ปฏิวัติ-รัฏฐาธิปัตย์

โดย...ณ กาฬ เลาหะวิไลย

เงื่อนไขสำคัญทางการเมือง ผ่านพ้นไปได้อีกเปลาะ

เมื่อศาลรัฐธรรมนูญมีคำวินิจฉัย การใช้อำนาจมาตรา 44 คำสั่งของหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ที่ 53/2560 เรื่อง การดำเนินการตามกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง ไม่ขัดกับรัฐธรรมนูญ 

ไม่ว่าจะเป็นการให้สมาชิกพรรคการเมืองเดิม ต้องยืนยัน แสดงคุณสมบัติ ไม่มีลักษณะต้องห้ามตามกฎหมายต่อหัวหน้าพรรค ถึงเป็นสมาชิกพรรคต่อไปได้ รวมไปถึงการให้พรรคการเมืองต้องจัดประชุมใหญ่เพื่อแก้ไขข้อบังคับ จัดทำคำประกาศอุดมการณ์ทางการเมืองภายใน 90 วัน มิเช่นนั้นจะต้องสิ้นสภาพ

ดังนั้น จึงเหลือคดีที่ค้างคา ในวันที่ 22 มิ.ย.ที่ศาลฎีกามีหมายนัดฟังคำพิพากษาคดีดำที่ อ.1805/2558 และคดีแดงที่ 1760/2558

คดีดังกล่าวกลุ่มพลเมืองโต้กลับรวม 15 คน เป็นโจทก์ ยื่นฟ้อง พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้า คสช. กับพวกรวม 5 คน ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 113 ฐานเป็นกบฏ

ในชั้นศาลชั้นต้น ศาลอุทธรณ์ ยกฟ้องไปแล้ว เหลือเพียงฎีกาเท่านั้นที่จะตัดสิน

ในอดีตเคยเกิดกรณีการยื่นฟ้องลักษณะดังกล่าว ในช่วงปี 2515 อุทัย พิมพ์ใจชน-อนันต์ ภักดิ์ประไพ-บุญเกิด หิรัญคำ อดีต สส. ร่วมกันเป็นโจทก์ยื่นฟ้องคณะปฏิวัติ ซึ่งมี จอมพลถนอม กิตติขจร เป็นหัวหน้า กับพวกอีกรวม 17 คน เป็นจำเลยต่อศาลอาญาในข้อหาว่าเป็นกบฏ ภายหลังการปฏิวัติ

ปรากฏว่าทั้ง 3 คน ถูกสั่งจับ โดนจำคุก 7-10 ปี โดยคำสั่งหัวหน้าคณะปฏิวัติ

แต่หลังการประท้วงเมื่อ 14 ต.ค. 2516 จอมพลถนอมต้องลี้ภัยไปต่างประเทศ พอมาถึงสมัยรัฐบาล สัญญา ธรรมศักดิ์ จึงมีการออกพระราชบัญญัติยกเลิกคำสั่งของหัวหน้าคณะปฏิวัติที่ลงโทษอดีต สส.ทั้ง 3 คน รวมแล้วตั้งแต่วันที่ถูกลงโทษ จนถึงวันปล่อยตัวเป็นเวลาประมาณ 22 เดือน

นับจากนั้น ไม่ว่าจะเกิดการปฏิวัติครั้งใด ก็ไม่มีการฟ้องร้องอีก

สาเหตุอาจเป็นเพราะความเข้าใจว่าถ้าปฏิวัติไม่สำเร็จ ก็เป็นกบฏ แต่ถ้าสำเร็จ ก็จะเป็นการได้มาซึ่งรัฏฐาธิปัตย์ หรืออำนาจสูงสุดในการปกครองประเทศ 

ลักษณะการได้มาซึ่งรัฏฐาธิปัตย์นั้น ประกอบด้วย การปฏิวัติ หรือการเปลี่ยนแปลงโดยประชาชนที่ประท้วงล้มรัฐบาลลงไป หรือแบบผสมระหว่างพลเรือนและทหาร หรือผ่านกระบวนการเลือกตั้ง เพื่อได้เป็นรัฐบาลที่มีอำนาจแบบเด็ดขาด

ข้อดีของรัฏฐาธิปัตย์ เมื่อได้อำนาจจะสั่งการได้รวดเร็ว ทำให้การบริหารราชการแผ่นดิน แก้ไขปัญหาของประเทศเป็นไปอย่างรวดเร็ว

แต่ข้อเสียก็คือ การใช้อำนาจไม่สุจริต แสวงประโยชน์ให้ตัวเองและพวกพ้อง จะเป็นผลเสียใหญ่หลวง

คำตัดสินของศาลฎีกาในปลายเดือนนี้จึงจะเป็นบรรทัดฐานในคดีที่เกี่ยวกับการปฏิวัติ

และก็อีกเช่นเคย โปรดติดตามกันต่อไป