รัฐบาลดิจิทัล

โดย...นาย ป.

ภาคราชการถือเป็นแกนหลักสำคัญในการพัฒนาประเทศ แต่กลับถูกมองว่าคือส่วนหนึ่งของปัญหาต่างๆ เพราะความอืดอาดล่าช้าในการให้บริการประชาชน ยิ่งท่ามกลางกระแสการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีอันรวดเร็ว หน่วยงานภาครัฐจำเป็นต้องรู้เท่าทันดิจิทัล โดยเฉพาะการบริการประชาชน ต้องสะดวกรวดเร็วและตอบโจทย์วิถีชีวิตประชาชนอย่างแท้จริง เช่น กระบวนการขออนุมัติอนุญาตต่างๆ ต้องรวดเร็วทันใจ และปราศจากการเรียกรับสินบนใต้โต๊ะ เพราะการอนุญาตหรืออนุมัติที่ล่าช้าเป็นช่องโหว่ให้บางคนบางกลุ่มแสวงหาประโยชน์

ดังนั้น ถ้ารัฐบาลประกาศจะเป็นรัฐบาลดิจิทัล ต้องเริ่มต้นทำเรื่องเหล่านี้เป็นอันดับแรก ยิ่งการเข้าถึงข้อมูลภาครัฐเป็นอีกเรื่องสำคัญ ระบบข้อมูลภาครัฐจึงต้องทันสมัยเข้าถึงง่าย จึงควรนำระบบดิจิทัลมาใช้ในการปฏิบัติงาน และการบริหารราชการ ที่สำคัญรัฐบาลยุค 4.0 โครงสร้างภาครัฐ ต้องกะทัดรัด ปรับตัวเร็ว และระบบงานประสิทธิภาพสูงจึงควรลดความเป็นนิติบุคคล หรือกำลังคนควรลดลงให้สอดคล้องกับงานยุคดิจิทัลที่ไม่ได้เน้นใช้คน แต่เน้นที่ประสิทธิภาพงาน ขณะที่อนาคตการบริหารงานภาครัฐมีทิศทางต้องลดขนาดกำลังคนและค่าใช้จ่ายที่ต้องผูกมัดงบประมาณสูงๆ ลงไปเรื่อยๆ อนาคตจึงควรมีรูปแบบการจ้างงานรูปแบบอื่นๆ เข้ามาแทนด้วยเพื่อไม่ให้เกิดภาระงบประมาณมากหรือนานเกินไป เช่น จ้างเหมาแทนบรรจุบุคลากรประจำ

ที่สำคัญระบบการคัดคนถูกมองว่ายังใช้ระบบอุปถัมภ์ ยังไม่สามารถดึงคนดีคนเก่งเข้าสู่ระบบราชการให้มากขึ้นหรือสามารถแข่งขันกับภาคเอกชนได้ รวมถึงต้องเพิ่มประสิทธิภาพในการกระจายอำนาจให้กับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพราะถือเป็นด่านแรกในการให้บริการสาธารณะต่างๆ แก่ประชาชน ยิ่งโครงสร้างประชากรกำลังเปลี่ยนไปสู่สังคมผู้สูงอายุ ต่อไปจะขาดแคลนแรงงานที่มีความเชี่ยวชาญในภาครัฐ ดังนั้นจึงควรพัฒนาระบบดึงดูด สร้าง และรักษาคนมีความรู้ความสามารถไว้ให้อยู่ในภาครัฐได้ตลอดเกษียณ ซึ่งระบบราชการต้องเน้นความก้าวหน้าในสายอาชีพและสร้างความต่อเนื่องในการดำรงตำแหน่งว่าจะไม่มีระบบอุปถัมภ์หรือเส้นสายมาใช้ถ้าเป็นแบบนั้นคงไม่อาจเรียกได้ว่ารัฐบาลดิจิทัล

อีกเรื่องที่สำคัญของรัฐบาลดิจิทัลต้องโปร่งใส ตรวจสอบได้ คือ ปราศจากการทุจริตคอร์รัปชั่น โดยเฉพาะการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐยิ่งในโครงการลงทุนขนาดใหญ่ หรือโครงการเล็กๆ ในระดับท้องถิ่นดังนั้นระบบการจัดซื้อจัดจ้าง ต้องคล่องตัว โปร่งใส และมีกลไกป้องกันการทุจริตทุกขั้นตอน ดังนั้น ต้องนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้เชื่อมโยง และบูรณาการข้อมูลระหว่างหน่วยงานรัฐและผู้ประกอบการโดยที่ภาคประชาชนสามารถรับรู้ เพราะแนวทางป้องกันการทุจริตที่ดีที่สุดคือประชาชนต้องรวมตัวกันช่วยตรวจสอบเป็นหูเป็นตา ยิ่งยุคดิจิทัลเทคโนโลยีทันสมัยผ่านช่องทางต่างๆ เช่น ยูทูบที่สามารถมัดเป็นหลักฐานได้โดยที่ผู้แจ้งเบาะแสไม่จำเป็นต้องแสดงตัว หากพบว่าเจ้าหน้าที่รัฐใช้อำนาจหรือดุลพินิจไปในทางทุจริตหรือร่ำรวยผิดปกติในทุกระดับ ดังนั้นต้องส่งเสริมให้ประชาชนรวมตัวกัน เพื่อมีส่วนร่วมในการรณรงค์ให้ความรู้ ต่อต้าน หรือแจ้งเบาะแสคนทุจริตโดยได้รับความคุ้มครองจากกฎหมายที่มีประสิทธิภาพ

ดังนั้น การก้าวสู่รัฐบาลดิจิทัลสิ่งที่รัฐบาลต้องเร่งปฏิรูปโดยเร็ว คือ การบริการภาครัฐแก่ประชาชนต้องสะดวกรวดเร็ว และระบบข้อมูลภาครัฐที่ต้องโปร่งใสเข้าถึงง่าย ในยุคดิจิทัลต้องเบ็ดเสร็จผ่านช่องทางใหม่ๆ เพื่อลดภาระประชาชนในการเข้าถึงและต้องเพิ่มประสิทธิภาพการบริการนั้น ถึงจะเรียกว่ารัฐบาลดิจิทัลอย่างแท้จริง