ถึงเวลาหรือยังสำหรับไฟใต้
....พลเดช ปั่นประมีบ
เกือบครบรอบปีที่ 7 แล้วสำหรับไฟใต้ที่คุโชนขึ้นมาในระลอกนี้ โดยส่วนตัวในฐานะนักพัฒนาอิสระ ผมมีความเชื่อมั่นว่าสักวันหนึ่งไฟใต้จะดับมอดไปตามธรรมชาติเหมือนไฟไหม้ป่าในฤดูแล้ง เมื่อเชื้อฟืนถูกเผาไหม้จนหมดเกลี้ยง หรือไม่ก็ถึงเวลาที่ฝนจากฟ้าโปรยลงมาจนชุ่มฉ่ำ
ถึงขนาดชีวิตพี่น้องคนไทยกว่า 11,000 คน ต้องบาดเจ็บและล้มตายสังเวยไฟใต้ไป งบประมาณจากภาษีคนไทยทั่วประเทศถูกทุ่มลงไปแก้ปัญหากว่า 110,000 ล้านบาทแล้ว และมีคนเคยคำนวณว่างบใหญ่ก้อนนี้คิดเป็น 80,000 บาท/หัวประชากร/ปี ซึ่งสูงกว่าค่าเฉลี่ยที่ประชาชนทั่วประเทศได้รับ 4 เท่า
ประชาชนที่ได้รับผลกระทบที่มาร้องขอความช่วยเหลือจากศูนย์ทนายความมุสลิม 34 แห่ง มีจำนวนมากกว่า 1,000 เรื่อง ซึ่งเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องกับประเด็น
“ลิดรอนเสรีภาพ” ในจำนวนนี้มี 600800 คดีที่ต้องเข้าไปให้การช่วยเหลือในฐานะทนายความจำเลย และถึงที่สุดแล้วศาลยกฟ้องมากถึง 1 ใน 3 เพราะหลักฐานไม่พอ แต่กระนั้นคนเหล่านี้ก็ยังไม่สามารถกลับคืนเป็น “ผู้บริสุทธิ์”ประชาชนอีกจำนวนหนึ่งไม่ต่ำกว่า 8,000 คน ต้องตกเป็นผู้ต้องสงสัยจากการข่าว บัตรประชาชนหรือพาสปอร์ตถูกหมายว่าให้จับตาเป็นพิเศษ การเดินทางไปไหนมาไหนหมดอิสรภาพลงไปจนกระทบต่อการทำงานและวิถีชีวิตทางสังคม เหล่านี้เป็นเพียงตัวอย่างรูปธรรมส่วนหนึ่งที่สะท้อนความรู้สึกไม่เป็นธรรมและการลิดรอนสิทธิเสรีภาพพื้นฐานที่เกิดจากภาวการณ์ต่อสู้ระหว่างกลุ่มขบวนการกับฝ่ายความมั่นคงในพื้นที่
หากการสู้รบระหว่างสองฝ่ายยังดำเนินต่อไป ชีวิตประชาชนคงต้องสูญเสียเพิ่มขึ้นไปเรื่อย งบประมาณแผ่นดินของคนทั่วประเทศต้องถูกเบียดมากขึ้นไปอีกโดยไม่มีความหวังที่จบสิ้น
อย่างไรก็ตาม ผมเริ่มมองเห็นสัญญาณที่ดีบางอย่างที่ควรจับตา และช่วยกันขยายผลครับ
อุทกภัยใหญ่คราวนี้แม้ไม่มีผู้เสียชีวิตจำนวนมากอย่างสึนามิ แต่บ้านช่อง เครื่องมือประมงเรือกสวนไร่นา และอุปกรณ์ทำมาหากินเสียหายเป็นวงกว้าง เราได้เห็นธารน้ำใจคนไทยทั่วประเทศหลั่งไหลเข้าไปร่วมกับภาคประชาสังคมและกลไกกองทัพในพื้นที่ช่วยกันซ่อมแซมฟื้นฟูอย่างแข็งขัน บางทีพิบัติภัยธรรมชาติครั้งนี้อาจช่วยเตือนคู่ต่อสู้ทุกฝ่ายให้ได้ตั้งสติ เพราะใครๆ ก็รู้ว่าธรรมชาติจะลงทัณฑ์ถี่ขึ้นแน่จากภาวะโลกร้อนจะสู้รบกันไปไย
