'กระดูกและข้อโลหะต้นแขน' เพื่อผู้ป่วยมะเร็งครั้งแรกในไทย
มะเร็งกระดูกปฐมภูมิ หรือมะเร็งที่เริ่มต้นเกิดจากกระดูก ต่างจากมะเร็งกระดูกทุติยภูมิ ที่มะเร็งกระจายจากอวัยวะส่วนอื่นมาสู่กระดูก
โดย...อาทิตย์ ลมูลปลั่ง ฝ่ายประชาสัมพันธ์ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)
มะเร็งกระดูกปฐมภูมิ หรือมะเร็งที่เริ่มต้นเกิดจากกระดูก ต่างจากมะเร็งกระดูกทุติยภูมิ ที่มะเร็งกระจายจากอวัยวะส่วนอื่นมาสู่กระดูก ซึ่งมะเร็งกระดูกปฐมภูมินั้น หากมีการดูแลรักษาที่ดีเหมาะสม สามารถรักษาให้หายขาดได้ ทว่ามะเร็งกระดูกชนิดนี้มักเกิดในวัยเด็กตอนปลายและในวัยรุ่น ซึ่งเป็นวัยที่ควรมีชีวิตที่สดใส เติบโต ได้รับการศึกษาเพื่อเป็นกำลังสำคัญของชาติ และคงจะดีไม่น้อย หากมีการดูแลรักษาผู้ป่วยกลุ่มนี้ให้กลับมามีอนาคตที่สดใสอีกครั้ง
เมื่อเร็วๆ นี้ กลุ่มแพทย์ นักวิจัย และบริษัทเอกชนในประเทศไทยสามารถผลิตนวัตกรรม “กระดูกและข้อโลหะต้นแขนส่วนบน” สำหรับทดแทนกระดูกแขนของผู้ป่วยโรคมะเร็งกระดูกซึ่งต้องตัดทิ้ง ได้เป็นครั้งแรกในประเทศไทย โดยสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และหน่วยงานอื่นๆ ทั้งคณะแพทย์จากโรงพยาบาลเลิดสิน แพทยสมาคมแห่งประเทศไทย ราชวิทยาลัยแพทย์ออร์โธปิดิกส์แห่งประเทศไทย ร่วมกันพัฒนาและออกแบบนวัตกรรมดังกล่าว ที่สามารถนำไปใช้ได้จริงกับผู้ป่วยมะเร็งกระดูกฯ แล้ว
ดร.ณรงค์ ศิริเลิศวรกุล ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กล่าวแสดงความยินดีกับ นพ.ปิยะ เกียรติเสวี แพทย์ผู้เชี่ยวชาญสาขาออร์โธปิดิกส์ โรงพยาบาลเลิดสิน และคณะทำงานซึ่งประกอบด้วยทีมแพทย์จากโรงพยาบาลเลิดสิน คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ทีมนักวิจัยจากศูนย์เทคโนโลยี โลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) สวทช. และบริษัท คอสโม เมดิเทค
กลุ่มแพทย์ นักวิจัย และบริษัทเอกชนเหล่านี้ได้ร่วมกันตั้งแต่ขั้นตอนการระดมสมองจากกลุ่มศัลยแพทย์ออร์โธปิดิกส์ อนุสาขาเนื้องอกกระดูกและเนื้อเยื่ออ่อน ราชวิทยาลัยแพทย์ออร์โธปิดิกส์แห่งประเทศไทย จำนวน 35-40 คน เพื่อร่วมกันพัฒนาต้นแบบกระดูกและข้อโลหะต้นแขนเทียมฯ สำหรับผู้ป่วยมะเร็งกระดูกในประเทศไทยจนสำเร็จลุล่วง และผ่านการทดสอบการใช้งานทางคลินิกในผู้ป่วยมะเร็งกระดูกจำนวน 10 ราย ใน 3 โรงพยาบาลชั้นนำของประเทศ ภายใต้การควบคุมของคณะกรรมการจริยธรรมวิจัยในมนุษย์มาเป็นระยะเวลาหนึ่ง และมีผลการรักษาเป็นที่น่าพอใจ ไม่มีโรคแทรกซ้อนแต่ประการใด
