เก็บมาเล่า

วันอาทิตย์ที่ผ่านมา ผมมีโอกาสได้ขลุกอยู่ที่บ้านกับครอบครัว ทำกิจกรรมจัดบ้านตัดหญ้าไปตามเรื่อง แล้วก็จบลงที่ทำอะไรกินพร้อมกับดูทีวี ดูหนัง หรือฟังเพลงอยู่ที่บ้าน

โชคดี นิ้วมือไล่กดรีโมตคอนโทรล ไปเจอสารคดีชิ้นเยี่ยม ทางช่องไทยพีบีเอส เหตุการณ์ความขัดแย้งระหว่างนักศึกษาประชาชนของจีน กับรัฐบาลและพรรคคอมมิวนิสต์จีน

ครับ...เหตุการณ์นองเลือดที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน กรุงปักกิ่ง ประเทศจีน ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 4 มิ.ย. 2532

ครับ สารคดีชิ้นที่ไทยพีมีเอสนำมาเสนอนั้น ต้องขอแสดงความชื่นชมว่า เป็นสารคดีชั้นยอด สามารถลงลึกและรอบด้าน โดยมีผู้ที่อยู่ในเหตุการณ์จากหลายปีกออกมาพูดถึงเหตุการณ์ในครั้งนั้น...

ในช่วงก่อนปี 2532 ภายใต้ระบบคอมมิวนิสต์แนวทางอนุรักษนิยมอย่างเข้มข้น ตลอดเวลาระยะเวลา 40 ปี ความเท่าเทียมกันในสังคมจีน คือ ความขาดแคลน และความยากไร้ของผู้คน

ประกอบกับช่วงเวลาดังกล่าว ถือได้ว่าเป็นช่วงที่ระบอบคอมมิวนิสต์ทั่วโลกเกิดวิกฤต และถูกประชาชนในประเทศต่างๆ ที่ปกครองด้วยระบอบนี้ลุกขึ้นมาท้าทายอำนาจผู้ปกครอง เยอรมันตะวันออกพังทลาย สหภาพโซเวียตกำลังเจียนไป

จีนเองก็เช่นกัน แม้ผู้นำคือ คุณเติ้งเสี่ยวผิง จะมีความคิดก้าวหน้าด้วยแนวคิดผสมผสานกับทุนนิยม ที่เรารู้จักกันในนโยบาย 4 ทันสมัย ก็ยังต้องเผชิญหน้ากับการเรียกร้องให้มีการปฏิรูปทางการเมือง และเรียกร้องให้มีการปราบปรามการคอร์รัปชัน นำโดยกลุ่มนักศึกษามหาวิทยาลัยปักกิ่ง และยึดครองจัตุรัสเทียนอันเหมิน

เป็นครั้งแรกที่คณะผู้ปกครองจีน ถูกประชาชนภายใต้การปกครองท้ายทาย

การชุมนุมของกลุ่มนักศึกษามหาวิทยาลัยปักกิ่ง ได้รับการสนับสนุนจากกลุ่มนักศึกษาอื่นๆ ผู้ใช้แรงงาน ประชาชนในปักกิ่งมากขึ้นเรื่อยๆ กล่าวกันว่า มีประชาชนเข้าร่วมถึง 2 ล้านคน

และเป็นช่วงจังหวะเดียวกับ ประธานาธิบดี มิคาอิล กอร์บาชอฟ ไปเยือนจีน ยิ่งทำให้ผู้ปกครองจีนเสียหน้าหนักเข้าไปอีก

ขณะนั้นเองแนวคิดของบรรดาผู้นำจีนก็เกิดความคิดขัดแย้ง 2 แนวทาง กลุ่มอนุรักษ์สุดโต่งนำโดยนายกรัฐมนตรี หลี่เผิง ต้องการใช้ความเด็ดขาดปราบปราม ขณะที่ คุณจ้าวจื่อหยาง ต้องการให้มีการหาทางออกร่วมกันระหว่างผู้นำกับผู้ชุมนุม

แต่ที่สุดแล้ว หลี่เผิงที่ได้รับการสนับสนุนจากผู้นำสูงสุด คือ คุณเติ้งเสี่ยวผิง ก็สามารถล้มอำนาจของจ้าวจื่อหยาง และปลดคุณจ้าวออกจากตำแหน่ง และควบคุมตัวจนคุณจ้าวตายไปในปี 2548

จากนั้นนายกรัฐมนตรี หลี่เผิง ได้สั่งเคลื่อนทหารล้อมปราบเทียนอันเหมิน กลายเป็นจัตุรัสเลือด...

เมื่อเสร็จศึก นายกรัฐมนตรี หลี่เผิง ได้ผลักดันแนวทางอนุรักษ์เข้มข้น ขณะที่คุณเติ้งไม่เห็นด้วย เพราะต้องการให้จีนมีการปฏิรูป เพื่อนำพาประชาชนจีนให้พ้นจากความอดอยาก

มีการวัดกำลังด้วยชั้นเชิงอันคลาสสิก...อย่างที่ทราบกัน คุณเติ้งเสี่ยวผิงชนะภายใต้การสนับสนุนอย่างมั่นคงเป็นเอกภาพจากกองทัพแดง

ครับ...ดูแล้วขนลุกครับ โดยเฉพาะการแย่งชิงอำนาจของบรรดาผู้ปกครอง และเผลอนำมาเปรียบเคียงกับความขัดแย้งที่ดำรงอยู่ในสังคมไทยเวลานี้