หนี้ทะลักการเมืองยิ่งล้นระเบิดเวลาที่อเมริกาต้องรีบเคลียร์

สร้างความประหลาดใจกันไปทั่วแวดวงการเงินโลก เมื่อสแตนดาร์ด แอนด์ พัวร์ ประกาศหั่นแนวโน้มตราสารหนี้ของสหรัฐ จากคงที่ (Stable)

โดย...ทีมข่าวต่างประเทศ

สร้างความประหลาดใจกันไปทั่วแวดวงการเงินโลก เมื่อสแตนดาร์ด แอนด์ พัวร์ ประกาศหั่นแนวโน้มตราสารหนี้ของสหรัฐ จากคงที่ (Stable) มาเป็นแนวโน้มด้านลบ (Negative) ซึ่งเป็นการลดแนวโน้มครั้งแรกในรอบ 22 ปี ของเอสแอนด์พี และเป็นการส่งสัญญาณเตือนล่วงหน้าว่า อาจนำไปสู่การหั่นอันดับเครดิตของสหรัฐตามมา

สำหรับบางคนอาจเป็นเรื่องน่าตกใจที่เขตเศรษฐกิจอันดับ 1 ของโลก ต้องเจอกับความเสี่ยงทางตราสารหนี้เป็นครั้งแรกในรอบกว่า 20 ปีที่ผ่านมา ซึ่งอาจฉุดบทบาทมหาอำนาจทางเศรษฐกิจของสหรัฐ และลดบทบาทของสกุลเงินเหรียญสหรัฐลง

ทว่าสำหรับอีกหลายคน ท่าทีของเอสแอนด์พีไม่ใช่เรื่องที่เกินคาด เพราะทั้งสถานการณ์ทาง “เศรษฐกิจ” และ “การเมือง” ของอเมริกาในวันนี้ กำลังเผชิญวิกฤตหนักไม่แพ้กัน

และอาจไม่ใช่เรื่องที่เกินคาดอีกครั้ง หากสหรัฐจะถูกหั่นเครดิตใน 1-2 ปีข้างหน้า เพราะแก้ปัญหาไม่ได้

ในด้านตัวเลข สหรัฐมีหนี้สาธารณะ 14.27 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 428 ล้านล้านบาท) หรือคิดเป็นสัดส่วนถึงกว่า 60% ของจีดีพีประเทศ ขณะที่งบประมาณขาดดุลอยู่ที่ราว 1.4 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 42 ล้านล้านบาท) หรือเกือบ 10% ของผลผลิตทางเศรษฐกิจในประเทศเช่นกัน

ส่วนในด้านการเมืองนั้น ว่ากันว่าบรรยากาศในกรุงวอชิงตันกำลังร้อนระอุที่สุดในรอบกว่า10 ปี กับการแตกคอระหว่างรัฐบาลพรรคเดโมแครตและฝ่ายค้านพรรครีพับลิกันที่ยังไม่สามารถหาข้อสรุปร่วมกันเรื่องการลดงบประมาณขาดดุลในร่างงบประมาณแผ่นดินสมัยหน้าปี 2555-2556 ทั้งที่เส้นตายใกล้งวดเข้ามาทุกที

รายงานการประเมินของเอสแอนด์พีระบุว่า แผนการตัดลดงบประมาณขาดดุล และการลดหนี้สาธารณะของรัฐบาลสหรัฐนั้นยังไม่มีความชัดเจน จึงต้องมีการทบทวนแนวโน้มระยะยาวของตราสารหนี้อเมริกันใหม่

สิ่งที่สะท้อนความกังวลจากเอสแอนด์พีไม่ใช่แค่ตัวเลขหนี้หรือการขาดดุลงบประมาณจำนวนมหาศาล แต่เป็นความไม่มั่นใจว่ารัฐบาลจะสามารถแก้ปัญหาหนี้ได้

ทั้งนี้ ปัญหาการขาดดุลงบประมาณของสหรัฐยิ่งทวีความรุนแรงขึ้นนับตั้งแต่เกิดวิกฤตการณ์ในภาคการเงินเมื่อปี 2551 ซึ่งรัฐบาลต้องใช้งบประมาณมหาศาลเข้าช่วยเหลือสถาบันการเงิน และกระตุ้นการใช้จ่ายของภาคประชาชน

เมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา รัฐบาลพรรคเดโมแครตนำโดยประธานาธิบดี บารัก โอบามา ได้ประกาศแผนการตัดลดงบประมาณขาดดุล 4 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 120 ล้านล้านบาท) ในอีก 12 ปีข้างหน้า ด้วยการตัดลดรายจ่ายและขึ้นภาษีคนรวยเป็นส่วนใหญ่

