Karakoram Highway (KKH)

โดย...ม.ล.อัจฉราพร ณ สงขลา

จีนขึงเส้นทางการขนส่งสินค้าจากเมือง Yiwu ชายขอบแปซิฟิกของจีนลากยาวไปถึงเกาะอังกฤษ เป็นเส้นทางที่พาดผ่านทวีปเอเชียและยุโรป สร้างปรากฏการณ์การเดินทางของขบวนรถสินค้าที่วิ่งไกลที่สุดในโลกในเดือน ม.ค.ที่ผ่านมา กลายเป็นเรื่องเรียกความสนใจไปทั่วโลก

เรื่องนี้ที่จริงแล้วเป็นงาน PR หรือเป็นการเชิดสิงโตของจีนเพื่อโหมโรงเรียกความสนใจล่วงหน้าราว 4 เดือน ก่อนจะเปิด Belt and road forum ขึ้นที่ปักกิ่งเมื่อกลางเดือนที่ผ่านมา

แม้จะดูเหมือนว่าในกิจกรรมสร้างแถบเส้นทางสายไหม เป็นการที่จีนพยายามแสวงความร่วมมือทางการค้าเพื่อให้เกิดประโยชน์กับหลายชาติในโลก แต่เรื่องที่น่าสนใจอีกเรื่องหนึ่งซ่อนอยู่ในกิจกรรมนี้คือเรื่องความมั่นคงของจีน

ค.ศ. 2003 จีนตั้งโครงการใหญ่ทุ่มเงินมหาศาลมากกว่า 3 แสนล้านหยวน สร้างถนนไปทั่วประเทศ ซึ่งรวมทั้งโครงการฟื้นเส้นทางสายไหมให้กลายเป็นถนนนานาชาติ มีความทันสมัยและมีคุณภาพที่สามารถตอบสนองการขนส่งขนาดหนักได้ ซึ่งในการทำโครงการทำถนนทั่วประเทศครบทั้งระบบนั้นจะแล้วเสร็จใน ค.ศ. 2030

เหตุผลสำคัญในเรื่องการลงมือทำเส้นทางคมนาคมให้เต็มระบบนั้น เพราะจีนต้องการจะบูรณาการเรื่องการค้า เศรษฐกิจ และความมั่นคงประเทศเข้าด้วยกัน

จีนสร้างถนนสาย G318 แยกไปจากทางหลวง AH42 ที่เริ่มมาจากเซี่ยงไฮ้ เข้าไปในมณฑลซินเกียง ซึ่งถนนสายนี้ไปสิ้นสุดชายแดนจีนบนเทือกเขา Karakorum จีนเรียกเส้นทางสายนี้ว่า Karakorum Highway ยิ่งเราเดินทางเข้าใกล้ชายแดนตะวันตกของจีนไปเท่าไร เราจะต้องกลืนน้ำลายปรับความดันในหูบ่อยขึ้น เทือกเขา Karakorum ที่ปรากฏขึ้นด้านซ้ายมืองามราวกับเราอยู่ในดินแดนทิพย์

จุดสิ้นสุดชายแดนจีนกับปากีสถานในซินเกียงคือช่องเขาที่เรียกว่า Khunjerab Pass ปัจจุบันถือว่าเป็นจุดผ่านแดนที่สูงที่สุดในโลก ซึ่งก็ทำให้ถนนสาย N35 ของปากีสถานที่เข้ามาเชื่อมกับถนนสาย G318 ของจีนที่ Khunjerab Pass ได้กลายเป็นถนนที่สูงที่สุดในโลกไปด้วยเช่นกัน

ชายแดนตะวันตกของซินเกียงยังเป็นพื้นที่ติดกับหลายประเทศ มีคนหลายเชื้อชาติอยู่ในซินเกียง แต่ที่มีความเป็นตัวตนมากนั้นคือชาวอุยกูร์ จึงเป็นพื้นที่ที่มีผลต่อความมั่นคงทั้งภายในและภายนอกของจีน

