เอกชนเมินลงทุน ฉุดเศรษฐกิจซึมยาว

โดย...เกียรติศักดิ์ ผิวเกลี้ยง

เศรษฐกิจไทยปี 2560 มีแนวโน้มขยายตัวได้ดี โดยกระทรวงการคลังคาดว่าจะขยายตัวได้ 3.6% ขณะที่ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) คาดว่าจะขยายตัวได้ 3.4% อย่างไรก็ตาม เศรษฐกิจก็ยังอยู่ในอาการขยายตัวได้แบบซึมๆ โดยเฉพาะกลุ่มคนฐานรากจะรู้สึกว่าเศรษฐกิจไม่ได้ดีอย่างที่หน่วยงานต่างๆ คาดการณ์

ในอีกด้านหนึ่ง หน่วยงานต่างๆ ก็ยอมรับว่า เศรษฐกิจไทยยังมีปัญหาขยายตัวได้ต่ำกว่าศักยภาพที่ควรจะเป็น คือควรขยายตัวได้ 4-5% แต่ปัจจุบันเศรษฐกิจขยายตัวได้อยู่ที่ระดับ 3-3.5% เท่านั้น

ปัญหาของการขยายตัวเศรษฐกิจที่ได้ต่ำกว่าศักยภาพขณะนี้ เห็นได้ชัดว่ามาจากที่ภาคเอกชนไม่ยอมลงทุน เป็นตัวฉุดที่สำคัญที่สุด เพราะเมื่อพิจารณาเครื่องยนต์อื่นๆ จะเห็นว่าเริ่มทำงานได้ตามปกติ ไล่เรียงตั้งแต่การใช้จ่ายของรัฐบาล มีการเร่งเบิกจ่ายโครงการลงทุนขนาดใหญ่จำนวนมาก โดยเฉพาะด้านคมนาคมขนส่ง 2 ล้านล้านบาท ตามแผน 7 ปี ซึ่งหากทำได้ตามแผนจะทำให้เศรษฐกิจไทยขยายตัวได้ปีละ 0.5%

ขณะที่ การบริโภคภาคเอกชน ก็เริ่มขยายตัวได้ดีจากมาตรการที่รัฐบาลอัดฉีดเงินเข้าไปช่วยเหลือ แม้ว่าล่าสุดการบริโภคเริ่มจะอ่อนแรง แต่รัฐบาลก็เตรียมมาตรการช่วยเหลือผ่านโครงการลงทะเบียนรายได้น้อย ที่จะช่วยลดภาระค่าครองชีพ และเพิ่มรายได้ในการใช้จ่ายให้ชีวิตดีขึ้น คาดว่าจะใช้เงินช่วยเหลือปีละ 3 หมื่นล้านบาท ซึ่งเมื่อเม็ดเงินเข้าสู่ระบบเศรษฐกิจจะทำให้เกิดการหมุนในระบบอีกอย่างน้อย 1-2 รอบ คิดเป็นวงเงินรวม 6-9 หมื่นล้านบาท/ปี

ด้านการส่งออกที่เป็นตัวฉุดเศรษฐกิจไทยในช่วงหลายปีที่ผ่านมา เพราะขยายตัวติดลบ แต่ปีนี้การส่งออกของไทยกลับมาฟื้นตัวเป็นบวกได้ในรอบหลายปี และคาดว่าอาจจะขยายตัวได้ถึง 5% ตามที่กระทรวงพาณิชย์คาดไว้ ช่วยผลักดันการขยายตัวของเศรษฐกิจปีนี้ได้มาก

แต่ทว่าในเรื่องของการลงทุนภาคเอกชนกลับหยุดนิ่ง แม้แต่ อภิศักดิ์ ตันติวรวงศ์ รมว.คลัง ซึ่งเป็นประธานประชุมคณะกรรมการขับเคลื่อนมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจและการลงทุนของประเทศ ก็เปิดเผยสอดคล้องกันว่า การเบิกจ่ายงบลงทุนด้านโครงสร้างคมนาคมขนส่งตามแผน 7 ปี วงเงิน 2 ล้านล้านบาท ทำได้ตามแผนที่วางไว้ โดยในปีงบประมาณ 2560 จะมีการเบิกจ่าย 1.7 แสนล้านบาท ช่วยให้เศรษฐกิจไทยขยายตัวได้ดี

