จากครูสู่โค้ช เมื่อปัตตานีมี "ห้องเรียนบูรณาการอิสลามศตวรรษที่ 21"

โดย...โพสต์ทูเดย์ออนไลน์

ห้องเรียนไม่ใช่เพียงแค่ห้องสี่เหลี่ยมที่มีเก้าอี้ กระดานดำ สมุดบันทึก ดินสอ ปากกา  เพื่อนๆ และคุณครูที่คอยอบรมสั่งสอนเท่านั้น

ในศตวรรษที่ 21 ห้องเรียนต้องเต็มไปด้วยโอกาสแห่งการเรียนรู้ คำถามที่นำไปสู่การแลกเปลี่ยนและพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ ยกระดับความสามารถของทุกๆ คนในห้อง ไม่เว้นแม้กระทั่งครูผู้สอน

ทักษะในศตวรรษที่ 21 

ความก้าวหน้าทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ส่งผลให้โลกยุคใหม่เกิดการเปลี่ยนแปลงขนานใหญ่และรวดเร็ว 

วาริท จรัณยานนท์ ผู้จัดการโครงการ Samsung Smart Learning Center บอกว่า ทักษะศตวรรษที่ 21 เป็นเครื่องมือที่จะช่วยให้เด็กและเยาวชนอยู่รอดได้ในโลกที่เปลี่ยนแปลงเร็ว โดย “กรอบการพัฒนาทักษะ” ที่พัฒนาขึ้นโดยกลุ่มภาคีเพื่อทักษะแห่งศตวรรษที่ 21 มีทักษะสำคัญ 3 กลุ่ม ได้แก่

1. ทักษะการเรียนรู้และสร้างนวัตกรรม (Learning & Innovation Skills) ประกอบด้วย ความคิดสร้างสรรค์และนวัตกรรม การคิดเชิงวิพากษ์และแก้ไขปัญหา การสื่อสารและการทำงานร่วมกับผู้อื่น

2. ทักษะด้านสารสนเทศ สื่อ และเทคโนโลยี (Information, Media and Technology Skills) ประกอบด้วย การรู้เท่าทันข่าวสารข้อมูล การรู้เท่าทันสื่อ และมีทักษะเทคโนโลยีสารสนเทศ

3. ทักษะชีวิต และอาชีพ (Life & Career Skills) ประกอบด้วย ความยืดหยุ่นและการปรับตัว การคิดริเริ่มและการกำกับตัวเอง ทักษะสังคมและการเรียนรู้ข้ามวัฒนธรรม การทำงานให้เกิดผล การรู้รับผิด การเป็นผู้นำและความรับผิดชอบ

เพื่อให้ผู้เรียนได้มีทักษะสำคัญ การเรียนการสอนจึงต้องก้าวข้ามการเรียนการสอนรูปแบบเดิม ที่ผู้เรียนเป็นผู้รอรับความรู้ ไปสู่การใช้กระบวนการเรียนรู้แบบผู้เรียนมีส่วนร่วม (Active Learning) โดยมีครูเป็น โค้ช หรือผู้อำนวยกระบวนการเรียนรู้

วาริท บอกว่า การจัดการเรียนการสอนแบบใหม่ ไม่ได้สอนเพื่อมุ่งจดจำเนื้อหาวิชาและไม่ได้สอนเป็นรายวิชา แต่เป็นการสอนโดยการบูรณาการวิชาแกน (Core Subjects) เข้ามาสอนภายใต้แนวคิดสำคัญแห่งศตวรรษที่ 21 ได้แก่

- การตระหนักในความเป็นประชาคมโลก (Global Awareness)

- ความรู้ด้านเศรษฐกิจ การเงิน ธุรกิจ และการเป็นผู้ประกอบการ (Financial, Economic, Business and Entrepreneurial Literacy)

- ความรู้ด้านการเมือง การปกครอง บทบาท และหน้าที่ของการเป็นพลเมือง (Civic Literacy)

- ความรู้ด้านสุขภาพ (Health Literacy)

- ความรู้ด้านสิ่งแวดล้อม (Environmental Literacy)

 