“สวทช.ในฐานะองค์กรวิจัยและพัฒนาที่ขับเคลื่อนประเทศด้วยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม มีความมุ่งมั่นในการส่งเสริมและพัฒนาอุตสาหกรรมการแพทย์ และสุขภาพของไทยให้เข้มแข็ง ด้วยนวัตกรรมของไทย เพื่อเปลี่ยนผ่านประเทศไปสู่ประเทศที่ขับเคลื่อนด้วยนวัตกรรมและอุตสาหกรรมที่มีมูลค่าเพิ่มสูง ซึ่งหวังว่านวัตกรรมวิจัยชิ้นนี้จะนำไปสู่การขึ้นบัญชีนวัตกรรม เพื่อเป็นประโยชน์ต่อภาครัฐ วงการแพทย์และผู้ป่วยต่อไป”
ดร.กฤษณ์ไกรพ์ สิทธิเสรีประทีป นักวิจัยอาวุโส หัวหน้าห้องปฏิบัติการอุปกรณ์ การแพทย์ หน่วยวิจัยวิศวกรรมชีวการแพทย์ ศูนย์เอ็มเทค สวทช. กล่าวว่า นับเป็นโอกาสครั้งสำคัญของผู้ป่วยมะเร็งกระดูกต้นแขนส่วนบน ที่ศูนย์เอ็มเทค สวทช. ร่วมดำเนินการ โครงการ “ผลิตโลหะทดแทนกระดูก” โดยพัฒนาร่วมกับอนุสาขาเนื้องอกกระดูกและเนื้อเยื่ออ่อน โครงการนำร่อง (TMSTS-MTEC Proximal Humerus Endoprothesis) ออกแบบและผลิตกระดูกและข้อโลหะต้นแขนส่วนบน พร้อมทั้งศึกษาผลการรักษามะเร็งกระดูกต้นแขนด้วยโลหะแทนกระดูกต้นแขน สำหรับทดแทนอุปกรณ์กระดูกและข้อโลหะที่นำเข้าจากต่างประเทศซึ่งยังมีราคาแพงมาก ทั้งนี้ เพื่อให้โอกาสผู้ป่วยมะเร็งกระดูกต้นแขนส่วนบนที่มีทุนทรัพย์น้อยได้เข้าถึงการรักษา ซึ่งมีผู้ป่วยที่ได้รับการรักษาผ่าตัดเปลี่ยนกระดูกและข้อโลหะต้นแขนส่วนบน แล้วจำนวน 10 ราย และจะขยายให้ครบ 60 ราย ในอนาคตอันใกล้
ดร.กวิน การุณรัตนกุล นักวิจัยห้องปฏิบัติการอุปกรณ์ การแพทย์ หน่วยวิจัยวิศวกรรมชีวการแพทย์ ศูนย์เอ็มเทค สวทช. ในฐานะหัวหน้าโครงการและเป็นผู้วิจัย อธิบายว่า นวัตกรรม “กระดูกและข้อโลหะต้นแขนส่วนบน” เหมาะกับคนไข้มะเร็งกระดูกกลุ่มปฐมภูมิที่พบว่าเป็นมะเร็งกระดูกแขนเหนือข้อศอกขึ้นมา ซึ่งจะพบมากในกลุ่มเด็กและเยาวชน โดยจะใช้วิธีการนำ “กระดูกและข้อโลหะต้นแขนส่วนบน” ไปใส่แทนกระดูกแขนส่วนที่เป็นมะเร็งซึ่งต้องตัดทิ้ง วิธีการนี้จะช่วยให้คนไข้อยู่ได้นานขึ้น ลดการเสียชีวิต โดยเฉพาะคนไข้กลุ่มเด็กและเยาวชน ซึ่งเป็นกำลังสำคัญของประเทศจะสามารถกลับมาเรียนจนจบและมีอาชีพการงานที่ดี และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นในสังคม
