ห่วงแบรนด์...ห่วงไทย

ปีที่แล้วไทยส่งผักสดแช่เย็นไป EU มูลค่าประมาณพันล้านบาท ในจำนวนนี้ เป็นผักชีฝรั่ง กะเพรา โหระพา มะระ มะเขือเปราะ และพริกหยวก ประมาณ 32.9 ล้านบาท ย้ำอีกครั้งนะครับ 32.9 ล้านบาท ส่งออกไปปีละ 880 ตัน เท่านั้น

ปรากฏว่า EU พบศัตรูพืช 432 ครั้งจาก 797 ครั้งที่ตรวจ! ทั้งยังพบว่ามีผู้ลักลอบส่งผักกลุ่มนี้จากไทยไป EU โดยไม่แจ้งและไม่ผ่านด่านตรวจพืชของไทย

EU จึงแจ้งว่า เขาจะระงับการนำเข้าผักไทย 5 กลุ่ม รวม 16 ชนิด คือ กะเพรา โหระพา แมงลัก ยี่หร่า พริกหยวก พริกขี้หนู พริกชี้ฟ้า มะระจีน มะระขี้นก มะเขือเปราะ มะเขือยาว มะเขือม่วง มะเขือเหลือง มะเขือขื่น และผักชีฝรั่ง

คิดเป็นมูลค่าที่จะระงับก็ประมาณ 1 ล้านเหรียญสหรัฐต่อปี เหมือนเป็นเรื่องเล็ก หากเทียบมูลค่าการส่งออกสินค้าเกษตรไทยทั้งหมดที่ไปยุโรป ซึ่งสูงถึง 1.5 แสนล้านเหรียญสหรัฐ

แต่เรื่องนี้คิดเป็นเรื่องเล็กไม่ได้มังครับ

เพราะถ้าตลาดผู้บริโภคยุโรปหวาดระแวงสินค้าการเกษตรจากไทยซึ่งมีทั้งผลผลิตจากกสิกรรม จากปศุสัตว์ และจากประมงไปด้วย คงหนาวแน่

ถ้าเขาไม่ไว้ใจหรือไม่ Trust ซะแล้ว เรื่องก็โกลาหล

แม้ผมเป็นนักกฎหมายเศรษฐกิจระหว่างประเทศ รู้กติกา WTO ที่กำหนดว่า มาตรการด้านสุขอนามัยพืชและสัตว์ เพื่อการบริโภค (SPS) ต้องปรากฏข้อพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ จะอ้างแค่ความกังวลมากีดกันการนำเข้าเฉยๆ ไม่ได้

ถึงเราจะส่งสินค้าผ่านรั้วเข้า EU ได้ แต่หากความเชื่อมั่นของผู้บริโภคต่อสินค้าของเราสั่นคลอน แล้วเขาจะซื้อจากหิ้งกลับบ้านไปทำกินเหรอครับ?

ถ้าคนซื้อไม่ซื้อ คนนำเข้ากล้านำเข้าหรือ เพราะของพวกนี้ต้องขายในสภาพสด เวลาผ่านไปเพียงสั้นๆ ก็เกินอายุที่จะเก็บไว้ได้อีกต่อไป

การแก้ปัญหาจึงต้องหันมาบริหารจัดการคุณภาพ และควบคุมช่องทางส่งออกของผัก 5 กลุ่ม 16 ชนิด ที่เป็นปัญหา ตามที่ตรวจพบอย่างรวดเร็ว

1.ต้องไม่มีการลักลอบส่งออก ข้อนี้ผมได้ฟังว่าจะใช้ความร่วมมือเจ้าหน้าที่ ศุลกากรช่วยเข้มงวดให้ เพราะดูได้ทั้งตัวสินค้าและตัวผู้โดยสาร ในขณะที่เจ้าหน้าที่เกษตรประจำด่านคงมีกำลังไม่เพียงพอ

2.ต้องช่วยพัฒนากระบวนการผลิต การล้าง การแพ็กกิงในฟาร์ม เท่าที่ทราบส่วนหนึ่งปลูกมาจากแปลงผักขนาดเล็กทั่วไป ซึ่งอาจจะปลูกได้ดีแต่ฟาร์มเล็กๆ เหล่านี้ยังไม่ได้ไปผ่านเอกสารรับรองมาตรฐานการเกษตรที่ดี (Good Agricultural Practices : GAP) ซึ่งมีให้เลือกตั้งแต่ระดับ QGAP ของราชการ (อ่อนสุด) THAI GAP ของเอกชน (เข้มขึ้น) หรือระดับ Global GAP ของเอกชนนานาชาติ (เข้มมาก) ความยากง่ายต่างกันไป ค่าใช้จ่ายก็ต่างกัน

3.ในการแจ้งเตือนตรวจพบศัตรูพืช 432 ครั้ง จาก 797 ครั้ง วนเวียนอยู่ในกลุ่มบริษัทประมาณ 50 แห่ง ซึ่งหลายแห่งพอถูกตรวจพบและถูกห้ามส่งออก ผู้ประกอบการก็ดอดไปเปิดบริษัทชื่อใหม่มาทำอีก

ปลาเน่าเล็กๆ ในข้องได้ส่งกลิ่นจนทั้งข้องมีกลิ่นติดไปด้วย...ถ้าข้องคือ วงการส่งออกผัก

เราจะปล่อยให้ข้องใบนี้ลอยอยู่ในสระใหญ่ที่มีทั้งการส่งออกผลไม้ ไก่ กุ้ง ข้าว มันและอื่นๆ หรือ?

การตัดสินใจ Self Ban หรือระงับการส่งออกผักด้วยตัวเอง ก่อนที่ EU จะลงดาบจึงเป็นเรื่องที่จำเป็นต้องทำ และยังต้องลุ้นอีกว่า EU จะตรวจเจอเรื่องคล้ายกันในสินค้าอื่นอีกหรือไม่

ห่วงครัวไทยนับร้อยนับพันทั่วยุโรปจะไม่มีเครื่องประกอบอาหารก็ห่วง ห่วงคนครัวที่จะหาวัตถุดิบอื่นมาแก้ขัดจนรสชาติไม่เหมือนเคยก็ห่วง ห่วงผู้ส่งออกประวัติดีไม่มีเสื่อมเสีย แต่ต้องพลอยฟ้าพลอยฝนถูกระงับการส่งออกก็ห่วง ห่วงลูกค้าผักของเราจะติดใจแหล่งใหม่จนไม่กลับมาสั่งจากเราในอนาคตก็ห่วง

แต่ที่ห่วงที่สุด คือห่วงว่าเราจะไม่จริงจังและรวดเร็วต่อปัญหาจนถูกตราหน้าว่า เราไม่อาจจัดกระบวนการคุณภาพได้ เพราะชอบทำอะไรๆ แบบไทยๆ ต่างหาก