60 ปี พระไพศาล วิสาโล (ตอน คาถาแก้เหนื่อย)

โดย...วีระศักร จันทร์ส่งแสง เครือข่ายพุทธิกา http://www.budnet.org

“ใครที่มีอายุจนถึง 60 ย่อมตระหนักดีว่า ชีวิตอยู่ในช่วงขาลง ส่วนหนึ่งเป็นเพราะกำลังวังชาลดน้อยถอยลง ความคิดสร้างสรรค์ขาดความเฉียบคม ถ้าเป็นข้าราชการก็ต้องเกษียณอายุ หรือปลดระวาง แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นก็ใช่ว่าสติปัญญาจะเสื่อมลงตามไปด้วย ประสบการณ์ที่สั่งสมมาอย่างยาวนานเป็นขุมทรัพย์อันมีคุณค่าอย่างยิ่ง ที่สามารถนำมาใช้เพื่อสร้างสรรค์ผลงานให้เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวมได้อย่างต่อเนื่อง”

พระไพศาล เคยกล่าวเอาไว้ในวาระ 60 ปีของคนอื่น

“แม้ว่าโลกทุกวันนี้จะแปรเปลี่ยนอย่างรวดเร็ว ทำให้ความรู้มากมายกลายเป็นสิ่งล้าสมัยในชั่วเวลาไม่กี่ปี แต่ภูมิปัญญาที่กลั่นมาจากประสบการณ์อันยาวนานย่อมคงทนต่อกาลเวลา”

ในปีนี้เป็นวาระ 60 ปีของท่าน ญาติมิตรลูกศิษย์ลูกหาที่รักใคร่นับถือจัดงานให้ท่าน ทั้งในรูปแบบงานเพื่อประโยชน์ของสังคมและงานฉลอง ในช่วงสัปดาห์ที่ผ่านมา

ที่เครือข่ายพุทธิกาจัดงานถวายมุทิตาจิต นิมนต์ท่านมารดน้ำขอพร และเปิดวงสนทนาประสาญาติธรรม

ท่านกล่าวในช่วงหนึ่งว่า นี่เป็นการจัดงานฉลองวันเกิดครั้งแรกในชีวิต “วัยเด็กในครอบครัวคนจีนไม่สนใจเรื่องวันเกิดกันอยู่แล้ว พอวัยหนุ่มเป็นนักกิจกรรมยิ่งไม่สนใจ หลังบวชก็ไม่ได้สนใจเลย งานวันเกิดครั้งแรกใน 60 ปี ทำตัวไม่ค่อยถูกเหมือนกัน”

ญาติธรรมบางคนเรียนถามว่าท่านอยู่ในวัย 60 แล้วแต่ยังทำงานมากมาย เหนื่อยบ้างไหม

ท่านตอบจริงในทีเล่นว่า เหนื่อยแต่ไม่ท้อ และวิธีแก้เหนื่อยคือหลับ

ท่านเปิดเผยตัวเองด้วยว่า พอสิ้นแสงตะวันจะรู้สึกโรยแรง เมื่อมีแสงแดดเช้าก็จะรู้สึกกระปรี้กระเปร่ามีพลังกลับคืนมาอีกครั้ง ท่านเปรียบให้เข้าใจง่ายๆ และได้ความบันเทิงในธรรมว่า “เหมือนอุลตร้าแมน”

ในเรื่องนี้ท่านว่าการอยู่ในเพศบรรพชิตมีข้อดีที่มีพระวินัยคอยกำกับให้ถนอมตัวเอง ต่างจากฆราวาสที่กิน ตื่น นอนไม่เป็นเวลาได้ง่าย จัดการชีวิตไม่ดีทำให้เสียศูนย์ได้ เหมือนที่ท่านเองเคยเป็นมาแล้วก่อนเข้าสู่ร่มกาสาวพัสตร์

“แต่การหลับก็แก้เหนื่อยได้แต่กาย” ท่านพูดต่อไปถึงการดูแลใจ “ทำยังไงเหนื่อยกายแต่ใจไม่เหนื่อย ก็จะใช้วิธีระลึกว่าสักวันจะต้องป่วย แล้วทำอย่างไรให้ป่วยแต่กาย”

ท่านถามตัวเองและตอบตัวเอง แต่คำตอบของท่านเป็นประโยชน์ต่อทุกคน

“ยอมรับมัน เป็นแบบฝึกหัดฝึกตัวเองว่าสักวันหนึ่งจะต้องป่วย ซึ่งมากกว่าความเหนื่อย และป่วยหนักขึ้นเรื่อยๆ ก็ทำให้ประคองตัวเองผ่านงานนั้นๆ ไปได้”

มองเป็นเห็นธรรม ตามสายตาท่านความเหนื่อยล้าก็มีข้อดี

“ตอนเรามีแรง ความคิดแล่น พูดเร็วจนบางทีคนฟังตามไม่ทัน ตอนล้าจะพูดช้า คนฟังก็มีโอกาสได้ใคร่ครวญไปด้วย”

ท่านพูดถึงตัวเองอีกประโยคหนึ่งว่า อยู่มาจนครบ 60 ปี ถือว่าเป็นโชค เพราะเคยเฉียดตายมาหลายครั้ง โดยเฉพาะในเหตุการณ์รุนแรงทางการเมืองเดือน ต.ค. 2519 ที่คิดว่าตัวเองจะไม่รอด แต่รอดมาได้ก็ถือเป็นกำไร

งานวันนั้น ส.ศิวรักษ์ ปัญญาชนสยามวัย 84 ปี ที่พระไพศาลนับถือว่าเป็นอาจารย์คนสำคัญของท่านได้มาร่วมงานด้วย และพูดเป็นทีเล่นในตอนหนึ่งว่า ตนจะอยู่อีก 50 ปี

พระไพศาลกล่าวถึง ส.ศิวรักษ์ ว่าเป็นคนสำคัญที่ช่วยประคับประคองให้อยู่ในเพศสมณะมาได้ โดยเฉพาะในช่วง 5 ปี 10 ปีแรกของการบวช

“ถ้าไม่มีอาจารย์สุลักษณ์อาจสึกไปแล้ว” ท่านพูดเรื่องจริงในทีจริง และรับลูก (ที) เล่นของอาจารย์สุลักษณ์มาเล่นต่ออย่างภิกษุผู้มีอารมณ์ขัน “อาจารย์สุลักษณ์บอกจะอยู่อีก 50 ปี อาตมาก็คงบวชเป็นพระต่อไปได้อีก 50 ปี เพราะถ้าอาจารย์ไม่อยู่อาจจะสึก”

ญาติธรรมก็ได้ครึกครื้นฮือฮากันด้วยความบันเทิงในธรรมอีกระลอก

ท่านกล่าวด้วยว่าถ้าจะจัดฉลองวันเกิดให้ในครั้งต่อไปก็ให้เป็นในวาระ 100 ปี

แต่หลายองค์กรหน่วยงานที่จะใช้วาระวันเกิดของท่านสร้างประโยชน์เพื่อสังคม วางแผนกันไว้แล้วว่าจะจัดทุกปี โครงการปลูกป่าให้โลกงานจะทำต่อเนื่องอย่างน้อย 5 ปี โครงการปลูกป่าภูหลง วัดป่ามหาวัน ที่ จ.ชัยภูมิ ก็จะทำต่อเนื่องทุกปีโดยกำหนดนัดหมายในวันวิสาขบูชา

แต่สำหรับในปีนี้ก็ยังมีงานใหญ่อีกครั้ง ในวันที่ 11-12 มิ.ย. ที่ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์