ผวาแผ่นดินไหว เครือข่ายลุ่มน้ำรุมต้านสร้างเขื่อน

ภายหลังที่เกิดแผ่นดินไหวขนาด 6.7 ริกเตอร์ ในประเทศพม่าใกล้กับ จ.เชียงราย ของประเทศไทย ซึ่งรับรู้ได้ถึงตึกสูงในกรุงเทพฯ ห่างจากเขื่อนจิงหงในประเทศจีน 168 กิโลเมตร สร้างความหวาดผวาไปทั่วว่าจะเกิดเขื่อนแตกตามมา

โดย...ทีมข่าวภูมิภาค

แม้ว่าการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ได้ออกมาชี้แจ้งว่า ไม่ส่งผลกระทบถึงตัวเขื่อนทุกแห่งของ กฟผ. แต่เครือข่ายองค์กรชาวบ้านลุ่มน้ำภาคเหนือ (ปิง วัง ยม น่าน) ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (ชี มูล สงคราม) ภาคใต้ (ลุ่มน้ำท่าแซะรับร่อ ลุ่มน้ำคลองกลาย ลุ่มน้ำสายบุรี) ลุ่มน้ำโขง ลุ่มน้ำสาละวิน เป็นเครือข่ายองค์กรชาวบ้านที่รวมตัวกันเพื่อปกป้อง รักษา และฟื้นฟู ดิน น้ำ ป่า ชุมชน และสิ่งแวดล้อม ต้องออกมาเรียกร้องให้รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องยกเลิกโครงการสร้างเขื่อนทั้งในและต่างประเทศ

เนื่องจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวในประเทศพม่าเมื่อเวลา 20.55 น. ของวันที่ 23 มี.ค. ครั้งนี้ถือว่ารุนแรงมากที่สุด ซึ่งคล้อยหลังแค่หนึ่งเดือนคือเมื่อวันที่ 23 ก.พ.ที่ผ่านมา ก็ได้เกิดแผ่นดินไหวในประเทศลาวใกล้กับจุดที่จะสร้างเขื่อนไซยะบุรีขนาด 4.6 ริกเตอร์ ซึ่งส่งสัญญาณเตือนภัยที่กระซิบบอกให้ประชาชนทั้งชาวไทย พม่า และลาว ถึงเวลาแล้วที่ต้องเตรียมการรับมือกับภัยพิบัติที่ไม่อาจคาดเดาได้ล่วงหน้า ขณะเดียวรัฐบาลต้องทบทวนการสร้างเขื่อนขนาดใหญ่ซึ่งเสี่ยงต่อหายนภัยที่อาจเกิดขึ้นได้ในอนาคต

พวกเราเครือข่ายองค์กรชาวบ้านลุ่มน้ำ เหนือ อีสาน ใต้ โขง สาละวิน ได้สรุปบทเรียนและเห็นถึงหายนภัยที่เกิดขึ้นจากการสร้างเขื่อนขนาดใหญ่ทั่วโลก รวมทั้งเขื่อนในประเทศไทยได้สร้างปัญหาให้กับดิน น้ำ ป่า ชุมชน และสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก บทเรียนจากผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการสร้างเขื่อนขนาดใหญ่ทั่วโลก ได้บอกให้พวกเราเห็นว่า ยุคสมัยของการสร้างเขื่อนได้สิ้นสุดลงแล้ว มนุษยชาติพึงร่วมกันตระหนักถึงภัยของการสร้างเขื่อน และต้องออกมากระตุ้นเตือนรัฐบาลรวมทั้งผู้บริหารบ้านเมืองได้ตระหนักถึงภัยที่มนุษย์ร่วมกันสร้างขึ้น ในนามเขื่อน

