บทเรียนที่บิ๊กซีปัตตานี

เหตุการณ์ลอบวางระเบิดซุกซ่อนในรถยนต์หรือคาร์บอมบ์ ห้างสรรพสินค้าบิ๊กซี สาขาปัตตานี แน่นอนว่าการกระทำครั้งนี้สมควรต้องประณามผู้ก่อเหตุที่ใช้ความรุนแรง จนทำให้ประชาชนผู้บริสุทธิ์ได้รับบาดเจ็บกว่า 60 คน แต่นอกเหนือไปกว่านี้ รายละเอียดต่างๆ ของการก่อเหตุเป็นสิ่งที่ทุกฝ่ายจะต้องทบทวน และเพื่อให้เหตุการณ์ครั้งนี้เป็นบทเรียนที่จะนำมาสู่การแก้ไขป้องกัน จึงควรที่จะตั้งคณะกรรมการจากหลายฝ่ายเพื่อสรุปแนวทางและข้อเสนอในการป้องกัน

มาตรการรักษาความปลอดภัยพื้นที่ชุมชน พื้นที่สาธารณะ เป็นสิ่งแรกที่ต้องกล่าวถึง การตรวจค้นทั้งบุคคลและยานพาหนะที่จะเข้าไปยังสถานที่สำคัญ พื้นที่ซึ่งมีประชาชนอยู่รวมกันเป็นจำนวนมากจะต้องทำอย่างเข้มงวด ทั้งสถานที่ราชการและพื้นที่ของเอกชน เพราะความหย่อนยานคือการเปิดโอกาสให้ผู้ก่อเหตุสร้างสถานการณ์

อย่างไรก็ตาม ต้องถือว่าการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ของห้างสรรพสินค้าบิ๊กซี สาขาปัตตานี นั้นควรได้รับคำชมเชย เพราะหลังจากเกิดเหตุระเบิดลูกแรก เจ้าหน้าที่ได้กันพื้นที่และห้ามประชาชนผ่านเข้าออก ซึ่งช่วยลดความเสียหายและความสูญเสียจากระเบิดลูกที่ 2 ได้อย่างมาก

แต่บทเรียนสำคัญจากเหตุการณ์ครั้งนี้คือ ผู้ก่อความไม่สงบใช้วิธีนำรถที่ปล้นชิงมาได้ก่อเหตุในทันทีก่อนที่จะมีการแจ้งความรถหาย เพราะที่ผ่านมาฝ่ายรัฐแจ้งเตือนให้จับตารถยนต์และรถจักรยานยนต์ที่ถูกโจรกรรม ซึ่งช่วยสกัดความเคลื่อนไหวของฝ่ายผู้ก่อความรุนแรงได้ส่วนหนึ่ง ดังนั้น มาตรการตรวจค้นบุคคลและยานพาหนะอย่างเข้มงวด จึงเป็นมาตรการที่จะช่วยป้องกันการก่อเหตุได้ดีที่สุด

อย่างไรก็ตาม ความรุนแรงที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องยังเป็นความท้าทายต่อฝ่ายรัฐ ทั้งในการดำเนินคดี การป้องกันดูแลความปลอดภัย และนโยบายสร้างสันติสุขชายแดนภาคใต้ มาตรการหลักๆ ของรัฐ ทั้งการนำคนกลับบ้าน เปิดโอกาสให้ผู้เห็นต่างได้กลับมาต่อสู้คดี การพัฒนาเศรษฐกิจ ภายในโครงการสามเหลี่ยมเศรษฐกิจ สร้างต้นแบบพื้นที่ซึ่งสามารถพัฒนาเศรษฐกิจให้เป็นความหวังในการสร้างโอกาสประกอบอาชีพทำมาหากินได้ รวมทั้งการสร้างพื้นที่ปลอดภัย ไม่มีการก่อเหตุรุนแรง ยังเป็นแนวทางหลักซึ่งภาครัฐจะต้องดำเนินการต่อไป

สิ่งที่จะต้องระมัดระวังให้มากคือ อย่าให้การบังคับใช้กฎหมายเพื่อปราบปรามผู้ก่อความไม่สงบ กลายเป็นเงื่อนไขให้นำไปโฆษณาชวนเชื่อได้ว่ารัฐเป็นผู้ใช้ความรุนแรง และละเมิดสิทธิมนุษยชนเสียเอง

กระบวนการพูดคุยเพื่อสันติสุขชายแดนภาคใต้ ซึ่งตัวแทนรัฐบาลไทยและตัวแทนกลุ่มผู้เห็นต่างกำลังดำเนินการอยู่ โดยมีรัฐบาลมาเลเซียเป็นผู้อำนวยความสะดวกสำหรับพื้นที่การพูดคุยนั้น เป็นกลไกสำคัญที่ควรจะต้องใช้ให้เกิดประโยชน์เพื่อความสันติสุข

ข้อสันนิษฐานว่า การก่อเหตุครั้งนี้ ซึ่งพุ่งเป้ามายังประชาชนผู้บริสุทธิ์ แทนที่จะเป็นเจ้าหน้าที่รัฐ เป็นการเปลี่ยนเป้าหมายเพื่อกดดันให้รัฐบาลไทยตอบรับข้อเสนอบางอย่างของกลุ่มก่อความไม่สงบที่ไม่ได้อยู่ร่วมในกระบวนการพูดคุยเป็นสิ่งที่ต้องทบทวน

นโยบายหรือแนวทางในกระบวนการพูดคุยนั้นปรับเปลี่ยนได้ หากการปรับเปลี่ยนนั้นสามารถทำให้มั่นใจได้ว่าประชาชนจะมีความปลอดภัย ก็เป็นเรื่องที่รัฐสมควรทำ และจะยิ่งเพิ่มความได้เปรียบทางการเมืองในระดับสากลให้กับรัฐมากขึ้นไปอีก ในฐานะที่ห่วงใยความปลอดภัยของประชาชนผู้บริสุทธิ์