จีทูจีก็มีคอร์รัปชั่น

โดย...ชัยณรงค์ อินทรมีทรัพย์

ตลอดระยะเวลาประมาณยี่สิบปีรัฐบาลประทศต่างๆ ได้พยายามตบตาประชาชนว่า  การซื้ออาวุธยุทโธปกรณ์ต่างๆ นั้นถ้าเป็นการซื้อขายระหว่างรัฐต่อรัฐจะเป็นการป้องกันการทุจริตคอร์รัปชั่นได้อย่างสมบูรณ์ เพราะการติดสินบน (Bribery) ค่าคอมมิชชั่นระหว่างผู้ซื้อและผู้ขายจะไม่เกิดขึ้นในกรณีที่เป็นสัญญาแบบจีทูจีตามข้อเสนอของธนาคารโลก  ซึ่งรวบรวมข้อมูลการติดสินบนรูปแบบต่างๆ ของกว่า 30  ประเทศ เกี่ยวกับการจัดซื้อจัดจ้าง โดยเฉพาะโครงการที่ใช้เงินกู้ของธนาคาร

รายงานดังกล่าวได้แสดงให้เห็นความรุนแรงของการติดสินบนรูปแบบต่างๆ ของหลายๆ ประเทศ  โดยเฉพาะเกี่ยวกับอาวุธยุทโธปกรณ์ซึ่งมีมูลค่ามากมายแต่ละโครงการและรวมมูลค่านับแสนล้านดอลลาร์ทุกๆ ปี  โดยมีสหรัฐ ฝรั่งเศส  อังกฤษ รัสเซีย  จีน  และอื่นๆ เป็นผู้ค้ารายสำคัญ  ข้อเสนอแนะให้ใช้วิธีซื้อขายระหว่างรัฐต่อรัฐเป็นเพียงมาตรการหนึ่งในการลด (ป้องกัน) ความรุนแรงของการทุจริต ซึ่งบรรดานักการเมืองและผู้มีอำนาจรัฐต่างๆ นิยมใช้เพราะเป็นวิธีง่ายสะดวกที่สุด คือ ตั้งงบประมาณและผูกพันงบประมาณไปในอนาคต

จีทูจีมีคอร์รัปชั่นได้ในกรณีดังต่อไปนี้

1) ผู้ผลิตอาวุธยุทโธปกรณ์มิได้เป็นของรัฐบาลร้อยเปอร์เซ็นต์ทุกประเทศ  บางประเทศเป็นรัฐวิสาหกิจที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์  โดยมีรัฐบาลเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่  บางประเทศเป็นเอกชนเกือบทั้งหมดและมีผู้ผลิตหลายราย เช่น  เครื่องบิน  เรือรบ  รถถัง  ฯลฯ  บางประเทศแม้จะเป็นของรัฐบาลแต่ก็ดำเนินกิจการแบบธุรกิจ (แสวงหากำไร) และมีผู้ผลิตหลายรายตามคุณภาพ  ราคา  เทคโนโลยี  ฯลฯ

ดังนั้น  นายหน้าและค่าคอมมิชชั่นก็เป็นกลไกที่ใช้กันอยู่  ต่อให้งบประมาณก้อนนั้นมาจากรัฐบาลของผู้ขาย  (เช่น  สหรัฐมักจัดงบประมาณให้กองทัพของประเทศที่เป็นพันธมิตร  จัดหาอาวุธยุทโธปกรณ์ในยุคสงครามเย็น  เป็นต้น)  ก็เป็นธรรมดาที่มีการคอร์รัปชั่นอยู่ดาษดื่นโดยบริษัทผู้ผลิตในสหรัฐ

2) ยุทโธปกรณ์เกือบทุกชนิด  ใช้อุปกรณ์และเทคโนโลยีหลายๆ อย่างที่ไม่มีผู้ผลิตรายใดทำได้ทั้งร้อยเปอร์เซ็นต์  เช่น  เรือรบ  ที่ตัวเรือต่อโดยผู้ผลิตหลัก  แต่อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์  เรดาร์  จรวดนำวิถี  ฯลฯ  ล้วนมาจากผู้ผลิตรายอื่นๆ ทั้งสิ้น  เครื่องบิน  รถถัง  และอื่นๆ ก็อยู่ในลักษณะเดียวกัน  ดังนั้น  ต่อให้สัญญาหลักเป็นจีทูจี  และผู้ผลิตเป็นบริษัทของรัฐบาลร้อยเปอร์เซ็นต์  แต่มูลค่าอุปกรณ์อื่นๆ ซึ่งอาจสูงถึง 30-50 เปอร์เซ็นต์ ก็ล้วนมาจากผู้ผลิตอื่นๆ ที่ต้องมีนายหน้าและค่าคอมมิชชั่นอยู่เสมอ