กฎหมาย ศอ.บต.ที่รัฐบาลผลักดันและรอคอยมายาวนานได้ผ่านรัฐสภาแล้ว นับเป็นเงื่อนไขใหม่ที่เอื้อต่อการปฏิบัติงานมากขึ้น ฝ่ายนโยบายจะมีโอกาสแสดงฝีมือและภาวะการนำการแก้ปัญหาไฟใต้ได้มากขึ้น เปิดโอกาสให้มีการปฏิรูประบบและโครงสร้างการทำงานของภาคราชการมากกว่าเดิม และหากมีการบูรณาการกับ พ.ร.บ.ความมั่นคงภายในก็น่าจะทำให้หมดความจำเป็นในการใช้ พ.ร.ก.ฉุกเฉินหรือกฎอัยการศึก
อีกด้านหนึ่ง คือนโยบายของแม่ทัพภาค 4 คนใหม่ซึ่งเป็นผู้ที่ทำงานอยู่ในพื้นที่มายาวนาน มีความเชี่ยวชาญทั้งบู๊และบุ๋น มีเครือข่ายทั้งกว้างทั้งลึก และที่สำคัญยังได้รับแรงสนับสนุนจากผู้นำศาสนาอีกด้วย นโยบาย 6 ประการที่น่าจะถือเป็นการส่งสัญญาณการยื่นมือเข้าหากัน
นอกจากนั้น ยังมีอีกกระแสหนุนจากกรุงเทพฯ ที่เป็นผลพวงจากความขัดแย้งทางการเมืองระดับชาติ เสียงเรียกร้องจากสังคมจนรัฐบาลต้องขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศไทย โดยมี 2 ผู้อาวุโสขันอาสามาแบกรับอยู่ขณะนี้ ต่างมีเป้าหมายการปฏิรูปที่ตรงกัน คือสร้างความเป็นธรรมลดความเหลื่อมล้ำ และทราบว่ากำลังเร่งหามาตรการปลดทุกข์ของประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากการบังคับใช้กฎหมายที่ไม่เป็นธรรมทั่วประเทศอยู่พอดี ผมขอฝากการปฏิรูปเพื่อความเป็นธรรมในจังหวัดชายแดนภาคใต้ด้วยนะครับ
โดยเฉพาะอย่างยิ่งความริเริ่มของแม่ทัพภาค 4 ในการต้อนรับคืนสู่เหย้าและการพูดคุยกับผู้มีความเห็นแตกต่างนั้น การมีตัวกลาง หรือตัวช่วยให้กับทั้งสองฝ่ายน่าจะเป็นสิ่งจำเป็น
7 ปีมานี้ ผมเห็นการตั้งสติ การเรียนรู้และการปรับตัวของภาครัฐและข้าราชการในพื้นที่ชายแดนใต้เป็นอย่างมาก ซึ่งน่าชื่นใจและน่าเชื่อได้ว่าจะไม่กลับไปเป็นเหตุปัจจัยของความไม่เป็นธรรมอย่างแต่ก่อน ผมเชื่อว่าชาวบ้านและฝ่ายขบวนการเองก็มองเห็นการสำรวจโพลในพื้นที่แทบทุกครั้งยืนยันว่าชาวบ้านอยากเห็นการยุติการสู้รบและนั่งลงเจรจาหาทางออก แต่ข้าราชการฝ่ายความมั่นคงมักไม่ยอมเพราะไม่รู้จะเจรจากับใคร ซึ่งเป็นเรื่องที่เข้าใจได้
มาถึงวันนี้เมื่อมีสัญญาณจากเทวดาฟ้าดิน สัญญาณจากรัฐบาลและรัฐสภา สัญญาณจากกองทัพ และสัญญาณจากสังคมอย่างที่กล่าวข้างต้น มีคำถามว่าถึงเวลาหรือยังที่จะปฏิรูปกระบวนการแก้ไฟใต้ ได้จังหวะหรือยังที่จะยื่นมือเข้าหากัน
ผมเชื่อว่าชาวบ้านเขารออยู่และจะไม่นิ่งดูดายครับ
