จับตาดอกเบี้ยแดนมังกร ปีหน้ากระแสขาขึ้น

การประชุมคณะทำงานกลางด้านเศรษฐกิจของรัฐบาลจีน (Central Economic Work Conference) เพื่อกำหนดแนวนโยบายการพัฒนาสำหรับปี 2554 ได้สิ้นสุดลงแล้ว พร้อมสัญญาณที่ชัดเจนขึ้นว่า จีนจะปรับเปลี่ยนโยบายการเงินในปีหน้าอย่างแน่นอน จากนโยบายการเงินเชิงผ่อนปรน มาเป็นนโยบายการเงินที่รัดกุมขึ้น

โดย...ทีมข่าวต่างประเทศ

 

การประชุมคณะทำงานกลางด้านเศรษฐกิจของรัฐบาลจีน (Central Economic Work Conference) เพื่อกำหนดแนวนโยบายการพัฒนาสำหรับปี 2554 ได้สิ้นสุดลงแล้ว พร้อมสัญญาณที่ชัดเจนขึ้นว่า จีนจะปรับเปลี่ยนโยบายการเงินในปีหน้าอย่างแน่นอน จากนโยบายการเงินเชิงผ่อนปรน มาเป็นนโยบายการเงินที่รัดกุมขึ้น

เหตุผลนั้นที่ประชุมได้ระบุว่า ก็เพื่อ “สร้างเสถียรภาพของระดับราคาโดยรวมให้อยู่ในระดับที่มั่นคง” ซึ่งการสร้างเสถียรภาพด้านราคา ไม่สามารถคาดเดาเป็นอย่างอื่นไปได้ นอกจากการสกัดกั้นภาวะเงินเฟ้ออย่างแน่นอน

โอกาสที่จีนจะขึ้นดอกเบี้ยในปีหน้าจึงมีอยู่สูงมาก หลังจากที่ธนาคารกลางจีน (PBOC) ตัดสินใจขึ้นดอกเบี้ยเป็นครั้งแรกในรอบ 3 ปี เมื่อเดือน ต.ค. โดยอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ระยะ 1 ปี ขึ้นมาอยู่ที่ 5.56% จากเดิม 5.31% ส่วนอัตราดอกเบี้ยเงินฝากขึ้นมาอยู่ที่ 2.50% จากอัตราเดิม 2.25%

ก่อนหน้านี้ ผู้ใหญ่ในรัฐบาลจีนและหน่วยงานด้านการเงินระดับชาติ เคยแย้มท่าทีนี้อย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นการแสดงความกังวลต่อระดับราคาสินค้าและบริการในตลาดของนายกรัฐมนตรี เวินเจียเป่า หรือจะเป็นการประชุมในระดับคณะรัฐมนตรีเร่งด่วน เพื่อแสวงหาแนวทางต่างๆ ในการควบคุมราคา

ดังเช่นในการประชุมคณะรัฐมนตรีจีนเมื่อช่วงกลางเดือน พ.ย. ซึ่งที่ประชุมพยายามสรรหาแนวทางสารพัด ไม่ว่าจะเป็นการกวาดล้างขบวนการเก็งกำไรราคาสินค้าเกษตร หรือการเพิ่มปริมาณผลผลิตสินค้าประเภทอาหาร ไปจนถึงการกำหนดราคาสินค้าขั้นสูงให้สอดคล้องกับสภาพการณ์รายวัน

อย่างไรก็ตาม มาตรการดังกล่าวมุ่งเน้นปัญหาเฉพาะหน้าที่จีนเป็นชนวนของภัยคุกคามร้ายแรง นั่นคือเหตุจลาจลจากความไม่พอใจของประชาชนต่อราคาสินค้าอุปโภคบริโภคที่พุ่งสูงขึ้น ทว่ารัฐบาลยังไม่สามารถแก้ไขที่ต้นตอของปัญหาได้อย่างเด็ดขาด

