สมเด็จพระเทพฯทรงแนะพัฒนาวิชาชีพควบคู่วิชาการ

สมเด็จพระเทพฯทรงบรรยายเรื่องการพัฒนาเด็กและเยาวชน ให้เน้นความรู้ทางวิชาการควบคู่การพัฒนาด้านวิชาชีพ 

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงบรรยายเรื่อง “30 ปี การพัฒนาเด็กและเยาวชน : ร่วมกันสร้างโอกาสที่ดีกว่า” มีเนื้อหาตอนหนึ่งระบุว่า เมื่อ 40 ปีมาแล้ว ได้มีโอกาสตามเสด็จพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระราชินีในถิ่นทุรกันดารได้บันทึกสภาพความเป็นอยู่ของประชาชนทำให้รับรู้ถึงความจำเป็นและฐานะทางบ้าน ซึ่งภาพที่ติดในใจและไม่ได้เห็นภาพนั้นอีกแล้วคือ คนขาดสารอาหาร

ทั้งนี้พบจากมหาวิทยาลัยจึงมองว่าคงต้องหาวิธีแก้ไขตามอัตภาพ โดยให้ปลูกพืชผักผลไม้และได้เริ่มโครงการเพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นในปี 2523 จากนั้นกระทรวงศึกษาธิการจึงได้นำมาขยายผลต่อร่วมกับกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และกระทรวงสาธารณสุข สนับสนุนงบประมาณอาหารกลางวันในโรงเรียน ซึ่งวิธีการแก้ปัญหาเด็กที่ขาดสารอาหารคือ การให้เด็กนักเรียนได้ปลูกพืชผักเป็นอาหารกลางวัน และขณะนี้ได้พยายามขยายผลต่อในโรงเรียนระดับชั้นมัธยมเพื่อส่งเสริมพัฒนาการเติบโตสู่วัยผู้ใหญ่

สำหรับโครงการในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน(ตชด.) ได้มีการพัฒนาครูผู้สอนในตชด. และครูในชนบทห่างไกล โดยให้ครูผู้สอนเรียนต่อทางด้านวิทยาศาสตร์ หรือเรียนต่อปริญญาโท โดยเรียนผ่านระบบVDO Conference เพื่อให้ครูไม่ต้องเดินทาง นอกจากนี้นักเรียนที่เรียนอยู่ในโรงเรียนตชด.แต่มีใจอยากถ่ายทอดให้กับรุ่นน้องก็เข้ามาเป็นครุทายาทปัจจุบันมีอยู่ 167 คน เป็นคนที่มีคุณภาพในการช่วยเรื่องการศึกษาต่อไป ซึ่งในการพัฒนาคุณภาพชีวิต

นอกจากจะทำให้เด็กมีความรู้ทางวิชาการแล้ว การพัฒนาด้านวิชาชีพยังเป็นสิ่งที่สำคัญ เพราะในเด็กที่ไร้สัญชาติเมื่อจบการศึกษาแล้วไม่ได้ใบประกาศนียบัตร จึงต้องมีการพัฒนาอาชีพให้มีงานทำ รวมถึงการให้ความช่วยเหลือเด็กในพื้นที่ชนบทห่างไกล เช่นในกลุ่มไทโส้ จ.สกลนคร และเด็กในอ.อมก๋อย จ.เชียงใหม่ จนในปี 2543 ที่มีภาคเอกชนและยูเนสโกมาช่วยกันพัฒนาจนเกิดศูนย์ชุมชนแม่ฟ้าหลวง และมาตั้งเป็นโรงเรียนตชด. โดยให้การศึกษาขั้นพื้นฐาน ซึ่งจะสอนทั้งเด็กและผู้ใหญ่ โดยจ้างครูผู้ช่วยซึ่งเป็นคนในพื้นที่มาช่วยสอน และมีการพัฒนาให้ครูผู้ช่วยได้จบปริญญาตรี

“ทุกคนคงรู้จัก Child Center หรือการศึกษาที่ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง ในจ.ตาก ได้ให้ตำรวจตระเวนชายแดนไปสำรวจโรงเรียนในหมู่บ้านที่ห่างไกล ซึ่งพบว่ายังมีจึงได้ร่วมกับกศน. สพฐ. และตชด. จัดการเรียนการสอนให้กับเด็กในพื้นที่ห่างไกล โดยดูที่ศักยภาพของเด็กว่าจะไปที่ไหนต่อได้ตามความสนใจ เช่น ศึกษาต่อระดับอุดมศึกษาหรือเรียนทางสายอาชีวะ ซึ่งเรียกว่าเอาคนเป็นศูนย์กลาง มองคนทุกคนมีความหมายสำหรับรัฐ      

นอกจากนี้ยังมีโรงเรียนพระปริยัติธรรม ที่มีการสอนหนังสือภาษาไทยให้กับนักเรียน เพราะพบว่า ยังมีเด็กที่จบป.6 แต่ยังอ่านไม่ออกเขียนไม่ได้ พระอาจารย์จึงสอนเด็กเหล่านั้นให้เป็นพลเมืองที่มีคุณภาพและสอนในด้านโภชนาการให้ถูกสุขลักษณะ”

สำหรับโรงเรียนเอกชนสอนศาสนา ที่ในยุคสมัยใหม่ได้มีการสอนในหลักสูตรสายสามัญและมีการปรับปรุงให้เป็นระบบ ซึ่งพบว่าเด็กนักเรียนในพื้นที่ยังขาดสารอาหารอย่างรุนแรง จึงมีการจ้างเจ้าหน้าที่คอยติดตาม และพยายามหาสื่อต่างๆมาช่วยเสริมในภาวะที่นักเรียนขาดเรียนจากปัญหาความไม่สงบ

รวมถึงการขยายงานต่อให้ครอบคลุมเด็กที่ยังขาดโอกาสให้มากขึ้น เช่น ในกลุ่มมอแกน มอแกรน อุลักลาโวย ที่ประสบภัยจากสึนามิ กลุ่มเมาบลี จ.น่าน เด็กในกทม.  อีกทั้งยังได้พัฒนาการศึกษาพิเศษโดยใช้สื่อและอุปกรณ์การเรียนการสอนเพื่อให้เด็กพิการได้พัฒนาการเรียนรู้อย่างเต็มศักยภาพ ทั้งนี้การทำงานด้านการศึกษาครูถือเป็นกลไกที่สำคัญที่ต้องมีความเข้าใจ และต้องทำงานร่วมกับหลากหลายหน่วยงาน ทั้งกระทรวงเกษตรฯ ประมง และองค์กรปกครองท้องถิ่น เพราะเด็กและชุมชนถือเป็นหัวใจที่สำคัญ