วัส ติงสมิตร เตือนรัฐบาลอ้างจำเป็นกู้เงินเสี่ยงทำลายบรรทัดฐานรัฐธรรมนูญ

นายวัส ติงสมิตร นักวิชาการอิสระ เผยแพร่บทความวิเคราะห์ประเด็นข้อกฎหมายต่อกรณีรัฐบาลมักอ้าง “ความจำเป็นทางเศรษฐกิจ” เพื่อตราพระราชกำหนด (พ.ร.ก.) กู้เงินแทนการตราพระราชบัญญัติ (พ.ร.บ.) ตามกลไกปกติ โดยระบุว่าพฤติการณ์ดังกล่าวอาจเป็นการสร้างเส้นแบ่งที่อันตรายต่อระบอบประชาธิปไตย เนื่องจากรัฐธรรมนูญกำหนดให้ พ.ร.ก. เป็นเพียง “ข้อยกเว้น” สำหรับสถานการณ์ฉุกเฉินรีบด่วนที่มิอาจหลีกเลี่ยงได้เท่านั้น

หากพิจารณาบรรทัดฐานจาก คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 11/2552 กรณี พ.ร.ก. กู้เงินไทยเข้มแข็ง แม้ศาลจะมีมติ 8 ต่อ 1 ว่าไม่ขัดต่อรัฐธรรมนูญ แต่มีเงื่อนไขสำคัญคือในขณะนั้นโลกเผชิญวิกฤตการณ์ซับไพรม์ (Subprime) ซึ่งเป็นวิกฤตเศรษฐกิจโลกที่ชัดแจ้ง การรอขั้นตอนทางรัฐสภาอาจส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพของประเทศอย่างรุนแรง

อย่างไรก็ตาม นายวัสได้ตั้งข้อสังเกตถึงความแตกต่างระหว่าง “วิกฤตชาติ” กับ “ปัญหานโยบาย” ดังนี้ 

• ยุคโควิด-19: มีลักษณะเป็นภัยฉุกเฉินสาธารณะชัดเจน การใช้เครื่องมือพิเศษจึงมีความชอบธรรม
• ภาวะเศรษฐกิจชะลอตัว: หากรัฐบาลตีความว่าการเติบโตทางเศรษฐกิจต่ำเท่ากับภาวะฉุกเฉิน จะส่งผลให้ข้อจำกัดทางรัฐธรรมนูญไร้ความหมาย และเปิดช่องให้ฝ่ายบริหารเลี่ยงการตรวจสอบได้ในอนาคต
   

ทั้งนี้ การขยายตัวของดุลพินิจฝ่ายบริหารผ่านสภาวะยกเว้น (State of Exception) อาจนำไปสู่ความเสื่อมถอยของระบบรัฐสภา เนื่องจากต้นทุนของประชาธิปไตยคือความโปร่งใสและการตรวจสอบผ่านกระบวนการนิติบัญญัติ สังคมจึงต้องเฝ้าระวังว่าการกู้เงินดังกล่าวเป็นการใช้อำนาจภายใต้กรอบรัฐธรรมนูญอย่างเคร่งครัดหรือไม่ เพื่อป้องกันมิให้หลักการถ่วงดุลอำนาจสูญหายไปพร้อมกับหนี้สาธารณะที่ประชาชนต้องแบกรับ