นั่นคือ การใช้มาตรการชะลอการปล่อยเงินกู้เข้าระบบ เพื่อยับยั้งสภาพคล่องที่เริ่มล้นระบบ อันเป็นมูลเหตุให้เงินเฟ้อขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทว่ามาตรการดังกล่าวยังไม่นับเป็นยาแรงเท่าที่ควร

ก่อนหน้านี้ รัฐบาลได้พยายามต่ออายุมาตรการเพิ่มสัดส่วนทุนสำรองสำหรับธนาคารพาณิชย์ เพื่อชะลอการปล่อยกู้ (ล่าสุดคือเมื่อวันที่ 10 ธ.ค. นับเป็นครั้งที่ 3 ในรอบ 5 สัปดาห์) แต่แล้วมาตรการนี้ไม่สามารถปรับใช้ได้อย่างสายฟ้าแลบ หรือเด็ดขาดได้ เพราะการปิดช่องทางปล่อยกระแสเงินเข้าระบบอย่างฉับพลัน จะยังผลให้การขยายตัวทางเศรษฐกิจชะงักตัวอย่างทันควันเช่นกัน

หากจีนสะดุดย่อมจะก่อให้เกิดปรากฏการณ์ลูกโซ่ในด้านลบขึ้นในระบบเศรษฐกิจของภูมิภาคเอเชีย หากไม่ถึงกับทำให้ทั้งโลก แต่ก็อาจถึงกับทำให้พลวัตหลักของการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกพลอยเสื่อมถอยไปด้วย

อีกหนทางหนึ่งในการบีบสภาพคล่องในระบบ คือการควบคุมทุนไหลเข้า โดยความร่วมมือระหว่าง PBOC กระทรวงพาณิชย์ และกระทรวงการคลัง หลังจากที่เงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI) ทะลักเข้าสู่จีนถึง 7,700 ล้านเหรียญสหรัฐ หรือพุ่งขึ้นมาในอัตราเลข 2 หลัก

สิ่งที่น่ากลัวจากกระแสทุนนอกคือ การแอบแฝงเข้ามาเก็งกำไรในภาคธุรกิจของจีนที่กำลังคึกคัก โดยเฉพาะในธุรกิจอสังหาริมทรัพย์

กระนั้น หากจีนคุมทุนนอกหนักมือจนเกินไป บรรยากาศการลงทุนจะเสื่อมถอยลง กลายเป็นสถานการณ์อิหลักอิเหลื่อไม่แพ้การเพิ่มทุนสำรองเพื่ออุดช่องกระแสปล่อยกู้

นอกจากเหนือจากมาตรการเฉพาะหน้าดังกล่าวแล้ว ยังมีมาตรการในเชิงกลไกอื่นๆ ที่ต่างหวังว่าจะได้ผล ก่อนที่จะนำมาตรการขึ้นดอกเบี้ยมาใช้

ที่ปรึกษา PBOC อย่าง โจวฉีเหริน ยังเสนอแนะว่า การปล่อยให้เงินหยวนแข็งค่าขึ้น อาจเป็นทางออกสำหรับปัญหาเงินเฟ้อ เพราะเมื่อเงินหยวนแข็งค่าขึ้น กำลังการซื้อของชาวจีนจะสูงขึ้นตามไปด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งพลังการจับจ่ายใช้สอยในต่างประเทศ และเมื่อการใช้จ่ายในต่างประเทศสูงขึ้น จะเกิดสภาพคล่องจะไหลออก เป็นการแบ่งเบาแรงกดดันภาวะเงินเฟ้อไปในตัว

ข้อเสนอแนะนี้ นับว่าเป็นคุณต่อทั้งจีนและนานาประเทศ เพราะหากจีนใช้จ่ายกับการซื้อสินค้าและบริการในต่างประเทศมากขึ้น จะช่วยกระตุ้นการฟื้นตัวทั่วโลกให้คึกคักยิ่งขึ้น ทั้งยังเป็นการระบาย “ส่วนเกิน” ทางการเงินออกจากแดนมังกร

