โลกเปลี่ยน...เกษตรป่วน

ดร.จิรพล สินธุนาวา นักวิชาการ คณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า ขณะนี้เราอยู่ในอิทธิพลปรากฏการณ์เอลนินโญ ดังที่จะพบได้ว่ามีฝนตกหนักในแถบอเมริกากลางและใต้ เนื่องจากลมทะเลที่เคยพัดพาความชื้น เดิมเคยทำให้เกิดฝนตกที่ประเทศอินโดนีเซียและออสเตรเลียทุกปี ปีนี้ถูกอิทธิพลเอลนินโญไปตกกลางทะเลออสเตรเลีย

สำหรับประเทศไทย สิ่งที่น่ากังวลเพราะกำลังจะเกิดขึ้นในเดือนมี.ค.เม.ย. ก็คือ ไทยจะได้รับผลกระทบจากคลื่นความร้อน อาจจะทำให้อากาศร้อนกว่า 40 องศาเซลเซียส ตลอด 24 ชั่วโมง ซึ่งภูมิอากาศของโลกที่เสียสมดุลไปแล้ว คงจะกลับสู่ภาวะสมดุลในระยะสั้นได้ยาก โดยดูได้จากสถิติความแปรปรวนของอากาศ ภัยแล้ง น้ำท่วม หิมะถล่ม เคยเกิดขึ้นปีละประมาณ 400 ครั้ง ปัจจุบันพบว่าเพิ่มขึ้นถึงปีละ 850 ครั้งทั่วโลก หรือเฉลี่ยเกิดขึ้นวันละ 2 ครั้ง

สิ่งที่ต้องคำนึงถึงต่อไปคือ การเตรียมรับมือกับภัยพิบัติในทุกรูปแบบ ที่ทำกันอยู่ในตอนนี้คือ การติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด ที่ต้องทำต่อไปคือ ให้ความรู้ประชาชน วางแผนป้องกัน แผนลดผลกระทบ และแผนอพยพประชาชน การเตรียมพร้อมจะช่วยลดการสูญเสียได้ดีที่สุด โดยเฉพาะจากกลุ่มคนที่ช่วยเหลือตัวเองไม่ได้

นอกจากนี้ จากรายงานของ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ระบุด้วยว่า ภายในปี 2563(สิ้นศตวรรษที่ 21) ระดับน้ำทะเลจะขึ้นสูง 1748 มิลลิเมตรต่อปี ปริมาณฝนในไทยจะลดจาก 9601,290 มิลลิเมตร เหลือ 800900 มิลลิเมตร และช่วงต้นศตวรรษจนถึงปลายทศวรรษที่ 2030 อุณหภูมิในประเทศทั้งปีจะอยู่ระหว่าง 3436 องศาเซลเซียส จากภาคเหนือถึงภาคใต้และฤดูร้อนจะยาวขึ้นภาคกลางและภาคใต้จะมีฤดูร้อนมากกว่า 8 เดือน ส่วนอากาศหนาวเย็นจะลดลงเหลือประมาณ 16 วัน ถึง 1 เดือน

การหาแหล่งน้ำเพิ่มจึงมีความจำเป็นมาก โดยรัฐบาลได้จัดสรรงบประมาณกว่า 2 แสนล้านบาท เพื่อใช้ในการเพิ่มพื้นที่ชลประทาน จาก 23 ล้านไร่ เป็น 60 ล้านไร่ ภายใน 4 ปี

ในส่วนของดิน กรมพัฒนาที่ดิน ได้ศึกษาผลกระทบ พบว่า ที่ดินในประเทศจะเสี่ยงกับผลกระทบภัยแล้งประมาณ 22 ล้านไร่ อันเนื่องมาจากคุณภาพดินอุ้มน้ำได้ต่ำ แต่มีการปลูกพืชไร่ อาทิ อ้อยข้าวโพด ซึ่งเป็นพืชใช้น้ำมากจำนวนมาก เมื่อปริมาณน้ำฝนลดต่ำลง พื้นที่เกษตรจึงเสียหายรุนแรง

ที่น่าเป็นห่วงหนัก คือ ภาวะแห้งแล้งจะทำให้การขยายตัวของดินเค็มเพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้พื้นที่การเกษตรโดยเฉพาะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่มีปัญหาแล้งซ้ำซากมากกว่า 7 ล้านไร่ ได้แก่ จ.นครราชสีมา ขอนแก่น และมหาสารคาม อาจมีความเสี่ยง มีพื้นที่กลายเป็นทะเลทรายในอนาคต

งานวิจัยของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ยังสำทับด้วยว่า การเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิที่สูงขึ้น มีผลต่อการอยู่รอดและการขยายพันธุ์ของแมลงศัตรูพืช และแมลงศัตรูคน โดยอุณหภูมิที่ 32 องศาเซลเซียส เหมาะต่อการแพร่ระบาดของแมลงศัตรูข้าว อาทิ เพลี้ย จักจั่นปีกลายหยัก เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เพลี้ยกระโดดหลังขาว เป็นต้น รวมถึงแมลงศัตรูคนอย่างพวกยุงลายด้วย

ในทางกลับกัน ที่อุณหภูมิ 16 องศาเซลเซียส การแพร่ระบาดของแมลงจะลดน้อยลง