ปรับสภาพแวดล้อม พัฒนาบุคคล-หลักสูตร

“ศาสนศึกษา” โรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลาม ในพื้นที่ อ.สายบุรี จ.ปัตตานี เป็นหนึ่งใน 47 สถานศึกษาทั่วประเทศที่เข้าร่วมโครงการ Samsung Smart Learning Center โดยทีมงานนำแนวคิดห้องเรียนแห่งอนาคต มาปรับใช้ทั้งการจัดการพื้นที่ทางกายภาพ การใช้เทคโนโลยี และการจัดการเรียนการสอน พัฒนาเป็นหลักสูตรใหม่  บูรณาการวิชาอิสลามศึกษาและวิชาสามัญเข้าด้วยกัน รวมถึงจัดการเรียนรู้แบบที่ผู้เรียนมีส่วนร่วม

“ผู้เรียนเป็น Active Learner มีครูเป็น โค้ช ในห้องเรียนและนอกห้องเรียน เปิดพื้นที่ให้เกิดการตั้งคำถาม คิดวิเคราะห์ ทำงานร่วมกับผู้อื่นในสหสาขาวิชา เพื่อค้นหาคำตอบ สร้างการค้นพบ รวมทั้งสร้างสรรค์ผลงานเพื่อสื่อสารแบ่งปันสิ่งที่ตนค้นพบ และสร้างแรงบันดาลใจให้กับผู้อื่น”  วาริทบอกและว่า

“การมาถึงของเทคโนโลยี ถ้าเด็กของเราไม่สามารถคิดวิเคราะห์สร้างสรรค์ สร้างนวัตกรรม เราจะอยู่รอดได้อย่างไร นั่นเป็นโจทย์ที่โครงการนี้ต้องการสนับสนุนและหากระบวนการปรับเปลี่ยนห้องเรียนเพื่อพัฒนาเด็กๆ ”

โครงการดังกล่าวมีแนวทางการดำเนินงานดังนี้

1. สร้างสภาพแวดล้อมของการเรียนรู้แบบใหม่ เป็นพื้นที่ที่เอื้อต่อการทำงานร่วมกันเป็นกลุ่ม เปิดโอกาสให้เข้าถึงเทคโนโลยี สามารถสืบค้นข้อมูล เรียนรู้ได้ด้วยตัวเองทุกที่ทุกเวลา ไม่ว่าจะเป็นในห้องเรียน ชุมชน หรือโลกกว้างผ่านอินเทอร์เน็ต

2. พัฒนาบุคลากรในวิชาชีพ เช่น ครู ผู้บริหารการศึกษา ให้มีความรู้ความเข้าใจในแนวคิดแบบ Active Learning มีวิธีการนำแนวคิดไปปฏิบัติในการเรียนการสอนได้จริง โดยโครงการฯ ได้จัดการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ ให้กับครูทั้งในและนอกโครงการฯ อย่างต่อเนื่องเป็นประจำทุกปี

3. พัฒนาหลักสูตรและวิธีการจัดการเรียนรู้แบบศตวรรษที่ 21 จัดอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อเพิ่มขีดความสามารถให้คุณครูสามารถพัฒนาหลักสูตรและแผนการเรียนการสอนให้เป็นการเรียนรู้แบบที่ผู้เรียนมีส่วนร่วม ได้ในทุกๆ สาระวิชา

4. มีการติดตามและประเมินผลการพัฒนาทักษะศตวรรษที่ 21 ของผู้เรียนเป็นระยะ ตลอดปีการศึกษา เพื่อให้เห็นการพัฒนาทักษะศตวรรษที่ 21 และความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในตัวนักเรียน

 

โรงเรียนที่รัก 

ห้องเรียนบูรณาการอิสลามศตวรรษที่ 21 ของโรงเรียน“ ศาสนศึกษาเปิดรับนักเรียนเป็นครั้งแรกในปี 2560 โดยเปิดสอนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 1 ห้องเรียน มีนักเรียนทั้งหมดจำนวน 31 คน และชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 จำนวน 1 ห้องเรียน นักเรียนทั้งหมดจำนวน 29 คน

อัสมะ หะยีมอหะมะสอ อำนวยการโรงเรียนศาสนศึกษา บอกว่า  เดิมนักเรียนในโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาจะเรียนทั้งวิชาสามัญและวิชาศาสนา จึงเรียนหนักกว่านักเรียนทั่วไป โดยเรียนวิชาศาสนาในภาคเช้าและเรียนวิชาสามัญในภาคบ่าย รวมเรียนสัปดาห์ละ 50 คาบ  ขณะที่นักเรียนทั่วไปเรียนสัปดาห์ละ 40 คาบ

