ร่างแผนประชากร (3)

โดย...นิธิปรียา จันทวงษ์ เจ้าหน้าที่สื่อสารสังคม สกว.

ในอนาคตมีแนวโน้มที่โครงสร้างอายุประชากรไทยจะยิ่งมีความรุนแรงมากขึ้น ขณะที่ประชากรส่วนใหญ่ยังมีระดับรายได้ค่อนข้างต่ำ มีเงินออมน้อย ซึ่งแตกต่างจากประเทศพัฒนาแล้วที่มีรายได้สูงก่อนเข้าสู่การเป็นสังคมสูงวัย

ผลการฉายภาพประชากรในมิติรุ่นอายุพบว่ากลุ่มวัยเด็กที่ยังหลงเหลืออยู่ในปี 2560 จะกลายเป็นประชากรวัยแรงงานทั้งหมด ขณะที่จะมีประชากรวัยแรงงานที่กลายเป็นผู้สูงอายุทั้งหมดใน Cohort กลุ่มผู้สูงอายุจำนวนประมาณ 19.65 ล้านคน ซึ่งจะเป็นประชากรวัยแรงงานที่รอดชีวิตและกลายเป็นผู้สูงอายุจำนวน 15.84 ล้านคน หรือเป็นสัดส่วนมากถึงร้อยละ 80 ของประชากรผู้สูงอายุทั้งหมด โดยจะเป็นประชากรรุ่นเกินล้านที่มีอายุระหว่าง 60-73 ปี จำนวนมากถึง 12.59 ล้านคน ทั้งนี้การเคลื่อนย้ายประชากรวัยแรงงานที่จะกลายเป็นผู้สูงอายุเป็นสัดส่วนที่ค่อนข้างสูงดังกล่าวอาจก่อให้เกิดสถานการณ์ “สึนามิประชากรผู้สูงอายุ” ที่จะก่อให้เกิดผลกระทบทางเศรษฐกิจและสังคมของประเทศอย่างมาก หากไม่มีการเตรียมการรองรับในเรื่องดังกล่าวอย่างเหมาะสมและทันการณ์

ในช่วงที่ผ่านมาประเทศไทยยังคงมีปัญหาทั้งในมิติปริมาณและคุณภาพทางประชากร ภาครัฐและภาคส่วนที่เกี่ยวข้องจึงต้องมีการดำเนินงานที่สำคัญเพื่อจัดการกับสถานการณ์ดังกล่าว ประชากรไทยมีอายุยืนยาวขึ้น แต่มีการเจ็บป่วยและตายด้วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังเพิ่มสูงขึ้น

จากข้อมูลอัตราการตายจำแนกตามสาเหตุที่สำคัญของกระทรวงสาธารณสุข พบว่าโรคมะเร็งเป็นสาเหตุการตายสำคัญของประชากรไทย รองลงมา ได้แก่ โรคหลอดเลือดสมอง นอกจากนี้จากการสำรวจสุขภาพของประชาชนไทยอายุ 15 ปีขึ้นไปโดยการตรวจร่างกาย พบว่าผู้ป่วยโรคความดันโลหิตและเบาหวานมีค่าความชุกเพิ่มขึ้น ทั้งนี้วัยผู้สูงอายุที่มีอายุตั้งแต่ 60 ปีขึ้นไป จะประสบปัญหาด้านสุขภาพทั้งทางจิตและทางกายมีแนวโน้มอยู่คนเดียวมากขึ้น มีงานทำเพิ่มขึ้นแต่ยังมีจำนวนไม่มากนัก โดยประกอบอาชีพในลักษณะจ้างงานตนเอง กิจการในครัวเรือนและธุรกิจส่วนตัว ผู้สูงอายุส่วนใหญ่จบการศึกษาในระดับประถมศึกษาและต่ำกว่า บางส่วนไม่เคยเรียนหนังสือ อ่านไม่ออกและเขียนไม่ได้ นอกจากนี้ยังขาดผู้ดูแลโดยผู้สูงอายุตั้งแต่ 75 ปีขึ้นไปมักจะมีสภาวะติดเตียงเพิ่มขึ้น

ปัจจุบันภาครัฐมีมาตรการในการส่งเสริมสุขภาพแบบองค์รวม การคัดกรองสุขภาพเพื่อป้องกันโรค รวมทั้งพัฒนาระบบดูแลระยะยาวสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในพื้นที่ตำบล จัดระบบบริการเชิงรุกให้บริการถึงบ้าน มีการปรับปรุงสภาพแวดล้อม ซ่อมแซมบ้านให้กับผู้สูงอายุ รวมทั้งส่งเสริมให้มีงานทำโดยจัดตั้งศูนย์บริการจัดหางานผู้สูงอายุเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ ณ ศูนย์บริการจัดหางานเพื่อคนไทย สำนักงานจัดหางานเขตพื้นที่และสำนักงานจัดหางานจังหวัดทุกจังหวัด นอกจากนี้ยังกำหนดมาตรการทางภาษีเพื่อจูงใจสถานประกอบการในการจ้างงานผู้สูงอายุ

สำหรับในปี 2560 นี้ รัฐบาลได้ออกพระราชกฤษฎีกาที่ออกตามความในประมวลรัษฎากรว่าด้วยการยกเว้นรัษฎากร โดยมีสาระสำคัญคือยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลให้แก่บริษัท หรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลที่รับ
ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปเข้าทำงาน เพื่อส่งเสริมให้มีการจ้างงานผู้สูงอายุมากขึ้น มาตรการดังกล่าวแม้จะทำให้ผู้สูงอายุมีงานทำมากขึ้น แต่สัดส่วนของการทำงานยังไม่สูงมากนัก แสดงให้เห็นว่ายังมีข้อจำกัดบางประการที่ส่งผลต่อการทำงานของผู้สูงอายุ