นักร่อนราตรี

โดย...ปริญญา ผดุงถิ่น

สิ่งหนึ่งที่ผมทำเสมอเวลาไปเที่ยวป่าฮาลา-บาลา คือการนอนแผ่บนถนนอุ่นๆ ในตอนกลางคืน ได้ความรู้สึกว่าในดินแดนอันมีความไม่สงบ ห่างไกลจากบ้านเหลือเกิน เวลานั้นช่างไร้โพยภัยใดๆ

เช่นกันเมื่อครอบครัวบ่างปีนขึ้นไปถึงส่วนยอดไม้ ผมก็งัดท่าไม้ตายนี้มาใช้อีกครั้ง คือนอนหงายบนถนน ส่องดูพวกมันสบายไป จะมายืนแหงนคอตั้งบ่าให้คอเคล็ดทำไม

ในนวนิยายท่องไพรอมตะอย่าง “เพชรพระอุมา” มีเอ่ยถึงบ่างว่า เวลาเกาะนอน ตัวจะห้อยๆ แลดูคล้ายหม้อกาแฟดริป ขอโทษ! ถุงชงกาแฟโบราณ ที่ผมนอนมองดูอยู่ พวกบ่างก็กำลังแสดงตัวในเวอร์ชั่นถุงชงกาแฟให้ชม

แสงตาของบ่างที่สะท้อนไฟฉาย ไม่วาวเจิดจ้า แต่ก็ไม่ถึงกับริบหรี่มาก เรียกว่าไม่ใช่ลูกศิษย์หลวงปู่ฤาษีตาไฟ อย่างลิงลมหรือนางอาย ซึ่งตาจะสะท้อนแสงจ้ามากๆ

กำลังนอนดูเพลินๆ ชักเคลิ้มจวนหลับ ฉับพลัน บ่าง 1 ใน 2 ตัว (ไม่นับลูกที่เกาะติดหน้าท้องนะ) ก็โผออกจากกิ่ง ลอยข้ามตัวผมไปอย่างสง่างาม หนังรุ่มร่ามเหมือนผ้าห่มใหญ่หนาที่มันต้องแบกติดตัวตลอดเวลา กลายเป็นร่มร่อนผืนใหญ่ พาบ่างลอยไปเกาะลำต้นไม้ใหญ่ที่หมายอย่างแม่นยำ

สำหรับผม โอ้โห นี่มันสุดยอดประสบการณ์ ได้เจอบ่างหนแรกในชีวิต นอกจากจัดหนักเป็นบ่างพ่อแม่ลูกแล้ว ยังได้เห็นลีลาปีนต้นไม้กระดุ๊กๆ ในท่าว่ายผีเสื้อ เห็นแสงตาเรืองๆ และสุดยอดคือ เห็นการร่อนบินอันเป็นซิกเนเจอร์ของบ่าง ตอนนี้ขาดอย่างเดียว เสียงร้องที่เขาว่า ขนพองสยองเกล้านักหนา

ข้อมูลในเว็บนอก ระบุว่าบ่างร่อนจากพื้นสู่อากาศ เอ๊ย จากต้นสู่ต้น เป็นระยะทาง 70 เมตรได้สบายๆ มีเรคคอร์ดไกลสุดถึง 136 เมตร

ผมเคยดูสารคดีทางทีวี นักวิจัยจับบ่างมาติดกล้องไว้บนหลังแล้วปล่อยไป ซึ่งกล้องได้บันทึกคลิปวิดีโอ “บ่าง อาย วิว” ในขณะร่อนฝ่าแนวไม้ทึบ ง่ายดายพอๆ กับคนเดินไปบนกลีบกุหลาบ

ส่วนเว็บไทยที่รวบรวมเกี่ยวกับภาษิตไทย อธิบายถึงที่มาคำว่า “บ่างช่างยุ” ว่ามาจากนิทานสอนเด็กสมัยโบราณ บ่างไปยุแหย่หนูกับนก ไม่ให้ยอมรับค้างคาวเป็นพวก นึกภาพตามแล้วฮาดี

ในโลกนี้มีบ่างแค่ 2 ชนิดเท่านั้น คือบ่างซุนดา ที่พบในบ้านเรา และบ่างฟิลิปปินส์ สถานภาพระดับโลกคือ “โหล” ทั้งคู่ ต่างเป็นสัตว์กินพืช ร่อนเสาะหากินยอดอ่อนใบไม้ ดอกไม้ ขณะเดียวกัน มันก็มีสถานภาพเป็นเหยื่อด้วย

การศึกษาวิจัยบางชิ้น พบว่าบ่างฟิลิปปินส์ตกเป็นอาหารถึง 90% ของ Philippine Eagle นกสัญลักษณ์ของประเทศฟิลิปปินส์ที่ใกล้สูญพันธุ์จากโลกอย่างวิกฤต ผู้มีชื่อเล่นว่า “นกอินทรีกินลิง”

ถ้าไม่มีบ่างพลีชีพให้กินแทนลิง อินทรีผู้งามผงาดคงมีชีวิตที่ยากลำบากกว่านี้มาก