ปัญหาสภาพคล่องโรงพยาบาลสธ. (3)

เมื่อปลายเดือนที่แล้ว หนังสือพิมพ์หลายฉบับลงข่าวเรื่องโรงพยาบาลของกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) มี “หนี้สูญ” ถึง 2.3 หมื่นล้านบาท และพุ่งเป้าไปที่ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติว่าเป็นต้นเหตุใหญ่ เช่น พาดหัวข่าว “รพ.สธ.อ่วมหนี้สูญ 23 หมื่นล.” และพาดหัวรองว่า “เหตุ ‘สิทธิรักษาฟรี’ พ่นพิษ” โดยเนื้อข่าวสรุปว่า ในปีงบประมาณ 2552 พบโรงพยาบาล สธ.มีหนี้สูญกว่า 23 หมื่นล้านบาท

โดยมาจาก “สิทธิรักษาฟรี” มากสุดถึง 2.1 หมื่นล้านบาท จากประกันสังคมทำให้มีหนี้สูญ 800 ล้านบาท และจากสิทธิข้าราชการหนี้สูญน้อยที่สุด 237 ล้านบาท ข่าวดังกล่าวมีความพยายามเชื่อมโยงกับปัญหาสภาพคล่องในโรงพยาบาล สธ. โดยมีเนื้อข่าวว่า “ไตรมาส 3/2553 โรงพยาบาลเป็นหนี้ เงินไม่พอจ่ายถึง 253 แห่ง” (ASTV ผู้จัดการ อังคารที่ 26 ต.ค. 2553)

ข่าวมิได้ระบุชื่อผู้ให้ข่าว แต่ระบุว่าเป็น“แหล่งข่าวใน สธ.”

จากการตรวจสอบจาก “แหล่งข่าว” ซึ่งยอมรับว่าเป็นผู้ให้ข่าวนี้ ได้ให้ข้อมูลรายละเอียด “หนี้สูญ” จากแหล่งต่างๆ สรุปได้ คือ หนี้สูญจากระบบประกันสุขภาพถ้วนหน้า (UC หรือ Universal Coverage) 21,868.89+774.18 เท่ากับ 22,643.07 ล้านบาท หนี้สูญจากค่ารักษาที่เบิกจากคลัง คือ สวัสดิการข้าราชการ 207.27+19.71+19.47 เท่ากับ 246.45 ล้านบาท

หนี้สูญจากการรักษาแรงงานต่างด้าว 16.98 ล้านบาท หนี้สูญจากประกันสังคม 800.17 ล้านบาท และหนี้สูญจากระบบประกันผู้ประสบภัยจากรถ 18.85 ล้านบาท รวม “หนี้สูญ” ในปีงบประมาณ 2552 เป็นเงินทั้งสิ้น 23,725.51 ล้านบาท

ข้อมูลดังกล่าวนี้มาจากเอกสาร “สถานะการเงินหน่วยบริการสังกัดสำนักงานปลัด สธ.” ข้อมูลดังกล่าวนี้ หากถูกต้องและน่าเชื่อถือตามหลักการเงินการบัญชีทั่วไป ก็เป็นเรื่องน่าตกใจ และโรงพยาบาลส่วนใหญ่ในสังกัดสำนักงานปลัด สธ.ก็คงไม่มีแค่ปัญหา “สภาพคล่อง” เท่านั้น แต่คงถึงขั้นล้มละลายไปเป็นจำนวนมากแล้ว

ข้อมูลตามตารางมีข้อสังเกต คือ ตัวเลข “ราคาขาย” ในช่องซ้ายมือสุด ซึ่งตั้งไว้สูงมาก ในขณะที่รายได้ในช่อง “รายได้สุทธิ” เป็นราคาที่กองทุนหลักประกันสุขภาพแห่งชาติคิดคำนวณจาก “ราคาที่พึงจ่าย” ตามอัตราเหมาจ่ายรายหัวในแต่ละปี ซึ่งเป็นราคาที่ตกลงกันระหว่างคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติกับรัฐบาล โดย สธ.มีตัวแทนอยู่ในคณะกรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ 2 คน คือ รมว.สาธารณสุข และปลัด สธ. และในคณะอนุกรรมการการเงินการคลังของคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ ซึ่งเป็นผู้พิจารณาเสนอหลักเกณฑ์การคำนวณและตัวเลขเหมาจ่ายแต่ละปี ก็มีคนในสังกัดของ สธ.อยู่ด้วยถึง 5 คน

การที่มีการเสนอตัวเลข “หนี้สูญ” ลักษณะดังกล่าวนี้ จึงเป็นหน้าที่โดยตรงของสำนักงบประมาณและกระทรวงการคลัง จะต้องพิจารณาว่าจะยอมรับและเชื่อถือข้อมูลนี้หรือไม่ ถ้ายอมรับและเชื่อถือก็ต้องปรับวิธีคำนวณตัวเลขค่าเหมาจ่ายรายหัวที่จัดสรรให้สำนักงานหลักประกันสุขภาพใหม่ ซึ่งอาจจะต้องเพิ่มอัตราให้สูงขึ้นถึง 2 เท่า!

อันที่จริงมีหลักฐานชัดเจนดังได้แสดงไว้แล้วว่า การที่ตัวเลขเงินบำรุงลดลงในปี 2552 จนกระทบต่อสภาพคล่องของโรงพยาบาลในสังกัดสำนักงานปลัด สธ.ราว 1 ใน 3 นั้น สาเหตุสำคัญเกิดจากการนำเงินบำรุงไปจ่ายเป็นค่าตอบแทน โดยสำนักงบประมาณยังมิได้จัดสรรเงินจำนวนนี้ให้ และยังมีข้อน่าห่วงใย คือ รายได้จากระบบประกันสังคมลดลงถึง 350 ล้านบาท หรือ 10.9% แต่น่าสังเกตว่าในเอกสาร “สถานะการเงินหน่วยบริการสังกัดสำนักงานปลัด สธ.” ไม่กล่าวถึงปัญหาสำคัญ 2 ประการนี้เลย

ผู้จัดทำข้อมูลนี้อาจคิด “ฝัน” ไปว่า ถ้ารัฐบาลรับตัวเลข “หนี้สูญ” แล้วปรับอัตราเหมาจ่ายเพื่อมิให้เกิดหนี้สูญ ก็จะแก้ปัญหาได้ทั้งหมด

การเสนอข้อมูลและกระพือข่าว “หนี้สูญ” ลักษณะนี้ นอกจากจะไม่ได้รับการยอมรับแล้ว ยังเป็นการเบี่ยงเบนปัญหา ไม่สนใจไปที่สาเหตุที่แท้จริง ซึ่งมีแต่จะทำให้ปัญหาลุกลามบานปลายออกไป