไม่สามารถยอมถูกกระทำได้แต่ฝ่ายเดียว ได้แก่ การปฏิบัติการยึดเครื่องบินบินเข้าถล่มตึกเวิลด์เทรด เซ็นเตอร์ ในมหานครนิวยอร์ก และกระทรวงกลาโหมสหรัฐพร้อมๆ กัน ทำให้มีผู้เสียชีวิตหลายชาติรวมแล้วกว่า 4,000 คน ในวันที่ 9 ก.ย. 2001

ปฏิกิริยาต่อกลุ่มตาลีบันยังคงเป็นแบบผสม คือ ไม่ถึงกับเป็นลบเสียทั้งหมดโดยยังคงมีประชาชนหลายกลุ่มฝ่ายในประเทศอัฟกานิสถานเอง ซึ่งยังนิยมและชื่นชอบในผลงานของตาลีบันด้านการสร้างความปรองดองสมานฉันท์ระหว่างชนเผ่ากลายเผ่าในประเทศไม่ให้ทะเลาะเบาะแว้งและทำสงครามกันเอง รวมทั้งผลงานด้านการต่อต้านการคอร์รัปชันในแวดวงราชการ ฝ่ายที่ต่อต้านกลุ่มตาลีบัน ได้แก่ สหรัฐอเมริกา และรัฐบาลประเทศพันธมิตรของสหรัฐอเมริกาในกลุ่มยุโรปตะวันตก รวมทั้งฝ่ายที่เรียกตัวเองว่าเป็นพันธมิตรฝ่ายเหนือ หรือที่เรียกว่า Northern Alliance ที่ประกอบไปด้วยกลุ่มชนทาจิก อุซเบก และกลุ่มชีอะห์ ฮาซารา

นอกจากกลุ่มต่อต้านตาลีบันที่กล่าวมาแล้ว คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติยังเคยมีมติคว่ำบาตรตาลีบันจำกัดขอบเขตการเดินทางของผู้นำตาลีบันและการอายัดทรัพย์สินมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1997 จนกระทั่งถึงปี ค.ศ. 2008 เนื่องจากมีหลักฐานปรากฏว่ากลุ่มตาลีบันพัวพันและอยู่เบื้องหลังการก่อการร้ายหลายต่อหลายครั้ง

ถ้าจะพูดถึงอนาคตของกลุ่มตาลีบัน จากการวิเคราะห์ก็คงจะกล่าวได้ว่าบทบาทของกลุ่มซึ่งขึ้นอยู่กับแกนนำ ซึ่งยังคงขาดความเป็นเอกภาพ (มีผู้นำหลายคนและมีฐานที่มั่นหลายที่) จะยังคงมีอยู่ต่อไปเนื่องจากอุดมการณ์การต่อต้านสหรัฐอเมริกาและวัฒนธรรมตะวันตก แต่จะประสบผลสำเร็จมากน้อยเพียงใดก็เป็นอีกเรื่องหนึ่ง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับการเตรียมพร้อมและการรับมือของสหรัฐอเมริกาและฝ่ายรัฐบาลประเทศตะวันตกจำนวนมากที่เกลียดการก่อการร้ายและการใช้ความรุนแรง แต่สิ่งที่แน่นอนก็คือ สงครามระหว่างฝ่ายก่อการร้ายกับฝ่ายสหรัฐอเมริกาและพันธมิตรจะยังคงดำเนินต่อไปอีกหลายทศวรรษและการเสียชีวิตและเลือดเนื้อของผู้บริสุทธิ์ก็จะยังปรากฏตามหน้าสื่อให้เห็นต่อไปอีกนานแสนนาน