แรงงาน"ตกสำรวจ"โดดเดี่ยวกลางบาดาล

โดย....ธนวัฒน์ เพ็ชรล่อเหลียน

หยาดน้ำตาหลายล้านหยดหลั่งรินเพราะถูกอุทกภัยครั้งรุนแรงถกโถมเข้าใส่อย่างไม่หยุดยั้ง ทั้งที่อารมณ์เศร้าและหดหู่ของ “เหยื่ออุบัติการณ์” ยังไม่อาจระงับได้ กลับเกิด “ความเหลื่อมล้ำ” ที่สืบเนื่องมาจากการเยียวยาของภาครัฐมาซ้ำเติม ตอกย้ำให้สถานการณ์เลวร้ายลงกว่าเดิม

นโยบายของ อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรี ชัดเจนว่าต้องการให้ความช่วยเบื้องต้นแก่เหลือผู้ประสบภัยอย่างเร่งด่วนโดยไม่มีการ “เลือกปฏิบัติ” แต่ทว่ารายละเอียดระหว่างบรรทัดของหลักการนี้ยังมี “ข้อบกพร่อง” ที่ยากจะแก้ไข

มาตรการเยียวยาอันดับแรกที่เกิดขึ้นใน “ทุกพื้นที่” ที่มีเหตุน้ำท่วม คือการช่วยเหลือผู้ประสบภัยด้วยการมอบ “ถุงยังชีพ” เบื้องต้น ซึ่งปัญหาที่ตามมาคือการวิพากษ์วิจารณ์ถึงระบบการจัดการและการ “กระจาย” ที่ไม่ครอบคลุมถึงมือผู้รับได้ทุกราย อันเนื่องมาจากข้อจำกัดของภาครัฐเอง อาทิ การเดินทางเข้าพื้นที่ห่างไกลซึ่งยังยากลำบาก

ที่ร้ายแรงกว่านั้น คือผู้ประสบภัยที่มีภูมิลำเนาเดิมอยู่นอกเขตพื้นที่อุทกภัย แต่เดินทางเข้ามาทำงานในพื้นที่ เช่น พนักงานโรงงาน หรือแรงงานก่อสร้าง ซึ่งกลุ่มคนเหล่านี้มักจะมาเช่าบ้านอยู่และไม่มีชื่อของตัวเองอยู่ในทะเบียนบ้าน เป็นเหตุให้ “ตกสำรวจ” เวลาเจ้าหน้าที่รัฐเข้ามาแจกถุงยังชีพ

หนำซ้ำกลุ่มคนเหล่านี้จะได้รับผลกระทบจากคำสั่งปิดกิจการของโรงงานต่างๆ ทำให้ต้องอยู่ในภาวะ “ตกงาน” และขาดรายได้ร่วม 2 สัปดาห์แล้ว

“มันเหลื่อมล้ำจนน่าน้อยใจ เราก็เดือดร้อนเหมือนๆ กับคนรอบๆ เขาเข้ามาก็เห็นกับตา แต่กลับไม่แจกให้เราเพราะเราไม่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน”แรงงานโรงไม้หญิงวัยกลางคนกล่าวตัดพ้อ

มีคำอธิบายจาก อิสระ สมชัย รมว.พัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) ถึงกรณีนี้ว่า เมื่อเกิดสถานการณ์น้ำท่วมหรือภัยพิบัติต่างๆ มักจะมีกลุ่มมิจฉาชีพที่ฉวยโอกาสเพื่อแสวงหาประโยชน์จากความทุกข์ของคนอื่น เช่น การรับถุงยังชีพเกินความจำเป็น สวมรอยเข้ามารับถุงยังชีพจำนวนมากๆ หรือแม้แต่การลักขโมยของจากผู้ประสบภัยไปขายต่อ เจ้าหน้าที่รัฐจึงจำเป็นต้องมีวิธีพิสูจน์สิทธิ์บางประการ เพราะเราต้องการให้ผู้เสียหายทั้งหมดได้รับการช่วยเหลือ

“เราแจกให้กับผู้ประสบภัยทุกรายโดยไม่คำนึงว่าจะมีภูมิลำเนาหรือมีชื่ออยู่ในพื้นที่หรือไม่ เพียงแต่ต้องมีหลักฐานยืนยัน เช่น ถ้าไม่มีชื่อก็ให้ผู้ปกครองในถิ่นนั้นรับรองว่าเป็นคนในพื้นที่จริง เพียงแค่นั้นก็มีสิทธิ์รับการช่วยเหลือได้ทันที”รมว.อิสระ ระบุ

เขา บอกอีกว่า สามารถนำหลักฐานไปแสดงยังสำนักบรรเทาสาธารณภัยจังหวัด และขอรับสิ่งของยังชีพได้ทันที ยืนยันว่าขณะนี้ยังมีจำนวนมากเพียงพอกับความต้องการ นอกจากนี้ภายหลังที่ระดับน้ำลดลงแล้ว รัฐบาลมีนโยบายเยียวยาให้ครัวเรือนละ 5,000 บาท ซึ่งกลุ่มคนเหล่านี้ก็มีสิทธิ์ได้รับเช่นกัน

เช่นเดียวกับ เฉลิมชัย ศรีอ่อน รมว.แรงงาน ที่ยืนยันว่า รัฐบาลให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยทุกคนโดยไม่คำนึงถึงภูมิลำเนาเดิม ส่วนประชาชนบางรายที่ไม่ได้รับถุงยังชีพเนื่องจากไม่มีภูมิลำเนาอยู่ในพื้นที่ประสบภัยนั้น อาจเป็นความเข้าใจผิดของเจ้าหน้าที่ ประกอบกับความต้องการที่จะกระจายถุงยังชีพให้ถึงมือผู้ประสบภัยทุกคนจึงอาจมีระเบียบเรื่องการแจกบ้าง อย่างไรก็ตามนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรี มีนโยบายชัดเจนว่าต้องช่วยเหลือทุกคนที่เดือดร้อน

นอกจากนี้ในสัปดาห์หน้าจะทำเรื่องของบกลางจำนวน 300 ล้าน เสนอคณะรัฐมนตรีเศรษฐกิจ เพื่อใช้ดำเนินนโยบายการจ้างงานเร่งด่วนสำหรับผู้ประสบภัย โดยจะจ้างงานประมาณ 20 วัน ให้ค่าแรงให้วันละ 150 บาท บวกค่าอาหารอีกวันละ 30 บาท สำหรับประเภทของงานส่วนใหญ่เป็นการฟื้นฟูบูรณะสถานที่เสียหาย เช่น สถานที่ราชการ โรงเรียน วัด ถนน

ด้วยปัญหาที่เกิดขึ้น ฉายภาพความยากลำบากของ “แรงงานตกสำรวจ” ภาครัฐควรจัดระบบเพื่อดูแลอย่างจริงจังกว่านี้