อย่างไรก็ตาม จากการติดตามการลงทุนของภาคเอกชน ทางสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน หรือบีโอไอ รายงานว่า ตัวเลขการขอการลงทุนใน 3 เดือนแรกของปี 2560 ขยายตัวได้เท่ากับช่วงเดียวกันกับปีที่ผ่านมา ซึ่งผิดปกติเพราะเดิมจะต้องมีการขยายตัวเพิ่มขึ้นทุกปี จึงได้สั่งการให้บีโอไอไปตรวจสอบดูว่าเกิดจากสาเหตุอะไร เป็นเพราะประเทศคู่แข่งมีการให้สิทธิประโยชน์ที่ดีกว่าและแย่งนักลงทุนไปจากประเทศไทยหรือไม่

“สิ่งที่สำคัญของเศรษฐกิจไทยคือการให้ภาคเอกชนทั้งในและต่างประเทศเข้ามาลงทุน ซึ่งที่ผ่านมาภาคเอกชนไม่ลงทุน ทำให้เศรษฐกิจไทยโตได้ไม่เต็มศักยภาพ โดยธนาคารโลกหรือเวิลด์แบงก์ได้ให้ความเห็นว่า การลงทุนที่ลดน้อยลงเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นทั่วโลก ทำให้แต่ละประเทศแย่งการลงทุน ส่งผลให้ไทยต้องพยายามที่จะผลักดันโครงการระเบียงเศรษฐกิจภาคตะวันออก หรืออีอีซี เพื่อให้สิทธิประโยชน์ต่างๆ ที่มีจำนวนมากดึงนักลงทุนเข้ามาในไทย” อภิศักดิ์ กล่าวชี้แจงปัญหาเอกชนยังไม่ยอมลงทุน

ขณะที่การประเมินของ ธปท.ก็เป็นในทิศทางเดียวกันว่า ในเดือน พ.ค. 2560 ภาคเอกชนยังไม่มีการลงทุน ปัญหามาจากมีความกังวล ความไม่แน่นอนเกี่ยวกับนโยบายของภาครัฐ ความกังวลด้านการค้าระหว่างประเทศจากความขัดแย้งส่วนต่างๆ ของโลก รวมถึงความกังวลเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วของเทคโนโลยี

แม้ว่าปี 2559 ที่ผ่านมารัฐบาลจะออกมาตรการกระตุ้นการลงทุน โดยให้หักลดหย่อนภาษีได้ 2 เท่า แต่เอกชนก็เมิน ไม่ขยายลงทุน ส่วนในปีนี้ขยายเวลาลดหย่อนภาษีให้ แต่หักลดหย่อนเหลือ 1.5 เท่า เอกชนก็ไม่สนใจเหมือนเดิม ทำให้รัฐบาลหนักใจพยายามหาทางออกผ่าทางตันปัญหานี้ให้ได้

ที่ผ่านมารัฐบาลได้พยายามเรียกความมั่นใจนักลงทุน โดยการทำงบประมาณกลางปี 2560 เพิ่มเติมจำนวน 1.9 แสนล้านบาท โดยกู้เพิ่ม 1.6 แสนล้านบาท เพื่อลงทุนในโครงการขนาดใหญ่และกระจายเงินสู่ระบบเศรษฐกิจฐานราก เพื่อส่งสัญญาณให้นักลงทุนเห็นว่าเศรษฐกิจไทยฟื้นตัวได้ต่อเนื่อง

