แอร์พอร์ตลิงก์

....อรุณ จิรชวาลา

แอร์พอร์ตเรลลิงก์ หรือเรียกให้สั้นลงว่าแอร์พอร์ตลิงก์ เป็นหนึ่งในหลายๆ โครงการเกี่ยวข้องกับสนามบินสุวรรณภูมิที่มีหลายคนสงสัยว่ามีเงื่อนงำและมีผลประโยชน์ทางการเมืองแอบแฝง

ลองนึกย้อนกลับไปดูจะเห็นว่าสนามบินสุวรรณภูมิมีเรื่องอื้อฉาวเกือบจะจาระไนไม่ถ้วน ตั้งแต่เรื่องถมทราย เรื่องออกแบบ เรื่องก่อสร้าง เรื่องลานบินมีรอยร้าว เรื่องห้องน้ำ เรื่องซีทีเอ็กซ์ เรื่องสัมปทานขายสินค้าปลอดภาษี เรื่องที่จอดรถ เรื่องมาเฟียรถแท็กซี่ เรื่อยมาจนถึงเรื่องแอร์พอร์ตลิงก์ เรื่องการสร้างมหานครสุวรรณภูมิล้อมสนามบิน และการปั่นราคาที่ดินในละแวกนั้น

แอร์พอร์ตลิงก์โดยตัวของมันเอง ในขณะที่เริ่มโครงการ ก็มีคำถามมากมายที่คำตอบที่ได้รับไม่ชัดเจน เช่นสถานะทางกฎหมายของโครงการ ความรับผิดชอบทางการเงินของรัฐบาลและกระทรวงการคลัง ตลอดจนความเป็นไปได้ทางธุรกิจของโครงการ

คำถามง่ายๆ ที่เกิดขึ้นในใจของชาวบ้านคือ การสร้างระบบขนส่งมวลชนเพียงเพื่อป้อนคนเข้าออกจากสนามบิน มันจะคุ้มค่าการลงทุนได้อย่างไร ผู้โดยสารเครื่องบินส่วนใหญ่เป็นคนมีฐานะ เวลาเดินทางก็มักจะมีญาติพี่น้องขับรถไปรับไปส่ง หรือถ้าเป็นชาวต่างประเทศก็มักจะมีรถของโรงแรมคอยให้บริการ เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม หลังจากที่การก่อสร้างเกิดความล่าช้า และโครงการเป็นลูกผีลูกคนอยู่พักใหญ่ ในที่สุดก็สร้างเสร็จ และเปิดทดลองเดินรถปีที่แล้ว โดยในระยะแรกให้นั่งฟรี และต่อมาก็เก็บค่าโดยสารตลอดสาย 15 บาท เพิ่งเปิดให้บริการเต็มรูปแบบเมื่อวันที่ 4 ม.ค.ที่ผ่านมานี้เอง

ผมเป็นคนหนึ่งที่ไม่ได้ศรัทธาโครงการนี้มาแต่ต้น และไม่ได้สนใจไปทดลองใช้บริการ จนเมื่อต้นเดือนที่แล้วก็มีเหตุบังเอิญ กล่าวคือ ผมเดินทางกลับจากต่างจังหวัดคนเดียว มีสัมภาระเพียงกระเป๋าหิ้วใบเล็กๆ และไม่มีภารกิจอื่นตลอดบ่ายวันนั้น จึงพร้อมที่จะทดลองของแปลกใหม่ เพื่อเป็นกำไรชีวิต

ผมเสีย 15 บาท นั่งแอร์พอร์ตลิงก์จากต้นทางที่สุวรรณภูมิมาถึงปลายทางที่สถานีพญาไท ออกจากสถานีก็เดินบนทางเชื่อมเข้าสถานีรถไฟฟ้า เสียอีก 25 บาท ก็มาถึงสถานีใกล้บ้าน และเดินเข้าบ้านอย่างสะดวกปลอดภัย รวมเวลาที่เสียไปใกล้เคียงกับการนั่งแท็กซี่ แต่ประหยัดเงินไปประมาณ 300 บาท

หลังจากเหตุการณ์วันนั้น ทุกครั้งที่มีโอกาส ผมก็จะแนะนำและชักชวนคนรู้จักทั้งหลายให้หันมาทดลองเดินทางไปกลับจากสุวรรณภูมิด้วยวิธีนี้

วันนี้ขอถือโอกาสแนะนำบริการนี้ให้ท่านผู้อ่าน โดยเฉพาะอย่างยิ่งท่านที่อาศัยอยู่ใกล้สถานีรถไฟฟ้า และใช้บริการเป็นประจำอยู่แล้ว

ผมถูกถามว่า ได้เปลี่ยนจากคัดค้านเป็นสนับสนุนโครงการแอร์พอร์ตลิงก์แล้วใช่หรือไม่

คำตอบคือไม่ใช่ครับ โดยผมได้ชี้แจงหลักการและเหตุผลต่างๆ ที่เกี่ยวข้องเป็นข้อๆ ดังนี้

หนึ่ง การสร้างระบบขนส่งมวลชนเพื่อต่อเชื่อมระหว่างสุวรรณภูมิกับสถานีในเมืองที่มักกะสัน เป็นเรื่องที่ไม่ถูกหลักเศรษฐกิจด้วยประการทั้งปวง กล่าวคือ

