พม่าจัดมหกรรมแปรรูปรัฐวิสาหกิจ ปรากฏการณ์ยักษ์ หลังได้รัฐบาลใหม่

ปลายปี 2010 จวบจนถึงเวลานี้ ถือเป็นช่วง “Clearance Sale” ในพม่า เพียงแต่การขายครั้งนี้ ไม่ได้เปิดโอกาสให้สามัญชนผู้ไร้ยศบั้ง หรือความมั่นคงเข้าซื้อ  

โดย...ทีมข่าวต่างประเทศ

ปลายปี 2010 จวบจนถึงเวลานี้ ถือเป็นช่วง “Clearance Sale” ในพม่า เพียงแต่การขายครั้งนี้ ไม่ได้เปิดโอกาสให้สามัญชนผู้ไร้ยศบั้ง หรือความมั่นคงเข้าซื้อ

ปีนี้จะเป็นเทศกาลเทขายสินทรัพย์ขนาดใหญ่ที่ถือครองโดยรัฐ หนึ่งในกระบวนการผลักดันสู่การแปรรูปรัฐวิสาหกิจ ที่รัฐบาลพม่าเชื่อว่าจะนำมาสู่การปฏิรูปทางเศรษฐกิจครั้งใหญ่ในประเทศ

คณะกรรมการแปรรูปกิจการของรัฐ (Myanmar Privatization Commission : MPC) ที่ก่อตั้งในปี 1995 ได้เริ่มผลักดันการแปรรูปอย่างเต็มแรงตั้งแต่ปี 2008 และในขณะนี้ประสบความสำเร็จไปกว่า 70% ตามที่ได้ตั้งเป้าไว้ที่ 90% ส่วนที่เหลือจะเร่งเครื่องให้บรรลุผลภายในระยะเวลาอีก 2-3 เดือนนี้ หลังที่พม่าเปิดสภา และมีผู้นำคนใหม่

รัฐบาลพม่าได้แปรสินทรัพย์ที่ถือครองโดยรัฐในทุกภาคธุรกิจ รวมทั้ง ธนาคาร ท่าเรือ อาคารสำนักงานให้กับบริษัทเอกชน

เฉพาะเมื่อปีที่แล้ว รัฐบาลได้ขายธุรกิจกว่า 110 แห่ง อาคาร 32 แห่ง สถานีบริการน้ำมัน 246 แห่ง และหนึ่งในนั้น คือ ท่าเรือน้ำลึกทวาย ที่ อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ บริษัทยักษ์ใหญ่วงการรับเหมาก่อสร้างได้รับสัมปทานที่ดินนาน 75 ปี

โดยหลักการการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ ผลักดันสินทรัพย์ให้อยู่ภายใต้การบริหารของเอกชนคือหนทางสู่การปรับปรุงเศรษฐกิจให้มีการบริหารจัดการที่ดีขึ้น ลดการพึ่งพาเงินทุนจากภาครัฐ

ในมุมของพม่า อาจจะพูดได้ว่าการแปรรูปดังกล่าวไม่มีผลลัพธ์ใดๆ ที่จะเลวร้ายหรือแย่ลงไปกว่าที่เป็นอยู่ หรืออาจจะมีความเป็นไปได้ที่จะมีผู้ได้รับผลประโยชน์มากขึ้น

นั่นเป็นเพียงหลักการ

แต่ในทางปฏิบัติ การแปรรูปที่เกิดขึ้นในพม่ามีรายชื่อนักธุรกิจหรือบริษัทเอกชนที่ได้รับการเข้าควบคุมกิจการ ล้วนเป็นระดับผู้ทรงอิทธิพล อาทิ เตย์ซา นักธุรกิจเบอร์หนึ่งผู้มั่งคั่งในพม่า และสหายคนสนิทของพลเอกอาวุโสตานฉ่วย, ตุนมินต์หลาย หรือสตีเฟน ลอว์ ลูกชายเจ้าพ่อค้าเฮโรอีน เจ้าของบริษัท เอเชียเวิลด์, ขินฉวย นักธุรกิจคนดัง ที่ส่งลูกสาวเข้ามาดองในตระกูลนายพลใหญ่, ซอว์ซอว์ เจ้าพ่อค้าอัญมณี เจ้าของบริษัทแม็ก เมียนมา ซึ่งมีข่าวลือสะพัดว่า จะได้ครอบครองโครงการที่ท่าเรือทวาย, วินออง จากบริษัท ดากอน อินเตอร์เนชันแนล, เฮย์มินต์ จากบริษัท ยูซานา และคินฉวย จากบริษัท เซย์กาบาร์

เกือบทั้งหมดอยู่ในรายชื่อของบริษัทได้รับการแซงก์ชันจากสหรัฐและประเทศอื่นๆ ในตะวันตก

 

หรือการแปรรูปขายกิจการสถานีน้ำมันก็เป็นตัวอย่างหนึ่ง ที่รัฐบาลพม่าใช้คำพูดว่า “การแปรรูปรัฐบาลวิสาหกิจเป็นกระบวนการสากลที่หลายประเทศก็ทำกัน”

แต่ดูเหมือนว่า การทำตามอย่างอารยประเทศของพม่านั้น เต็มไปด้วยความเคลือบแคลง

กิจการน้ำมันในพม่า อยู่ภายใต้การกำหนดและควบคุมราคาโดยรัฐ ดังนั้นบริษัทที่ซื้อกิจการดังกล่าวไป เริ่มมีปัญหาในแบบที่นักวิเคราะห์หลายท่านคาดการณ์ไว้แล้ว