แน่นอนว่าพรรครีพับลิกันที่ขึ้นชื่อมาตลอดเรื่องการช่วยคนรวย คัดค้านแผนการดังกล่าว โดยต้องการให้ลดรายจ่ายให้มากขึ้น แทนที่การขึ้นภาษีผู้มีรายได้สูง

ร่างงบประมาณที่เสนอโดยฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎร ได้เสนอให้ลดงบขาดดุลลง 6.2 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ ภายในระยะเวลา 10 ปีข้างหน้า แต่ให้เน้นที่การตัดลดงบประมาณรายจ่ายเป็นสำคัญแทน

ปัญหาเหล่านี้ล้วนเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่ทำให้นักลงทุนกำลังตีตัวออกห่างจากสหรัฐ

PIMCO กองทุนพันธบัตรที่ใหญ่ที่สุดในโลกได้ประกาศเทขายตราสารหนี้สหรัฐทั้งหมด 2.36 แสนล้านเหรียญสหรัฐ (ราว 7.08 ล้านล้านบาท) ออกไปตั้งแต่เดือน ก.พ.ที่ผ่านมา

บิลล์ กรอส ประธานเจ้าหน้าที่ฝ่ายลงทุนของพิมโก เปิดเผยเหตุผลในการตัดสินใจขณะนั้นกับรอยเตอร์สว่า เป็นเพราะในปีนี้อเมริกาจะเริ่มเผชิญกับดอกเบี้ยขาขึ้น เงินดอลลาร์ขาลง และที่สุดแล้วเศรษฐกิจสหรัฐก็จะหลุดจากอันดับเครดิตชั้นสูงสุด (AAA : ทริปเปิลเอ)

หากหลุดจากอันดับเครดิตชั้นสูงสุด ดอกเบี้ยผลตอบแทนพันธบัตรก็จะสูงขึ้นไปด้วยตามความเสี่ยง เช่นเดียวกับดอกเบี้ยอื่นๆ ทำให้ต้นทุนการกู้ยืมทั้งของภาครัฐ เอกชน และประชาชนแพงขึ้น ทั้งที่ประเทศเพิ่งจะเริ่มฟื้นตัวหลังวิกฤตเศรษฐกิจครั้งรุนแรงที่สุดนับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 2

รอยเตอร์สระบุว่า หากสหรัฐต้องถูกหั่นอันดับเครดิตประเทศลงใน 1-2 ปีข้างหน้าจริง นอกจากจะส่งผลตามมาเรื่องต้นทุนการกู้ยืมที่แพงขึ้นตามอัตราดอกเบี้ยแล้ว ยังจะส่งผลกระทบอย่างหนักต่อเงินเหรียญสหรัฐ ภาคอสังหาริมทรัพย์ และอุตสาหกรรมยานยนต์ของอเมริกาไปด้วย

เมื่อครั้งที่บริษัทจัดอันดับเครดิตมูดี้ส์ อินเวสเตอร์ส เซอร์วิส หั่นแนวโน้มหนี้ระยะยาวของญี่ปุ่น ซึ่งอยู่ในอันดับสูงสุด AAA ไปเป็นแนวโน้มด้านลบ เมื่อปี 2541 หรือเป็นสถานการณ์เดียวกันกับที่สหรัฐเผชิญในวันนี้ เงินเยนได้ดิ่งลงต่ำสุดในรอบ 6 ปี เช่นเดียวกับราคาพันธบัตรรัฐบาล

อุตสาหกรรมที่จะได้รับผลกระทบหนักที่สุด คือตลาดอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งยังฟื้นตัวได้ไม่เสถียรพอ และอ่อนไหวอย่างมากต่อปัจจัยลบอย่างอัตราดอกเบี้ย เช่นเดียวกับอุตสาหกรรมภาคยานยนต์ ซึ่งยังถือเป็นหัวใจสำคัญต่อตลาดงานอเมริกันด้วย และทั้งสองด้านนี้ก็ยังส่งผลกระทบต่อภาคประชาชนมากที่สุดอีกด้วย

เช่นเดียวกับเศรษฐกิจโลกที่ต้องรับผลกระทบตามมาเช่นเดียวกัน ทั้งทุนสำรองระหว่างประเทศที่ถืออยู่ในรูปของสกุลเงินเหรียญสหรัฐ และผลกระทบในแง่ของการค้า การลงทุน และความผันผวนของค่าเงิน

หากปลดชนวนปัญหาทั้งหลายไม่ทัน เห็นทีโลกอาจต้องแบกรับความเสี่ยงเหมือนเมื่อ 3 ปีก่อนไปด้วยอีกครั้ง