สุวรรณภูมิอยู่ไม่ห่างจากใจกลางกรุงเทพฯ ระยะทางเพียง 20 กิโลเมตรเศษเท่านั้น จึงไม่น่าจะจำเป็นต้องมีสถานีในเมือง เพราะเป็นการเพิ่มขั้นตอน ทั้งสำหรับตัวผู้โดยสารและสัมภาระ ไม่เชื่อก็ลองนึกภาพในมุมกลับดูก็ได้ว่า สำหรับผู้โดยสารขาเข้า จะมีสักกี่คนที่อยากเดินทางจากสุวรรณภูมิมาที่มักกะสันก่อน เพื่อรับกระเป๋า แล้วจึงเดินทางไปที่พัก

ถึงจะมีสถานีในเมือง แต่การไปตั้งอยู่ที่มักกะสันก็ไม่เหมาะสม เพราะเป็นบริเวณที่มีความจอแจสูง เข้าถึงได้ยาก และการจราจรติดขัด หากจะสร้างระบบขนส่งมวลชนเพื่อป้อนคนเข้าออกจากมักกะสัน ก็ป้อนตรงไปที่สุวรรณภูมิเลยจะสะดวกกว่ามาก

และท้ายที่สุดเกี่ยวกับประเด็นนี้คือ ถึงจะสร้างสถานีในเมืองที่มักกะสัน แต่ระบบที่เชื่อมกับสุวรรณภูมิก็ไม่ควรจะเป็นระบบขนส่งมวลชน เพราะจำนวนผู้ต้องการใช้บริการ คำนวณอย่างไรก็คงมีไม่มากนัก เหมือนขี่ช้างจับตั๊กแตน สังเกตจากสถิติที่ผ่านมาก็ได้ว่า เส้นทางด่วนระหว่างสุวรรณภูมิกับมักกะสันมีคนใช้บริการน้อยมาก ไม่ถึงร้อยละ 5 ของผู้โดยสารแอร์พอร์ตลิงก์ทั้งหมด

สอง ถ้ามองว่าแอร์พอร์ตลิงก์เป็นส่วนหนึ่งของระบบรถไฟฟ้าที่มีต้นทางอยู่ที่สถานีพญาไท และบังเอิญมีปลายทางอยู่ที่สุวรรณภูมิ โครงการนี้ก็ยังไม่ถึงกับหมดหวังเลยทีเดียวนัก เพียงแต่ควรปรับระบบให้ใกล้เคียงหรือร่วมใช้กับรถไฟฟ้าให้ได้มากที่สุด และลดต้นทุนกับรายจ่ายส่วนที่ไม่จำเป็นและซ้ำซ้อนกับรถไฟฟ้าลง เช่นอาจยกเลิกสายด่วน ยกเลิกโครงการสถานีในเมือง ใช้ระบบจัดเก็บค่าโดยสารร่วมกับรถไฟฟ้า รวมทั้งอาจจ้างหรือมอบหมายให้บริษัทรถไฟฟ้าเข้ามาบริหาร เป็นต้น

ดูจากตัวเลขจำนวนผู้โดยสารที่ทุกวันนี้ก็มีวันละหลายหมื่นคนแล้ว จะเห็นชัดเจนว่าส่วนใหญ่ใช้แอร์พอร์ตลิงก์ในลักษณะเดียวกับรถไฟฟ้า คือใช้ในการเดินทางไปมาในกรุงเทพฯ โดยไม่เกี่ยวกับสนามบิน และมีไม่น้อยที่ใช้แอร์พอร์ตลิงก์เพื่อมาต่อรถไฟฟ้าไปจุดหมายปลายทาง

การมีแอร์พอร์ตลิงก์จึงเป็นเสมือนการขยายระบบรถไฟฟ้าให้ครอบคลุมพื้นที่กรุงเทพฯ มากขึ้น

หากย้อนกลับไปได้ แทนที่การรถไฟแห่งประเทศไทยจะลงทุนเอง และเลือกระบบต่างๆ ที่เป็นคนละระบบกับรถไฟฟ้า ก็ควรส่งเสริมหรือให้แรงจูงใจบริษัทรถไฟฟ้าให้ขยายเส้นทางจากสถานีพญาไท หรือจากสถานีอื่น ไปสิ้นสุดหรือผ่านสุวรรณภูมิ ประเทศชาติก็จะสิ้นเปลืองน้อยกว่า และประสิทธิภาพทางเศรษฐกิจก็จะสูงกว่า

สาม หากยังประสงค์จะมีสถานีในเมืองสำหรับสุวรรณภูมิ ก็ควรแยกเป็นอีกโครงการหนึ่งต่างหาก และรัฐไม่ควรทำเอง แต่ควรเปิดเป็นสัมปทานให้เอกชนประมูลไปทำ ซึ่งบอกตรงๆ ได้เลยว่าโอกาสเจ๊งสูงมาก

ข้อสุดท้าย เหตุผลที่ผมเชียร์ให้คนไปใช้บริการ ก็เพราะไหนๆ ก็สร้างขึ้นมาแล้ว แก้ไขอะไรมากไม่ได้แล้ว ก็ควรใช้ประโยชน์ให้เต็มที่เท่าที่จะทำได้