บริษัทเหล่านั้นไม่มีผลกำไรจากการประกอบกิจการ เนื่องจากราคาที่ถูกกำหนดโดยรัฐ และประสบปัญหาเรื่องกระจายสินค้า นั่นหมายถึงว่า บริษัทเอกชนกำลังล้มเหลว ซึ่งก็เป็นเหตุผลหนักแน่นลงล็อก ที่กระทรวงพลังงานต้องยื่นมือเข้าแทรกแซง และยึดคืนสิทธิกลับเข้ามาดำเนินการและบริหารจัดการเองตามเดิม

วังวนของปัญหาตลาดมืดค้าน้ำมัน ในพื้นที่ห่างไกลก็วนกลับไปกลับมาไม่จบสิ้น

สะท้อนให้เห็นว่า สถานการณ์ที่เกิดขึ้นเป็นเพียงความพยายามรักษาอำนาจ สินทรัพย์ส่วนใหญ่จะตกอยู่ในมือนักธุรกิจที่มีสายสัมพันธ์กับทหาร

เงาของทหารยังปกคลุมอยู่ทุกหนแห่ง!

ชาติตะวันตกรวมทั้งสหรัฐและอียูยังยืนกราน สวนทางกับความพยายามของอาเซียน โดยจะคงมาตรการแซงก์ชัน แม้พม่าจะมีการเลือกตั้ง เปิดสภา กระทั่งแต่งตั้งผู้นำในการบริหารประเทศ เพราะต้องการให้เกิดความรับผิดชอบต่อปากท้องและความยากจนในประเทศ

แต่ถ้าการเปลี่ยนถ่ายหมายถึงแค่การเปลี่ยนชื่อผู้บริหาร และคงหลักการและแนวทางเดิม

คนอิ่มก็อิ่มมากขึ้นจนพุงกาง คนอดก็ยังอดอยู่ต่อไป!

นอกจากมหกรรมการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ เศรษฐกิจในพม่า หลังการเลือกตั้งกำลังมีการเคลื่อนไหวทางเศรษฐกิจมากขึ้น แม้จะถูกตราหน้าว่าเป็นการขับเคลื่อนประชาธิปไตยแต่เพียงในนามก็ตาม

ความชุ่มด้วยทรัพยากรและผลประโยชน์ในพม่า เป็นที่ดึงดูดใจของนักธุรกิจ แม้อียูจะมีมาตรการลงโทษพม่าโดยไม่อนุญาตให้บริษัทที่ตั้งอยู่ในประเทศสมาชิกอียูประกอบธุรกิจกับรัฐวิสาหกิจในพม่า แต่ก็เคยมีข้อมูลหลุดรอดออกมาแล้วว่า เมื่อปี 2008 บริษัท TNKBP ซึ่งเป็นบริษัทรัสเซีย ภายใต้ปีกของบริษัทขุดเจาะน้ำมันบีพีสัญชาติอังกฤษ พยายามที่จะเข้ามาลงทุนในพม่า ถ้าไม่ได้รับการยับยั้งจากที่ประชุมบอร์ดเสียก่อน

นอกจากนี้ โครงการสร้างรถไฟความเร็วสูง (ราว 200 กิโลเมตรต่อชั่วโมง) ด้วยระยะทาง 1,920 กิโลเมตร เชื่อมจากมณฑลยูนนาน คุนหมิงของจีน เข้าสู่ย่างกุ้งของพม่า และมาผนวกต่อยอดกับเส้นทางเชื่อมระหว่างหนองคาย กรุงเทพฯ ลาว และเวียดนาม ก็เป็นอีกหนึ่งชนวนความมั่งคั่งที่กำลังก้าวเข้ามา

โครงการนี้เกิดขึ้นจากการแลกด้วยแหล่งแร่ลิเธียม ซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญในการผลิตรถไฟฟ้า ที่ยังอุดมในพม่า

ขณะนี้บริษัทผลิตรถในญี่ปุ่น รวมทั้งฮอนด้ากำลังเล็งตั้งแหล่งผลิตในพม่า ซูซูกิเข้าเจรจากับสมาพันธ์การค้าและอุตสาหกรรมแห่งสหภาพพม่า (The Union of Myanmar Federation of Chambers of Commerceand Industry : UMFCCI) ในเรื่องดังกล่าวแล้ว ด้วยปัจจัยหนึ่งที่มองเห็นว่า จะใช้โอกาสของการคมนาคมที่สะดวกขึ้น แรงงานที่ยังคงราคาถูก เป็นปัจจัยในการลงทุน

ดังนั้น ทั้งแรงส่งของท่าเรือน้ำลึกมูลค่ามหาศาล โครงการเครือข่ายรถไฟความเร็วสูง และการแปรรูปจึงเป็นความเคลื่อนไหวร้อนแรงของพม่าหลังการเลือกตั้ง ที่ยังคงไปไม่ถึงปากท้องของประชาชน แต่กระจุกอยู่ที่อำนาจและโครงข่ายของทหารเช่นที่เป็นมา

คุ้นๆ คล้ายมหากาพย์ขายสมบัติชาติของบางประเทศ จนต้องตกอยู่ในวังวนแห่งกรรม

ทั้งหมดทั้งมวลไม่มีอะไรมากไปกว่า ความพยายามของผู้นำทหารที่จะรักษาอำนาจ ความมั่นคง และความมั่งคั่ง รวมทั้งอิทธิพลของครอบครัวและเหล่าผู้ยอมศิโรราบต่อตนไว้ ภายใต้คำว่า “ประชาธิปไตยแบบมีระเบียบวินัย” (Discipline Democracy)

ความหวังเดียวที่มี คือ จิตสำนึกรับผิดชอบต่อปากท้องของเพื่อนร่วมชาติที่จะเติบโตให้ทันความเคลื่อนไหวทางเศรษฐกิจเท่านั้นเอง