ขณะเดียวกัน รัฐบาลยังแจงงบประมาณรายจ่ายปี 2561 ตั้งแต่เนิ่นๆ ว่ามีวงเงิน 2.9 ล้านล้านบาท ขาดดุลงบถึง 4.5 แสนล้านบาท และเป็นงบลงทุนกว่า 6 แสนล้านบาท ซึ่งจะเริ่มใช้ในวันที่ 1 ต.ค. 2560 หรือไตรมาสสุดท้ายของปีนี้ หากเอกชนลงทุนไม่มากอย่างที่รัฐบาลคาดการณ์ ก็พร้อมที่จะเร่งงบลงทุนของรัฐบาลมาชดเชยการลงทุนภาคเอกชน เหมือนปลายปีที่ผ่านมา เพื่อทำให้เศรษฐกิจปีนี้ขยายตัวได้ไม่น้อยกว่า 4% ให้ได้ แต่ก็ดูเหมือนว่าเอกชนยังไม่มีความมั่นใจเหมือนเดิม

หากพิจารณาปัจจัยลบทางเศรษฐกิจที่ทำให้เอกชนไม่มั่นใจลงทุน คงหนีไม่พ้นเศรษฐกิจที่ยังผันผวนจากความขัดแย้งในภูมิภาคต่างๆ ขณะที่เศรษฐกิจไทยยังฟื้นตัวได้ไม่เต็มที่ โดยเฉพาะเศรษฐกิจฐานรากที่ยังซึมหนัก ทำให้เอกชนไม่อยากลงทุนเพิ่มในเวลานี้ โดยเก็บเงินสดไว้รอให้เห็นสัญญาณเศรษฐกิจที่ฟื้นตัวได้ดีกว่านี้

ที่สำคัญภาคเอกชนยังกังวลเรื่องเสถียรภาพทางการเมือง ในปี 2559 เอกชนไม่ยอมลงทุน เพราะคิดว่าจะมีการเลือกตั้งในปี 2560 มาปีนี้เอกชนยังไม่ยอมลงทุน เพราะประเมินว่าปีหน้า 2561 อาจจะมีการเลือกตั้งใหม่ การเลือกตั้ง ทำให้ยังไม่แน่ใจว่าใครจะมาเป็นรัฐบาลบริหารประเทศ จะมีความขัดแย้งเกิดขึ้นเหมือนในอดีตจนทำให้เศรษฐกิจได้รับผลกระทบรุนแรงหรือไม่ ซึ่งเป็นประเด็นที่ภาคเอกชนกังวลอย่างมากและไม่มีใครให้หลักประกันและความมั่นใจในเรื่องนี้ได้ เอกชนทั้งและในต่างประเทศจึงยังไม่ขยับควักเงินก้อนโตลงทุนในไทย

ขณะเดียวกัน นักลงทุนจำนวนไม่น้อยเล็งไปลงทุนในประเทศอื่นที่ให้สิทธิประโยชน์การลงทุนที่ดีกว่าไทย การเมืองมีเสถียรภาพมากกว่าไทย ไทยจึงต้องพยายามเร่งโครงการอีอีซีดูดนักลงทุนให้อยู่ในประเทศมากที่สุด แต่โครงการอีอีซีเพิ่งตั้งไข่ ยังต้องใช้เวลาอีกหลายปีกว่าจะเห็นเป็นรูปเป็นร่าง เอกชนจึงจะกล้าตัดสินใจเข้ามาลงทุน

ดังนั้น ประเมินได้ว่า การลงทุนภาคเอกชนยังเป็นตัวฉุดเศรษฐกิจไทยในปีนี้และปีต่อๆ ไปอีกหลายปี จนกว่าเศรษฐกิจโลกจะนิ่งมากกว่านี้ และเศรษฐกิจไทยฟื้นตัวได้ชัดเจนต่อเนื่องมากกว่านี้ และที่สำคัญคือเอกชนอยากรอดูรัฐบาลใหม่ที่มาจากการเลือกตั้ง ว่าจะมีเสถียรภาพบริหารบ้านเมืองและเศรษฐกิจได้อย่างมีเสถียรภาพและไม่มีความขัดแย้งทำลายเศรษฐกิจไทยให้เสียหายอย่างหนักเหมือนที่ผ่านมาอีกด้วย