ถอดรหัสไทยคม 5 ล่ม แค่ปรากฏการณ์ธรรมชาติ?

ต่อให้ผลการตรวจสอบบอกชัดเจนว่า ไทยคม 5 ล่มในวันนั้น เพราะขัดข้องทางเทคนิค   แต่ก็ยากที่จะทำให้ทุกคนเชื่อว่าเรื่องที่เกิดขึ้นเป็นเพียงปรากฎการณ์ทางธรรมชาติเท่านั้นจริงๆ....

โดย...ทีมข่าวธุรกิจ-ตลาด

แม้ จีราวรรณ บุญเพิ่ม ปลัดกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร หรือ ไอซีที กระทรวงเจ้าของสัมปทานดาวเทียมไทยคมจะยืนยันหนักแน่นว่า สาเหตุที่ดาวเทียมไทยคม 5 ล่ม เมื่อช่วงบ่าย วันที่ 21 เม.ย.ที่ผ่านมา  คือปรากฎการณ์ธรรมชาติที่เรียกว่า โซลาร์ แฟลร์  หรือ หลุมจุดดำในดาวอาทิตย์ระเบิดที่เกิดขึ้นทุก 11 ปี หาใช่ “ฝีมือมนุษย์” อย่างที่กระแสพาไป แต่หลายคนก็ยังไม่ปักใจเชื่อว่าภาวะจอมืดค่อนประเทศในวันนั้นคือเหตุการณ์ขัดข้องทางเทคนิคจริงๆ ท่ามกลางข่าวลือปฏิวัติที่หนาหูขึ้นเรื่อยๆ

ด้วยว่ามีการตั้งข้อสังเกตอย่างน่าสนใจจากผู้เชี่ยวชาญด้านดาวเทียมว่า แทบจะเป็นไปไม่ได้เลยที่จะเกิดเหตุการณ์ในลักษณะนี้ เพราะหากสาเหตุไทยคมล่มมาจากการที่ประจุไฟฟ้าบนอวกาศสูงกว่าปกติจนกระทบกับการส่งสัญญาณดาวเทียม เหตุใดจึงไม่กระทบกับดาวเทียมดวงอื่นๆ บนอวกาศ แต่มีดาวเทียมไทยคมเพียงดวงเดียวที่ได้รับผลกระทบ

ทั้งนี้ สาเหตุของการขัดข้องทางเทคนิคที่ไทยคมระบุนั้น แทบไม่มีโอกาสเกิดขึ้นเลย  การที่ไทยคมล่มครั้งนี้เปรียบเสมือนการ “ทดสอบ” ยิงสัญญาณรบกวนดาวเทียมเพื่อเตรียมพร้อม หากในอนาคตเกิดการรีโนเวตทางการเมือง ก็ไม่ต้องเสียเวลาบุกยึดสถานีโทรทัศน์ทุกช่องให้วุ่นวาย แค่ยิงสัญญาณรบกวน ปรากฎการณ์จอมืดทั่วประเทศก็เกิดขึ้นได้แล้ว

ข้อสังเกตต่อมา คือ การที่ผู้บริหารระดับสูงของรัฐบาลก็มาระบุทันทีที่เกิดเหตุการณ์ทีวีจอมืดว่า เป็นเพราะไทยคม 5 หลุดวงโคจรทั้งที่ยังไม่ได้รับรายงานจากไทยคม5 แม้แต่น้อย เหมือนว่ารัฐบาลรู้ล่วงหน้าว่าจะมีเหตุการณ์เกิดขึ้นกับดาวเทียมไทยคม 5 ซึ่งไทยคมได้ออกแถลงการณ์พร้อมแถลงข่าวอย่างชัดเจนว่าเป็นการขัดข้องทางเทคนิค ไทยคม 5 ไม่ได้หลุดวงโคจรแต่อย่างใด