3) ยุทโธปกรณ์เกือบทุกชนิดไม่ได้มีการผลิตล่วงหน้าแล้วมาวางจำหน่าย  เพราะต้นทุนการผลิตสูงมาก (ยกเว้นกรณีซื้อของใช้แล้ว เช่น  เครื่องบินรบ หรือเรือ  ฯลฯ)  ดังนั้น  ผู้ผลิตทุกๆ รายไม่ว่าจะเป็นรัฐบาล  รัฐวิสาหกิจ  หรือเอกชนรูปแบบต่างๆ ล้วนต้องมีการวิ่งเต้นเพื่อให้ได้งานเสมอ  และนายหน้ารูปแบบต่างๆ จึงเป็นธรรมชาติของการต่อสู้พร้อมด้วยค่าคอมมิชชั่นก็จะตามมาเสมอ

4) อาวุธยุทโธปกรณ์เกือบทุกชนิดต้องมีเครื่องอุปกรณ์ดูแลรักษา มีอะไหล่สำรอง  มีการซ่อมแซมหลังการฝึกใช้ ฯลฯ  นายหน้าและค่าคอมมิชชั่นมักจะเกิดในกรณีนี้  เพราะราคาและจำนวนตลอดจนเงื่อนไขการส่งมอบ  ฯลฯ เป็นความลับทางราชการ  ตลอดอายุการใช้งานของอุปกรณ์ต่างๆ นั้น  ค่าใช้จ่ายส่วนนี้มักจะสูงกว่างบประมาณตอนซื้อด้วยซ้ำไป ซึ่งเป็นธรรมดาที่คอร์รัปชั่นอาจเกิดขึ้นได้เสมอ

5) การจัดเตรียมและจัดหาอาวุธยุทโธปกรณ์ต่างๆ ต้องใช้เวลาต่อเนื่อง 10-20 ปี กว่าจะมีการลงนามสัญญาซื้อขาย  ดังนั้นจำเป็นต้องมีผู้ลงทุนล่วงหน้าให้ก่อน  เพื่อให้แน่ใจว่าบริษัท (ประเทศ) ของตนจะเป็นผู้ได้รับสัญญา  เพราะหลายๆ ประเทศมีการเปลี่ยนนโยบายตามผลการเลือกตั้งหรือการได้อำนาจรัฐมาด้วยรูปแบบต่างๆ  ดังนั้น  นายหน้าและค่าคอมมิชชั่นจึงแฝงตัวอยู่ในทุกวงการตลอดเวลา

โดยสรุป  แทบจะไม่มีประเทศใดเลยที่จะกล่าวได้ว่า  ไม่มีการคอร์รัปชั่นในการซื้ออาวุธยุทโธปกรณ์  นอกจากประเทศสิงคโปร์ที่ใช้ความโปร่งใสทุกๆ ขั้นตอนที่ตรวจสอบได้  และจ่ายเงินเดือนข้าราชการในอัตราสูงมาก โดยเฉพาะนักการเมืองที่ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรี  มีค่าตอบแทนสูงที่สุดในโลก (สูงกว่าเงินเดือนภาคเอกชนหลายสิบเท่า)  รวมทั้งบทลงโทษที่รุนแรงทันท่วงที  เช่น กรณีบริษัทผู้ผลิตอาวุธคู่สัญญาของรัฐบาลรายหนึ่งจัดหญิงบริการระดับนางงามนานาชาติมาให้นายทหารผู้รับผิดชอบโครงการเวลาไปตรวจเยี่ยมโรงงานในต่างประเทศ  เมื่อถูกจับได้ก็ได้รับโทษจำคุกกว่า 10 ปี เป็น

ต้นดังนั้น  สาธารณชนจึงควรให้ความสนใจเรื่องทุจริตคอร์รัปชั่นของโครงการจีทูจีด้วยพอๆ กับประเด็นอื่นๆ  มิฉะนั้นจะเกิดการหลงประเด็นซึ่งเป็นปรากฏการณ์ในปัจจุบัน