ยกระดับโชห่วย มาช้ายังดีกว่าไม่มา

โดย...ภัทรพงศ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา อนุกรรมาธิการการพาณิชย์ สภานิติบัญญัติแห่งชาติ

ขณะนี้รัฐได้ดำเนินนโยบายการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานราก ในการจัดหาสินค้าอุปโภคบริโภคราคาพิเศษให้กับร้านค้าปลีกค้าส่งขนาดใหญ่ และร้านค้าปลีกขนาดเล็ก หรือที่เรียกว่า โชห่วย โดยคาดการณ์ว่าน่าจะเป็นการขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากที่เห็นผลได้ชัดเจนที่สุด และเป็นการให้ความสำคัญกับการพัฒนาเศรษฐกิจภายในประเทศ หรือ โลคัล อีโคโนมี

ปัจจุบันประเทศไทยมีร้านค้าขนาดเล็กประมาณ 3 แสนราย โดยเป็นร้านค้าปลีก-ค้าส่งต้นแบบที่หน่วยงานรัฐดูแลจำนวน 114 ราย จะทำหน้าที่ในการขนส่งสินค้าไปยังร้านค้าปลีกขนาดเล็ก หรือโชห่วยที่มีอยู่ประมาณ 5,500 ราย ซึ่งร้านค้าเหล่านี้มีเครือข่ายอีกประมาณ 2 หมื่นกว่าราย ในปี 2560 รัฐมีโครงการค้าส่งค้าปลีกไทยสู่ชุมชน โดยจะเดินหน้าพัฒนาร้านค้าปลีกค้าส่งต้นแบบเพิ่มอีก 60 ราย และจะพัฒนาให้เป็นพี่เลี้ยงกับร้านค้าปลีกขนาดเล็กหรือโชห่วยในการบริหารจัดการ การจัดเรียงสินค้าและการปรับภาพลักษณ์ให้กับร้านค้า มีเป้าหมายช่วยขยายร้านค้าโชห่วยเพิ่มอีกประมาณ 5,000 ราย

การที่รัฐดำเนินโครงการดังกล่าวจะช่วยให้เกิดการเชื่อมโยงเครือข่ายธุรกิจระหว่างร้านค้าปลีก-ค้าส่ง กับร้านค้าปลีกชุมชน ร้านค้าขนาดเล็กหรือโชห่วย เพื่อสร้างความเข้มแข็งให้แก่สังคมชุมชน และเศรษฐกิจในท้องถิ่นให้เกิดความแข็งแรงขึ้นด้วย การขยายตัวเติบโตอย่างรวดเร็วของร้านค้าปลีกแบบสมัยใหม่ หรือโมเดิร์นเทรดที่กระจายตัวรุกคืบสู่ชุมชนท้องถิ่นตลอดเวลาที่ผ่านมา นโยบายรัฐนี้จะช่วยส่งเสริมให้ร้านค้าปลีกแบบดั้งเดิมอยู่คู่สังคมชุมชนท้องถิ่นไทยต่อไป วิถีชีวิตชุมชนไม่ผันแปรเปลี่ยนไป ให้ร้านค้าปลีกขนาดเล็กหรือโชห่วยมีที่ยืนได้จริง การแข่งขันทางการค้าในทุกฟอร์แมตและทุกสเกลที่เป็นธรรมยิ่งขึ้น ประชาชนผู้บริโภคมีทางเลือกมากขึ้น นี่คือการเปิดโอกาสให้กับวิสาหกิจขนาดกลางและย่อมได้มีวิถีทางดำเนินธุรกิจที่ควรจะเป็น ถ้ารัฐสามารถปฏิรูปนโยบายของรัฐ หรือวิธีการใดๆ ก็ตามเพื่อให้เกิดประสิทธิผลอย่างเป็นรูปธรรม เศรษฐกิจภายในประเทศมีเสถียรภาพแข็งแรงขึ้น ประเทศไทยก็สามารถกลับเข้ามาสู่การแข่งขันระดับเวทีโลกได้ในเร็ววัน