การปล่อยให้เงินหยวนเคลื่อนไหวอย่างยืดหยุ่นขึ้น ยังมีส่วนช่วยปรับดุลการค้า หลังจากที่จีนกลับมาได้เปรียบดุลอีกครั้งเมื่อเดือน พ.ย. มูลค่าทะลุขึ้นมาอยู่ที่ 2.29 ล้านเหรียญสหรัฐ

สถานะได้เปรียบดุลการค้า จะไม่เป็นปัญหาสำหรับจีน หากจีนต้องการเงินตราต่างประเทศเพื่อเสริมสร้างภูมิคุ้มกันทางการเงินเหมือนดังเมื่อหลายปีก่อน แต่ในวันนี้ เงินตราต่างประเทศไม่มีความจำเป็นถึงเพียงนั้น ในฐานะที่จีนได้กลายเป็นประเทศที่มีทุนสำรองสูงที่สุดในโลก

ตรงกันข้าม ภาวะได้เปรียบดุลการค้ากลับยิ่งหนุนสภาพคล่องให้ล้นหลั่ง ดังจะเห็นว่ากระแสทุนจากการค้าต่างประเทศของจีนกินสัดส่วนถึง 20% ของอุปทานการเงินในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา

เพื่อป้องกันผลสะท้อนจากภาวะไม่สมดุลทางการค้า ต่อสภาพคล่องภายใน ถึงที่สุดแล้วจีนอาจจำต้องปรับค่าเงินหยวนอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยง

อย่างไรก็ตาม ดูเหมือนว่าสิ่งสุดท้ายที่จีนจะตัดสินใจทำลงมือทำ คือปล่อยให้เงินหยวนแข็งค่าขึ้น และส่วนหนึ่งที่จีนใช้มาตรการควบคุมทุนไหลเข้า มิใช่เพียงเพื่อชะลอภาวะเงินเฟ้อ แต่เพื่อป้องกันมิให้เงินหยวนแข็งค่า เช่นเดียวกับที่สกุลเงินของหลายประเทศในเอเชียกำลังเผชิญอยู่

ด้วยประการฉะนี้ จนแล้วจนรอด มาตรการหรือข้อเสนอแนะเหล่านี้จึงยากที่รั้งเงินเฟ้อไว้ หนทางเดียวที่เหลืออยู่ จึงอาจเป็นการขึ้นอัตราดอกเบี้ยเท่านั้น

หากเทียบระบบเศรษฐกิจจีนกับลู่วิ่งที่มีปลายทางอยู่ที่ปี 2554 จะพบว่า เงินเฟ้อกำลังกวดฝีเท้าไล่ตามอัตราดอกเบี้ยขึ้นมาติดๆ ที่ 5.1% ต่อ 5.56% ขณะที่อัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจอยู่ที่ 9.1%

หากตัวเลขเงินเฟ้อของเดือนนี้ปรับขึ้นมาอีก แม้จะไม่มากนัก ทางเลือกของการขึ้นดอกเบี้ยยิ่งสูงขึ้นและเร็วขึ้น เพื่อหนีภัยเสี่ยงจากเงินเฟ้อให้ไกลที่สุด

อย่างไรก็ตาม ยังมีอีกเหตุที่จีนเลือกที่จะแบกดอกเบี้ยต่อไปอีกระยะหนึ่ง ก่อนที่จะตัดสินใจปรับขึ้น นั่นคือผลกระทบไม่พึงประสงค์บางประการที่จะติดตามมา

ผลกระทบจากการขึ้นดอกเบี้ยเมื่อเดือน ต.ค. ยังผลให้ตลาดหุ้นทั่วโลกถอยเข้าสู่แดนลบในทันที เนื่องจากนักลงทุนกังวลว่า การขึ้นดอกเบี้ยเท่ากับเป็นการติดเบรกให้กับการขยายตัวของประเทศที่มีอัตราการขยายตัวเร็วที่สุด ในช่วงเวลาที่ระบบทั่วโลกยังไม่อาจยืนได้โดยลำแข้งตัวเองได้อย่างเต็มที่