นอกจากประเด็นทางเทคนิคที่ดูคล้ายๆ ว่าจะมีบางอย่างผิดปกติแล้ว การชี้แจงข้อมูลในค่ำวันเกิดเหตุระหว่างกระทรวงไอซีทีและไทยคม ยังไม่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน  โดยไอซีทีแจ้งว่าจะมีการแถลงข่าวร่วมกันในช่วงเวลา 19.00 น. ซึ่งเป็นช่วงเดียวกับที่ อารักษ์ ชลธาร์นนท์ ประธานเจ้าหน้าที่คณะผู้บริหารไทยคม ก็แถลงชี้แจงรายละเอียดเช่นเดียวกัน  โดยทางไทยคมปฏิเสธที่จะร่วมเฟรมการแถลงข่าวกับทางกระทรวง

อย่างไรก็ตาม การแถลงข่าวของซีอีโอไทยคมบอกชัดเจนว่า ทันทีที่เสร็จการชี้แจงรายละเอียด จะเข้ารายงานเหตุการณ์ทั้งหมดที่กระทรวงไอซีที ซึ่งหมายความว่า สุดท้ายไทยคมก็ต้องไปที่กระทรวงไอซีที แต่เหตุใดจึงปฏิเสธการให้ข้อมูลพร้อมกันตั้งแต่ต้น

หลังจากเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้น ประเด็นเรื่องดาวเทียมสำรอจึงถูกหยิบยกขึ้นมาว่า หากมีดาวเทียมสำรอง ภาวะจอมืดคงไม่เกิดขึ้น  แต่ประเด็นนี้ ปลัดไอซีที กล่าวว่า ไทยคม 4 หรือ ไอพีสตาร์ สามารถรองรับลูกค้าบางส่วนได้ แต่ถ้าไม่ได้ หรือถึงขนาดต้องใช้ระยะเวลากู้คืนข้ามวันนั้น ตามข้อตกลงผู้ให้บริการดาวเทียมนานาชาติ (Operator Agreement) ดาวเทียมที่อยู่บริเวณใกล้เคียงจะเข้ามาช่วยเหลือรองรับลูกค้าให้

ขณะที่ทางไทยคมระบุว่า  พร้อมยิงดาวเทียมดวงใหม่และได้เสนอรายละเอียดต่างๆ ให้ไอซีทีพิจารณาแล้ว เหลือเพียงรอการอนุมัติจากทางกระทรวงในฐานะเจ้าของสัมปทานเท่านั้น

สำหรับความเสียหายจากไทยคม 5 ล่ม ยังไม่มีรายงานความเสียหายทั้งจากลูกค้าในไทยและต่างประเทศ คือ พม่า อินเดีย และ เอเชียตะวันออกเฉียงใต้  แต่หากลูกค้ารายงานมาที่ไทยคมไทยคมจะลดค่าบริการให้กับลูกค้าที่เช่าใช้ช่องสัญญาณไทยคมระหว่างที่ออกอากาศไม่ได้

ส่วนรายละเอียดในเชิงลึก นอกเหนือไปจากประจุไฟฟ้าขัดข้องและทำให้ไทยคม 5 ปิดตัวเองอัตโนมัติจนไม่สามารถส่งสัญญาณได้นั้น  ทางไทยคม จะรวบรวมข้อมูลช่วงเวลาเกิดเหตุจากการติดต่อข้อมูลระหว่างดาวเทียมและภาคพื้นดิน เพื่อส่งต่อให้บริษัทผู้ผลิตดาวเทียมไทยคม 5 ในฝรั่งเศส วิเคราะห์สาเหตุที่แท้จริงอีกครั้ง คาดว่าจะใช้ระยะเวลาประมาณ 2-3 สัปดาห์

และต่อให้ผลการตรวจสอบบอกชัดเจนว่า ไทยคม 5 ล่มในวันนั้น เพราะขัดข้องทางเทคนิค   แต่ก็ยากที่จะทำให้ทุกคนเชื่อว่าเรื่องที่เกิดขึ้นเป็นเพียงปรากฎการณ์ทางธรรมชาติเท่านั้นจริงๆ