ด้วยเนื้อหาที่มากในเวลาเรียนที่จำกัด และวิธีการเรียนที่เน้นการบรรยายและท่องจำเป็นหลัก ไม่มีกิจกรรมพัฒนาทักษะด้านอื่นๆ มากนัก ส่งผลให้นักเรียนขาดความกระตือรือร้นสนใจการเรียน ไม่มีความสุข และขาดทักษะที่จำเป็นในการใช้ชีวิต เช่น การสื่อสาร การคิดสร้างสรรค์ การทำงานกลุ่ม การแสดงความคิดเห็น เป็นต้น จนกระทั่งได้เข้าร่วมโครงการ Samsung Smart Learning Center จึงพบว่ากระบวนการจัดการเรียนรู้ของโครงการ เป็นคำตอบที่ทางโรงเรียนแสวงหา

“วิธีนี้ช่วยให้นักเรียนมีความสุข สนุกกับการเรียนรู้ เราได้เห็นพัฒนาการของนักเรียนเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นมาก โดยเฉพาะการกล้าแสดงออก ซึ่งเคยเป็นจุดอ่อนของนักเรียนใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้”

สุนันต์ สะซีลอ ครูที่ปรึกษาโครงการฯ โรงเรียนศาสนศึกษา กล่าวว่า การปรับเปลี่ยนวิธีการเรียนการสอนได้สร้างความเปลี่ยนแปลงให้กับโรงเรียนและชุมชนอย่างมหาศาล

“นักเรียนสนใจการเรียนมากขึ้น มาโรงเรียนอย่างมีความสุข เฝ้ารออย่างตื่นเต้นว่าจะได้เรียนอะไรในคาบต่อไป เมื่อก่อนเด็กละหมาดเสร็จแล้วแอบหลับ ตอนนี้มีชวนให้ครูสอน เรียกร้องการเรียนเพิ่มมากขึ้น เราได้เห็นเด็กๆ เปลี่ยนแปลง มีทักษะที่พร้อมรับมือกับโลกอนาคต ครูผู้สอนเองก็ได้พูดคุยเพื่อปรับแผนการสอนและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นอย่างสม่ำเสมอ

ความเปลี่ยนแปลงอีกอย่างหนึ่งที่สำคัญคือ เราได้จัดหน่วยการเรียนรู้ให้เชื่อมโยงกับชุมชน เด็กๆ ได้ลงพื้นที่ไปค้นคว้าหาความรู้จากคนในพื้นที่ ตรงนี้ได้รับการตอบรับจากชุมชนเป็นอย่างดี เพราะเป็นสิ่งที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน ต้องขอบคุณซัมซุงที่ช่วยให้เราสามารถ ปรับรูปแบบการเรียนการสอนสู่ศตวรรษใหม่ได้อย่างประสบความสำเร็จ”

ผู้เรียนอย่าง จีรวัฒน์ ราฮามัน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4  บอกด้วยแววตาสุขใสว่า รูปแบบการเรียนในสมัยก่อนเป็นเรื่องน่าเบื่อ คุณครูมีท่าทีไม่ค่อยเปิดกว้างในการรับฟังและพร้อมจะแลกเปลี่ยนกับนักเรียน ซึ่งส่งผลต่อความสัมพันธ์และการเรียนรู้ ทำให้รู้สึกถูกบังคับให้ต้องมาเรียน ผิดกับรูปแบบ Smart Learning ที่ทำให้พวกเราสนุกที่ได้ตั้งคำถามและแสดงออก

มูฮัมมัดอิห์ซาน ดอเลาะ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 บอกว่า ไม่ต้องคิดมากเลยเมื่อครั้งตัดสินใจเข้าร่วมกับโครงการ Smart Learning จากเดิมที่เคยเห็นการเดินทางมาโรงเรียนเป็นเรื่องน่าเบื่อ ตอนนี้มีแต่ความสุข

“ดีกว่าเดิมมากครับ เมื่อก่อนห้องเรียนเงียบๆ ครูสั่งให้ทำไรก็ทำ ท่องจำเนื้อหา ตอนนี้มีโอกาสได้แลกเปลี่ยน ตั้งคำถามและใช้ความคิดสร้างสรรค์มากขึ้น”

โลกเปลี่ยนแปลงไปมากแล้ว ขืนการศึกษาในเมืองไทยยังไม่เปลี่ยนแปลง จมปรักย่ำอยู่กับที่ ไม่ต้องหวังเลยว่าอนาคตชาติจะสดใส