แม้ผลกระทบด้านนี้จะนับเป็นผลระยะสั้น แต่หากตัวเลขเงินเฟ้อยิ่งรุนแรง จะยังผลให้นักลงทุนเกิดความเข้าใจว่า จีนจะขึ้นดอกเบี้ยอีกเป็นระลอก และในที่สุดจะแปรปฏิกิริยาระยะสั้น ให้เป็นผลสะเทือนในระยะกลาง

ผลกระทบอีกด้านเป็นปฏิกิริยาทางอ้อม

นักวิเคราะห์บางรายเชื่อว่า การขึ้นดอกเบี้ยจะไม่ช่วยเยียวยาปัญหาเงินเฟ้อ อีกทั้งยังเชื้อเชิญให้สภาพคล่องจากการปล่อยกู้ทะลักระบบการเงิน เนื่องจากดอกเบี้ยเงินฝากจะดูดเงินเข้าสู่ธนาคาร กลายเป็นการมอบโอกาสให้ธนาคารปล่อยกู้มากขึ้น และมากขึ้นเพื่อหวังผลกำไร

อย่าลืมว่า สิ่งที่ธุรกิจการเงินกระหายมากที่สุดคือผลกำไร และหนึ่งในช่องทางแสวงหากำไรของธนาคารคือการปล่อยกู้ด้วยอัตราดอกเบี้ยที่สูงขึ้น

แม้จะเป็นผลกระทบที่ค่อนข้างซับซ้อน แต่มีโอกาสเกิดขึ้นได้เช่นกัน หากเกิดขึ้นแล้ว คงไม่แคล้วที่นโยบายการเงินเชิงรัดกุมยิ่งบีบรัด เพราะจำต้องการเสริมมาตรการควบคุมเงินกู้อีกคำรบ

ไม่เพียงเท่านั้น หากจีนเลือกที่จะขึ้นดอกเบี้ยแล้ว ก็จำเป็นต้องปรับขึ้นอย่างที่นักลงทุนไม่ทันตั้งตัว กลยุทธ์นี้จีนใช้มาโดยตลอด เพื่อหลีกเลี่ยงการเก็งกำไรจากการขึ้นดอกเบี้ยตามคาดการณ์

ความยากของการทำเช่นนั้น คือขณะนี้กระแสคาดการณ์ค่อนข้างแน่นอนแล้วว่าดอกเบี้ยแดนมังกรจะปรับขึ้นมา ถึงกับมีกระแสคาดการณ์ว่า จีนอาจขึ้นดอกเบี้ยถึง 4 ระลอกภายในปีหน้า

ทั้งนี้ จึงขึ้นอยู่กับทางการจีนว่า จะยักย้ายกำหนดเวลาเพื่อหลีกเลี่ยงบรรดานักเล่นแร่แปรธาตุทางการเงินอย่างแนบเนียนเช่นไร

เมื่อพิจารณาจากประวัติความเคลื่อนไหวของดอกเบี้ยจีน จะพบว่า มักปรับขึ้น/ลง ในช่วงไตรมาสสุดท้ายของปี หากมิใช่เดือน ต.ค. ก็มักทิ้งทวนกันในเดือน ธ.ค. ดังเช่นครั้งก่อนที่มีการขึ้นดอกเบี้ยเมื่อปี 2550 ก็ทำกันในเดือน ธ.ค.

ไม่แน่ว่าหากแรงกดดันจากรอบทิศทางทวีความสาหัสยิ่งขึ้น มีโอกาสที่จะจีนจะเซอร์ไพรส์ชาวโลกอย่างเร็วที่สุดในเดือน ธ.ค. ปีนี้

อย่างช้าที่สุดอาจพยายามแบกไปจนถึงช่วงเดือนแรกๆ ของปี 2554