“เราตั้งใจว่าเราทำขึ้นมา เพราะว่าชิ้นส่วนกระดูกและข้อโลหะท่อนแขนส่วนบนนี้ เป็นอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่คนไข้ ไม่สามารถเบิกได้จากสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) ซึ่งการซื้ออุปกรณ์ดังกล่าวนั้น มีราคาแพง เพราะนำเข้าจากต่างประเทศราคาประมาณ 1.5-4 แสนบาท ดังนั้น จะมีคนไข้จำนวนมากที่ไม่สามารถจ่ายได้ เมื่อทีมวิจัยผลิตเองได้ ภายในประเทศไทยและมีต้นทุนต่ำกว่าก็จะช่วยเหลือคนไข้ได้มาก แม้ว่าหลังการผ่าตัดคนไข้จะขยับแขนได้ไม่เต็มร้อย แต่ก็ยังมีแขนที่ใช้งานได้ช่วยเสริมบุคลิกภาพหลังการรักษาได้อย่างดี”
สำหรับวัสดุที่ใช้ทำ “กระดูกและข้อโลหะต้นแขนส่วนบน” นักวิจัยเอ็มเทค สวทช. เลือกใช้วัสดุโคบอลต์ โครเมียม อัลลอย ส่วนแกนกลางของอุปกรณ์ที่ใช้เชื่อมกับกระดูกจริงของผู้ป่วยมะเร็งกระดูก ใช้วัสดุไทเทเนียม อัลลอย มีคุณสมบัติแข็งแรงทนทานแต่เบา และเข้ากับร่างกายได้ดี ไม่เกิดการต่อต้าน ซึ่งขณะนี้ได้ทดลองนำไปใช้กับผู้ป่วยมะเร็งกระดูกแล้วหลายราย และไม่พบการติดเชื้อ หรือปัญหาการหลุดของชิ้นส่วนแต่อย่างใด เป็นที่พอใจของแพทย์และผู้ป่วยเป็นอย่างยิ่ง
“สำหรับในแง่ของการวิจัยถือเป็นการสะสมองค์ความรู้เรื่องวัสดุทางการแพทย์ โดยเฉพาะเรื่องการทำชิ้นส่วนเทียมที่ใช้กับร่างกายมนุษย์ ซึ่งหากทำชิ้นนี้ใช้ได้ผลเป็นที่พอใจ ในอนาคตมีองค์ความรู้มากขึ้น ก็สามารถทำชิ้นส่วนอื่นๆ เช่น ข้อเข่า สะโพก ที่มีความยากขึ้นมาอีกระดับหนึ่งได้ ซึ่งมีปริมาณการใช้ของผู้ป่วยเยอะขึ้นด้วย”ดร.กวิน กล่าวทิ้งท้าย
อย่างไรก็ตาม นวัตกรรมดังกล่าวอยู่ระหว่างที่บริษัท คอสโม เมดิเทค กำลังขออนุญาตสิทธิจากศูนย์เอ็มเทค สวทช. เมื่ออนุญาตสิทธิผลิต บริษัท คอสโมฯ สามารถนำนวัตกรรมดังกล่าวไปขึ้นบัญชีนวัตกรรม ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อภาครัฐ โดยเฉพาะโรงพยาบาลต่างๆ ที่สามารถเลือกซื้อสินค้านวัตกรรมฝีมือนักวิจัยไทยที่ได้คุณภาพมาตรฐาน ใช้ประโยชน์ได้จริง และที่สำคัญช่วยลดการพึ่งพาการนำเข้าเทคโนโลยีจากต่างประเทศได้ตามเป้าหมายของรัฐบาลด้วย
