คลังรีดภาษีสิ่งแวดล้อม รัฐได้เงิน....เอกชนเจอตอ

เรียกเสียงฮือฮาแบบ “ไม่มีปี่ไม่มีขลุ่ย” เมื่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 12ต.ค. เห็นชอบ ร่างพระราชบัญญัติมาตรการการคลังเพื่อสิ่งแวดล้อม พ.ศ....

โดย...ทีมข่าวการเงิน

 

เรียกเสียงฮือฮาแบบ “ไม่มีปี่ไม่มีขลุ่ย” เมื่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 12ต.ค. เห็นชอบ ร่างพระราชบัญญัติมาตรการการคลังเพื่อสิ่งแวดล้อม พ.ศ....

โดยเป็นกฎหมายที่กำหนดให้ผู้ทำความเสียหายให้สิ่งแวดล้อม ก่อให้เกิดมลพิษ จนกระทบต่อประชาชนและธรรมชาติ ต้องจ่ายภาษีและค่าธรรมเนียมเพิ่มขึ้น

นายกรณ์ จาติกวณิช รมว.คลัง ประเมินว่า การจัดเก็บภาษีเพื่อให้ได้เม็ดเงินเท่าๆ กับราย จ่ายค่ารักษาพยาบาลอันเกิดจากการสร้างมลพิษ มูลค่าประมาณ 300 บาทต่อหัวประชากร หรือตกแล้ว 1.8 หมื่นล้านบาทต่อปี

หลังจาก พ.ร.บ.นี้ผ่านสภา จะต้องไปออกกฎหมายลูกเป็น พระราชกฤษฎีกา (พ.ร.ฎ.) กำหนดอัตราภาษีทั้งมลพิษทางน้ำ บก และอากาศ มารองรับอีกครั้ง

งานนี้ถือเป็นกฎหมายที่ทัดเทียมกับประเทศที่พัฒนาแล้ว มีการจัดเก็บภาษีประเภทนี้ในสัดส่วนตั้งแต่ 16% ของรายได้รวมของประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งประเทศเนเธอร์แลนด์ที่เก็บสูงถึง 11%

ส่วนไทยตั้งเป้าเริ่มต้นที่ 1% ของรายได้ภาษีโดยรวมก่อน หรือคิดเป็น 0.4% ของจีดีพี

โดยนายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรี ได้มอบหมายให้ 5 หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง คือ กระทรวงการคลัง กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงพลังงาน และกระทรวงสาธารณสุขไปพิจารณาต่อ

ทั้งนี้ ตามร่างกฎหมายมีการกำหนดอัตราภาษีและค่าธรรมเนียมต่างๆ ไว้เป็นเพดาน ประกอบด้วย 1.ภาษีมลพิษทางน้ำ ปีละ 1 หมื่นบาทต่อตันของปริมาณมลพิษ

2.ภาษีมลพิษทางอากาศ ปีละ 2,500 บาทต่อตันของปริมาณมลพิษ

3.ภาษีนักท่องเที่ยว 15% ของราคาค่าโดยสาร หรือ 1,000 บาทต่อคน

4.ภาษีผลิตภัณฑ์หรือค่าธรรมเนียมผลิตภัณฑ์ 15% ของราคาผลิตภัณฑ์ หรือ 1 หมื่นบาทต่อหน่วยผลิตภัณฑ์

5.ภาษีหรือค่าธรรมเนียมอื่นๆ 15% ของราคาหรือ 1 หมื่นบาทต่อหน่วยของปริมาณมลพิษ

กระทรวงการคลัง ให้หลักการในร่าง พ.ร.บ.นี้ว่า ค่าใช้จ่ายในการจัดการสิ่งแวดล้อมในประเทศไทย เป็นภาระต้นทุนของประเทศอย่างมาก และมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น ในขณะที่ประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายรองรับ

การนำมาตรการการคลังนอกเหนือจากที่บังคับใช้อยู่ในปัจจุบันมาใช้เป็นมาตรการเสริมการจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบเพื่อลดภาระค่าใช้จ่าย

ดังนั้น เพื่อให้หน่วยงานต่างๆ ที่มีหน้าที่รับผิดชอบด้านการจัดการสิ่งแวดล้อมสามารถนำมาตรการการคลัง เช่น มาตรการทางภาษีค่าธรรมเนียม มาใช้ในการจัดการสิ่งแวดล้อมให้เกิดประสิทธิภาพมากขึ้น รวมทั้งสามารถนำรายได้ที่จัดเก็บได้จากการใช้มาตรการการคลังดังกล่าว กลับคืนมาจัดการสิ่งแวดล้อมได้อย่างเหมาะสม

รายได้ภาษีและค่าธรรมเนียมที่จัดเก็บได้ตาม พ.ร.บ.นี้ ไม่ต้องนำส่งเป็นรายได้แผ่นดิน พร้อมมีกองทุนภาษีและค่าธรรมเนียมสิ่งแวดล้อมขึ้น ในกระทรวงการคลัง โดยให้กองทุนมีอำนาจทำกิจกรรมต่างๆ ภายในขอบเขตวัตถุประสงค์ กำหนดให้มีคณะกรรมการกองทุนฯ โดยมีปลัดกระทรวงการคลังเป็นประธาน