เพราะฉะนั้น ถนนสาย G318 หรือหนึ่งของถนนในแถบเส้นทางสายไหมที่จีนฟื้นขึ้นมาใช้ จึงเป็นถนนในด้านยุทธศาสตร์ความมั่นคงของจีนควบคู่ไปกับเป็นถนนด้านการค้า เศรษฐกิจ วัฒนธรรม ฯลฯ ในขณะเดียวกัน

เรื่องนี้ก็เป็นเหตุผลเดียวกับที่จีนสร้างทางหลวงคุณภาพดีเข้าไปในทิเบต เพื่อจะไปคุมความเคลื่อนไหวทางการเมืองของคนทิเบต

ระบบขนส่งและเดินทางที่จีนฟื้นขึ้นใหม่เป็นระบบที่มีบูรณาการกันอย่างมาก เพราะจีนไม่ได้สร้างถนนเพื่อรถยนต์เพียงอย่างเดียว แต่ก็ได้สร้างทางรถไฟความเร็วสูงเข้าไปทั้งในซินเกียงและทิเบตด้วยรวมทั้งสร้างสนามบินให้ทันสมัย

นี่เป็นการทำให้เมืองลับแลบางเมืองที่เคยอยู่ในเรื่องเล่าของนัสรูดินและซัมบาลา พื้นที่ซึ่งอยู่ในคัมภีร์ของนิกายตันตระได้เปิดเผยตัวตนที่เป็นจริงออกมา

จีนเพียงคิดสร้างระบบคมนาคมทางรถยนต์ของตนให้ไปสุดชายขอบประเทศทางอยู่ที่แค่ชายแดนซินเกียงและทิเบตด้านตะวันตกเท่านั้น แต่จีนมองภาพนี้กว้างออกไปในเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ โดยจีนได้เปิดเส้นทางเพื่อออกไปผูกมิตรกับทั้งปากีสถานและเนปาลอย่างแนบแน่น

ประโยชน์ที่จะได้จากความสัมพันธ์ระหว่างกันนั้นคือการค้าขาย ซึ่งจีนต้องการจะปล่อยสินค้าของตนออกไปยังประเทศเหล่านั้น รวมทั้งให้ส่งผ่านออกต่อไปยังประเทศอื่น จีนจึงลงทุนไปสร้างถนนมิตรภาพให้กับปากีสถานและเนปาล เพราะจีนรู้ว่าหากปล่อยให้ปากีสถานและเนปาลสร้างกันเองก็คงไม่อาจตอบสนองวัตถุประสงค์ของตนได้ จีนจึงได้เข้าไปสร้างถนนมิตรภาพให้

ในปากีสถานจีนได้ช่วยสร้างถนนมิตรภาพเป็นทางหลวงสาย N35 เรียกว่า Karakoram Highway จาก Khunjerab เข้าไปถึงรัฐ Panjab ส่วนในเนปาลจีนได้สร้างถนนมิตรภาพเป็นทางหลวงสาย H3 ที่เรียกว่า Kathmandu Kodari Highway ต่อจาก Zhangmu ไปถึงเมือง Kodari ในเนปาล

ถนนสาย N35 นั้นอยู่ในเส้นทางสายไหมดั้งเดิม แต่ตอนนี้ในแถบเส้นทางสายไหมใหม่จีนได้รวมเอาถนนสาย H3 ในเนปาลเข้าไปด้วย

ใครที่ขวัญอ่อนขอแนะนำว่าอย่าไปในเส้นทางนี้เด็ดขาด เพราะจัดอยู่ในกลุ่มถนนอันตรายที่สุดในโลก นั่งผ่านไปสักสิบโค้งอาจจะหัวใจวายตายเอาดื้อๆ พวกเรายังขอบคุณโชคชะตาตัวเองที่รอดมาได้

จีนใจดี...สร้างถนนสาย N35 ในปากีสถาน และสาย H3 ในเนปาลเป็น Friendship Highways คือทั้งลงทุนและลงแรงของตนสร้างให้ปากีสถานและเนปาลฟรี แต่ในชั้นเชิงการคิดของจีนนั้นในระยะยาวนั้นดูแล้วจีนได้คืนมาคุ้มแน่ โดยเฉพาะเมื่อโครงการ One Belt One Road ของจีนได้ผ่านการรัวกลองและเชิดสิงโตอย่างเป็นทางการขึ้นมาแล้ว