จัดระเบียบหนี้ครัวเรือน

ความพยายามแก้ไขหนี้ครัวเรือนของรัฐบาลยังคงมีความต่อเนื่องอย่างเข้มข้น ล่าสุด ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ได้มีแนวความคิดจัดตั้งศูนย์รวมบริหารหนี้และติดตามทวงถามหนี้ภาคครัวเรือน รายย่อย ประเภทสินเชื่อที่ไม่มีหลักประกัน ทั้งสินเชื่อบุคคลและสินเชื่อบัตรเครดิต โดยได้กำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ สถาบันการเงินที่ไม่ใช่ธนาคาร (นันแบงก์) และลูกหนี้ที่มีเจ้าหนี้หลายราย รวมศูนย์การแก้ไขหนี้โดยมอบหมายให้บริษัทบริหารสินทรัพย์ที่ได้รับอนุญาตจาก ธปท. ซึ่งมีอยู่ประมาณ 46 รายเข้ามาดำเนินการติดตามทวงหนี้ให้

ความคิดรวมศูนย์แก้ไขหนี้มาจากที่ ธปท.เห็นลูกหนี้ที่มีเจ้าหนี้หลายราย โดยเฉพาะบัตรเครดิตหรือสินเชื่อบุคคลส่วนใหญ่จะมีบัตรเครดิตหลายใบ หรือมีบัญชีเงินกู้อยู่กับหลายๆ ธนาคาร และเมื่อเกิดปัญหาผ่อนไม่ไหว สถาบันการเงินแต่ละแห่งก็จะว่าจ้างบริษัทติดตามทวงหนี้โดยต่างคนต่างทวง และบริษัทติดตามทวงหนี้ก็จะต้องทำทุกทางเพื่อที่จะตามหนี้คืนให้ได้ เพราะนั่นหมายถึงรายได้ของบริษัททวงหนี้

หากลูกหนี้ไม่สามารถหาเงินมาผ่อนชำระเจ้าหนี้ได้ ในที่สุดก็จะเบี้ยวหนี้ทั้งหมด และต้องรอรับชะตากรรมที่จะถูกเจ้าหนี้รุมฟ้องดำเนินคดี หรือลูกหนี้บางคนจะใช้วิธีเวียนเทียนหมุนเงิน ด้วยการกดบัตรนั้นมาใช้โปะหนี้บัตรนี้ และสุดท้ายก็ติดกับดักสภาพหนี้ และถูกฟ้องล้มละลายในที่สุด

แนวคิดของ ธปท.เป็นการจัดการบริหารหนี้ครัวเรือนแบบเบ็ดเสร็จ หรือเรียกว่า วันสต็อปเซอร์วิส เป็นแนวคิดที่ดีและก็เป็นความพยายามแก้ไขปัญหาหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ในระบบธนาคารพาณิชย์ (เอ็นพีแอล) ลดลงด้วย ซึ่งจะช่วยให้ธนาคารพาณิชย์ไม่ต้องตั้งสำรองหนี้เพิ่ม

แม้ความพยายามของ ธปท.จะเป็นเรื่องดี แต่ก็มีเรื่องที่จะต้องติดตามผลด้วยว่าทุกอย่างจะเป็นไปตามที่ ธปท.คาดหวังไว้หรือไม่ โดยเฉพาะหากเมื่อรวมหนี้แล้ว วิเคราะห์ความสามารถลูกหนี้มีรายได้ หรือความสามารถผ่อนชำระหนี้ ไม่เพียงพอที่จะชำระหนี้ทั้งหมดจะทำอย่างไร และจะมีสถาบันการเงินรายใดที่จะรับเป็นเจ้าภาพที่จะมาปล่อยเงินกู้ให้ลูกหนี้เพื่อนำไปชำระหนี้ต่างๆ ให้

อีกคำถามหนึ่งคือสถาบันการเงินยอมที่จะลดหนี้ หรือตัดยอดหนี้ (แฮร์คัต) เพื่อที่ให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้หรือไม่ ซึ่งที่ผ่านมาก็ไม่มีใครยอมขาดทุน อย่างมากก็ยอมแค่การลดดอกเบี้ย ซึ่งในที่สุดหากเจรจาตกลงกันไม่ได้ ก็เดินหน้าเข้าสู่กระบวนการฟ้องร้องต่อศาลเพื่อดำเนินการบังคับคดีเหมือนกระบวนการแก้ไขหนี้ปกติ

นอกจากนี้ หากลูกหนี้ไปก่อหนี้นอกระบบซ้ำเข้าไปอีก เพราะต้องการเงินไปใช้จ่ายยังชีพ กระบวนการบังคับชำระหนี้ก็จะมีปัญหาทันที หนี้ที่คิดว่าจะแก้ไขให้เป็นหนี้ปกติ ก็จะกลายเป็นเอ็นพีแอลหวนกลับมาที่ระบบธนาคารพาณิชย์อยู่

ดีไม่มีใครสามารถยืนยันได้ว่าลูกหนี้ที่อยู่ในกระบวนการแก้หนี้ จะไม่ไปก่อหนี้เพิ่มอีก ปัญหาหนี้สินของครัวเรือนที่สูงมากนี้ เจ้าหนี้ทั้งหลายก็ควรจะต้องตระหนักว่า เมื่อยอมรับความเสี่ยงที่จะปล่อยกู้ก็ต้องดูแลตัวเอง เพราะขณะนี้ระบบเครดิตบูโรของไทยก็มีให้ตรวจสอบก่อนให้กู้ ซึ่งเจ้าหนี้ทั้งหลายต้องประเมินฐานะลูกหนี้ให้ดี ไม่ใช่แห่ให้บัตรเครดิตลูกค้าไปรายละ 4-5 ใบ แข่งกันทั้งโทรศัพท์หา ส่งอีเมล ข้อความเอสเอ็มเอสมาชักชวน เมื่อทำด้านแก้ไขหนี้แล้ว ธปท.ก็ควรจะต้องจัดการกระบวนการปล่อยสินเชื่อบุคคลด้วย