โดยพนักงานเจ้าหน้าที่ที่มีอำนาจในการปฏิบัติตาม พ.ร.บ.นี้ สามารถเรียกเจ้าของหรือผู้ครอบครองแหล่งกำเนิดมลพิษมาให้ถ้อยคำหรือแจ้งข้อเท็จจริง และอำนาจในการเข้าไปในอาคาร สถานที่ เขตที่ตั้งแหล่งกำเนิดมลพิษ เพื่อตรวจสอบสภาพของแหล่งกำเนิดมลพิษ เป็นต้น

ผู้ประกอบการเอง หากไม่เห็นด้วยหลังถูกประเมินภาษีสิ่งแวดล้อม ภาษีผลิตภัณฑ์และค่าธรรมเนียมผลิตภัณฑ์ ก็สามารถยื่นอุทธรณ์ต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์

ถ้ามีภาษีค้างก็สามารถยึดหรืออายัดทรัพย์สินของผู้ค้างชำระภาษี หรือค่าธรรมเนียมมาขายทอดตลาด และนำเงินมาชำระภาษีที่ค้างอยู่

ฃณะที่อัตราภาษีและค่าธรรมเนียมที่จัดเก็บ ประกอบด้วย ภาษีมลพิษทางน้ำ ปีละ 1 หมื่นบาท ต่อตันของปริมาณมลพิษ

ภาษีมลพิษทางอากาศ ปีละ 2,500 บาทต่อตันของปริมาณมลพิษ

ภาษีนักท่องเที่ยว ร้อยละ 15 ของราคาค่าโดยสาร หรือ 1,000 บาทต่อคน

ภาษีผลิตภัณฑ์หรือค่าธรรมเนียมผลิตภัณฑ์ร้อยละ 15 ของราคา หรือ 1 หมื่นบาทต่อหน่วยผลิตภัณฑ์

ภาษีหรือค่าธรรมเนียมอื่นๆ ร้อยละ 15 ของราคาหรือ 1 หมื่นบาทต่อหน่วยของปริมาณมลพิษ

ด้านความเห็นของคณะกรรมการร่วม 3 สถาบันภาคเอกชน (กกร.) ประกอบด้วย สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และสมาคมธนาคารไทย ทำหนังสือถึงกระทรวงการคลัง เห็นชอบหลักการของร่าง พ.ร.บ.ฉบับนี้

โดยเห็นว่าหากดำเนินการตามหลักการ “ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย” อย่างแท้จริง จะเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาประเทศให้มีความเจริญก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

โดย กกร.ได้แต่งตั้งคณะทำงานเพื่อพิจารณาร่าง พ.ร.บ.มาตรการการคลังเพื่อสิ่งแวดล้อม ประกอบด้วย ผู้แทนสภาหอการค้าฯ สภาอุตสาหกรรม และสมาคมธนาคารรไทย รวมทั้งผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้อง ซึ่งคาดว่า ภายใน12 เดือน จะตั้งอย่างเป็นทางการ

อย่างไรก็ตาม เอกชนเห็นว่า การจัดสรรภาษีและค่าธรรมเนียมต่างๆ ที่จัดเก็บได้ตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมด้านใดจากท้องถิ่นใด จะต้องนำไปใช้เพื่อการบำรุงรักษาสภาพแวดล้อมด้านนั้น ภายในชุมชน ท้องถิ่นที่จัดเก็บ เพื่อเป็นการรักษาเยียวยาให้ตรงจุด โดยรัฐต้องจัดสรรงบประมาณส่วนกลางมาสนับสนุนอย่างเพียงพอในการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมนั้น

พร้อมขอให้ภาคเอกชนและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกภาคส่วน มีส่วนร่วมในเรื่องต่างๆ เช่น การกำหนดขอบเขตและอัตราค่าธรรมเนียม การ บริหารจัดการเงินภาษี

อัตราภาษีและค่าธรรมเนียมที่กำหนดจะต้องเป็นอัตราที่ไม่สูงเกินไป จนมีผลกระทบต่อต้นทุน การผลิตสินค้า อันจะลดทอนขีดความสามารถในการแข่งขันทางการค้าระหว่างประเทศ ของผู้ประกอบการ อีกทั้ง ทำให้สินค้านำเข้ามีความได้เปรียบเพราะไม่ได้มีภาระค่าใช้จ่ายด้านสิ่งแวดล้อมตามอย่างร่างกฎหมายฉบับนี้

เรียกได้ว่างานนี้รัฐบาลได้เงิน แต่เอกชนเจอตออย่างไรก็ตาม กระทรวงการคลังมั่นใจว่า พ.ร.บ.ฉบับนี้จะไม่กระทบต่อการดำเนินการของกฎหมายอื่นๆ ซึ่งอยู่ในการดูแลของหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านสิ่งแวดล้อม และได้ผ่านกระบวนการรับฟังความคิดเห็นอย่างรอบด้านแล้ว