พวกเราเครือข่ายองค์กรชาวบ้านฯ รู้สึกห่วงใยในแนวทางการพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะการผลักดันโครงการเขื่อนขนาดใหญ่ที่มีแผนการที่จะสร้างเขื่อนขึ้นบนแม่น้ำสาละวินในจีน 13 เขื่อน ในพม่าอีก 5 เขื่อน ส่วนเขื่อนบนแม่น้ำโขงในประเทศจีนสร้างไปแล้ว 4 เขื่อน นอกจากนี้มีแผนที่จะสร้างในจีนอีก 4 เขื่อน ในแม่น้ำโขงตอนกลางและตอนล่างอีก 12 เขื่อน อาทิ เขื่อนไซยะบุรี เขื่อนปากแบ่ง เขื่อนดอนสะฮอง ในลาว เขื่อนปากชม เขื่อนบ้านกุ่ม พรมแดนไทยลาว เขื่อนซำบอ ในเขมร ฯลฯ รวมทั้งเขื่อนในประเทศไทยที่กำลังผลักดันกันอยู่ อาทิ เขื่อนแก่งเสือเต้น จ.แพร่ เขื่อนแม่วงก์ จ.นครสวรรค์ เขื่อนโปร่งขุนเพชร จ.ชัยภูมิ เขื่อนท่าแซะ เขื่อนรับร่อ จ.ชุมพร เขื่อนลำโดมใหญ่ จ.อุบลราชธานี เขื่อนคลองกลาย จ.นครศรีธรรมราช เขื่อนสายบุรี จ.ปัตตานี เป็นต้น

พวกเราขอให้รัฐทบทวนการผลักดันการสร้างเขื่อนขนาดใหญ่เหล่านี้ รวมทั้งให้รัฐทบทวนแผนการจัดการลุ่มน้ำทั้ง 25 ลุ่มน้ำ แล้วหันมาผลักดันแนวคิดการจัดการน้ำโดยชุมชน ซึ่งจะเป็นทางออกในการจัดการน้ำอย่างยั่งยืน พวกเราขอเรียกร้องต่อรัฐบาลดังต่อไปนี้

1.ยุติการผลักดันและให้ยกเลิกโครงการเขื่อนบนแม่น้ำสาละวิน

2.ยุติการผลักดันและให้ยกเลิกโครงการเขื่อนบนแม่น้ำโขง

3.ยุติการผลักดันและให้ยกเลิกโครงการเขื่อนในประเทศไทย เช่น เขื่อนแก่งเสือเต้น จ.แพร่ เขื่อนแม่วงก์ จ.นครสวรรค์ เขื่อนโปร่งขุนเพชร จ.ชัยภูมิ เขื่อนท่าแซะ เขื่อนรับร่อ จ.ชุมพร เขื่อนลำโดมใหญ่ จ.อุบลราชธานี เขื่อนคลองกลาย จ.นครศรีธรรมราช เขื่อนสายบุรี จ.ปัตตานี

4.ให้รัฐบาลทบทวนแผนการจัดการลุ่มน้ำทั้ง 25 ลุ่มน้ำ โดยหันมาสนับสนุนและผลักดันการจัดการน้ำชุมชน โดยใช้แนวคิดภูมิปัญญาชาวบ้านในแต่ละท้องถิ่นวางแผนการจัดการน้ำชุมชน โดยคนในพื้นที่มีส่วนร่วมทุกขั้นตอน

5.ให้รัฐบาลแสดงความรับผิดชอบ รวมทั้งเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบจากการสร้างเขื่อนที่ผ่านมา อาทิ เขื่อนปากมูล จ.อุบลราชธานี เขื่อนราษีไศล เขื่อนหัวนา จ.ศรีสะเกษ เป็นต้น

พวกเราเครือข่ายองค์กรชาวบ้านลุ่มน้ำ เหนือ อีสาน ใต้ โขง สาละวิน จะร่วมมือกันติดตาม ตรวจสอบ และเสนอแนะทางออกในการพัฒนาประเทศ โดยเฉพาะการจัดการน้ำซึ่งจะนำไปสู่การปฏิรูปประเทศไทยอย่างมีส่วนร่วมของภาคประชาชนสืบต่อไป