กุลทูสกะ แนวโน้มใหม่ ในอนาคต

โดย...ขรัว 7

ผู้เขียนพูดคุยกับพระเถระบางรูปเรื่อง พ.ร.บ.สงฆ์ที่แก้ไขใหม่ ท่านไม่มีความเห็นเป็นอื่น นอกจากเล่าเรื่องระบบอุปถัมภ์ตามธรรมเนียมไทยที่อยู่ทุกภาคส่วน ไม่ว่าสังคมฆราวาสหรือพระสงฆ์ที่มีการเกื้อกูลกัน ระบบอุปถัมภ์นั้นบางทีก็ส่งผลที่ไม่ดี เช่น วิ่งเต้นเพื่อให้ได้สมประโยชน์จึงเกิดทุจริต แต่แก้ไขจัดการไม่ได้ตามสำนวนไทยว่า ลูบหน้าปะจมูก

ในส่วนของพระสงฆ์ก็มีระบบอุปถัมภ์จึงเป็นที่มาของการวิ่งเต้น หรือพระบางรูปแสดงตัวตนในงานสำคัญๆ ของพระเถรานุเถระที่มีตำแหน่งในทางปกครอง หรือมีอำนาจให้คุณให้โทษ โดยหวังว่าในภายภาคหน้าถึงคิวพิจารณาสมณศักดิ์หรือตำแหน่งอื่นๆ จะได้ไม่ลืม จึงมีสำนวนสนุกๆ ในวงการพระสงฆ์ว่า ถือย่ามตามก้น

ในอนาคตเรื่องถือย่ามตามก้นอาจหายไปเมื่ออำนาจให้คุณให้โทษของคณะสงฆ์ไปอยู่กับคฤหัสถ์ แต่จะมีพฤติกรรมใหม่ที่เรียกว่า กุลทูสกะ หรือการประทุษร้ายตระกูลที่อาจเกิดขึ้นในวงการพระสงฆ์ แม้ว่าพระที่ประพฤติจะต้องอาบัติสังฆาทิเสสข้อที่ 13 ที่ว่าภิกษุประทุษร้ายตระกูล คือประจบคฤหัสถ์ก็ตาม 

ข้อสอบนักธรรมชั้นโทในสนามหลวงเคยให้ผู้เข้าสอบอธิบายคำว่ากุลปสาทโก ผู้ยังตระกูลให้เลื่อมใส กับภิกษุผู้ได้รับการตำหนิว่า กุลทูสโกผู้ประทุษร้ายตระกูล ว่ามีความประพฤติเช่นไร?

เฉลยคำตอบว่า ภิกษุผู้ได้รับการสรรเสริญว่า กุลปสาทโก เพราะถึงพร้อมด้วยอาจาระ ไม่ทอดตนเป็นคนสนิทของสกุล โดยฐานเป็นคนเลว ไม่รุกราน ตัดรอนเขา แสดงเมตตาจิต ประพฤติพอดีพองาม ทำให้เขาเลื่อมใสนับถือตน

ส่วนภิกษุผู้ได้รับการตำหนิว่า กุลทูสโก ผู้ประทุษร้ายสกุล เพราะประพฤติให้เขาเสียศรัทธาเลื่อมใส ประจบเขาด้วยกิริยาทำตนอย่างคฤหัสถ์ ให้ของกำนัลแก่สกุลอย่างคฤหัสถ์เขาทำกัน ยอมตนให้เขาใช้สอย หรือด้วยอาการเอาเปรียบโดยเชิงให้สิ่งของเล็กน้อยด้วยหวังได้มาก

หนังสือคำวัดของพระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี) ให้คำจำกัดความว่า ประทุษร้ายตระกูล หมายถึงทำให้ตระกูลเสียหาย การทำร้ายตระกูลโดยอ้อม ประทุษร้ายตระกูลใช้เรียกการประพฤติที่ไม่เหมาะสมบางประการของพระภิกษุ เช่น ให้ของกำนัล ทำสวนดอกไม้ให้เขาชื่นชม พูดประจ๋อประแจ๋ และอุ้มลูกเขา ยอมตัวให้เขาใช้สอย รับเป็นหมอรักษาไข้ รับฝากของต้องห้าม เป็นต้น เพื่อให้เขาศรัทธาในตัวบ้าง เพื่อหวังลาภผลจากเขาบ้าง เรียกภิกษุผู้ประพฤติเช่นนั้นว่า กุลทูสกะ คือประทุษร้ายตระกูล ที่เรียกดังนี้ เพราะทำลายศรัทธาของเขา คือทำให้เขาเสื่อมศรัทธาบ้าง ทำให้เขาดูหมิ่นบ้าง ทำให้เขาพลาดจากบุญกุศลที่ควรได้บ้าง

ดังนั้น พระสงฆ์ที่เพียบพร้อมด้วยพรรษาและจริยาวัตรงดงามต้องไม่ประพฤติแบบนี้ ถ้าประพฤตินอกจากเสียหายแล้วยังต้องอาบัติสังฆาทิเสสอีกด้วย