ณัฏฐ์ชี้คำวินิจฉัยศาล รธน.ผูกพันทุกองค์กร ปมเลือกตั้ง สสร.

เมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2569 ดร.ณัฏฐ์ หรือ ดร.ณัฐวุฒิ วงศ์เนียม นักกฎหมายมหาชน ระบุว่า กรณีมีการอ้างความเห็นประธานศาลรัฐธรรมนูญว่า การเลือกตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญ หรือ สสร. จากประชาชนสามารถทำได้ 100% นั้น ต้องแยกให้ชัดระหว่าง “ความเห็นส่วนตัว” กับ “คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ” ซึ่งมีผลทางกฎหมายแตกต่างกัน

ดร.ณัฏฐ์ให้ความเห็นว่า ความเห็นของประธานศาลรัฐธรรมนูญ หากเป็นความเห็นนอกเหนือจากคำวินิจฉัย ย่อมไม่มีผลผูกพันทุกองค์กร และไม่อาจนำมายึดถือแทนคำวินิจฉัยได้ โดยต้องยึดคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 18/2568 เป็นหลัก เนื่องจากเป็นคำวินิจฉัยที่เสร็จเด็ดขาดและมีผลผูกพันรัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล องค์กรอิสระ และหน่วยงานของรัฐ ตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 211 วรรคท้าย

ทั้งนี้ คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 18/2568 ระบุว่า ภายใต้รัฐธรรมนูญปี 2560 รัฐสภามีอำนาจริเริ่มหรือแสดงความต้องการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ได้ แต่ต้องให้ประชาชนออกเสียงประชามติเสียก่อนว่า สมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ และการจัดทำร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ต้องเป็นไปตามหมวด 15 ว่าด้วยการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญ

ดร.ณัฏฐ์กล่าวว่า ประเด็นสำคัญของคำวินิจฉัยดังกล่าว คือ รัฐสภามีอำนาจแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญได้ แต่ไม่อาจจัดให้ประชาชนเลือกผู้ร่างรัฐธรรมนูญได้โดยตรง อีกทั้งการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ต้องผ่านการออกเสียงประชามติรวม 3 ครั้ง

"หากพูดให้เข้าใจง่าย การเลือกตั้ง สสร. กับการสรรหาหรือคัดเลือก สสร. เป็นคนละกระบวนการ แม้รัฐสภามีอำนาจแก้รัฐธรรมนูญ แต่ไม่อาจเปิดให้ประชาชนเลือกตั้ง สสร. ได้โดยตรงตามกรอบคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญ" ดร.ณัฏฐ์กล่าว

ดร.ณัฏฐ์ยังยกตัวอย่างที่มาของ สสร. ในอดีตว่า สสร. ปี 2491 ซึ่งยกร่างรัฐธรรมนูญปี 2492 จำนวน 40 คน มาจากการคัดเลือกโดยรัฐสภา ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งของประชาชน ขณะที่ สสร. ปี 2539 ใช้รูปแบบผสม โดยมาจากการเลือกตั้งจังหวัดละ 1 คน รวม 76 คน และมาจากการสรรหาผู้ทรงคุณวุฒิ 23 คน รวมเป็น 99 คน ก่อนนำไปสู่รัฐธรรมนูญปี 2540

ส่วนกรณีที่มีรายงานว่า ประธานศาลรัฐธรรมนูญให้ความเห็นว่าการเลือกตั้ง สสร. จากประชาชนสามารถทำได้ 100% นั้น ดร.ณัฏฐ์กล่าวว่า ตนไม่ทราบว่ามีการให้ความเห็นเช่นนั้นจริงหรือไม่ เพราะไม่ได้ยินด้วยตนเอง แต่ไม่ว่ามีการให้ความเห็นอย่างไร สิ่งที่มีผลผูกพันทางกฎหมายคือคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 18/2568 ซึ่งชัดเจนอยู่แล้ว และไม่อาจตีความเป็นอย่างอื่นได้