ในที่นี้ยังไม่ได้กล่าวรวมถึงร้านค้าปลีก-ค้าส่งที่กำลังพัฒนาในส่วนภูมิภาค ส่วนใหญ่เป็นร้านค้าที่เป็นผู้นำด้านการค้าปลีก-ค้าส่งในจังหวัดนั้นๆ เป็นหลัก และมีการขยายสาขาไปต่างอำเภอและจังหวัดใกล้เคียง มียอดขายต่อร้านค้ากว่าหลักพันล้านบาท ซึ่งขณะนี้มีจำนวนกว่า 200 ราย กระจายตัวทั่วประเทศ ร้านค้าปลีกกลุ่มนี้ผ่านการปรับตัวและเรียนรู้ในการแข่งขันกับร้านค้าปลีกสมัยใหม่ หรือโมเดิร์นเทรดมาเป็นระยะเวลากว่าสิบปี จนได้องค์ความรู้สมัยใหม่ และปรับเปลี่ยนวิธีดำเนินธุรกิจในรูปแบบต่างๆ ใหม่ให้สามารถยืนหยัดอยู่ได้และพร้อมที่จะเติบโตต่อไปด้วยตนเอง กลุ่มร้านค้าปลีกนี้จึงไม่เป็นที่น่ากังวลสำหรับรัฐในการให้ความช่วยเหลือใดๆ เพราะมาได้ถึงทุกวันนี้ด้วยการต่อสู้ดิ้นรนเพื่อให้ตนเองอยู่รอด และก้าวเป็นผู้นำการค้าปลีก-ค้าส่งของท้องถิ่นนั้นๆ

เหรียญนั้นมีสองด้าน ถ้ามุมมองที่ว่าประชาชนควรช่วยเหลือตนเองก่อนที่จะรอความช่วยเหลือใดๆ จากรัฐนั้นก็อาจเป็นสิ่งที่ควรเป็น นโยบายความช่วยเหลือของรัฐแบบเฉพาะหน้าเพียงอย่างเดียวมิอาจแก้ไขปัญหาได้ จำต้องอาศัยการปรับตัวของผู้ประกอบการด้วย ประเด็นนี้จะมีอยู่ 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่พึ่งพาตนเองได้แต่ขาดปัจจัยบางประการที่จะขับเคลื่อน และยกระดับตนเองไปสู่การดำเนินธุรกิจที่ก้าวเดินต่อไปได้ และกลุ่มที่ขาดการพัฒนาปรับปรุงตนเองเพื่อให้ไปสู่เป้าหมายได้ ดังนั้น นโยบายรัฐมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในการส่งเสริมให้ผู้ประกอบการที่ต้องการได้รับความช่วยเหลือเพื่อให้เป็นส่วนเติมเต็มในการผลักดันให้กลุ่มดังกล่าวไปถึงจุดหมายได้

ในอีกทางหนึ่งนั้น รัฐควรจะสนับสนุนให้แก่ผู้ประกอบการที่ขาดจริง ที่สมควรได้รับความช่วยเหลือจริง มิใช่กำหนดคุณสมบัติที่เพียบพร้อม สภาพคล่องดี สเตทเมนต์ สวย เครดิตบูโรสีเขียวตลอด 3 ปี ถึงได้เข้าโครงการช่วยเหลือวิสาหกิจผู้ประกอบการต่างๆ ได้ ถ้าเช่นนั้นจะเรียกว่าโครงการช่วยเหลือได้อย่างไร ในเมื่อไม่อยู่ในสถานภาพความเป็นจริงที่ต้องการความช่วยเหลือ หรือขาดสภาพคล่องแต่อย่างใด นอกจากการต่อยอดไปเพื่อพัฒนาศักยภาพ นั่นก็อีกประเด็นหนึ่ง แต่มิใช่อย่างที่เป็นอยู่ทุกวันนี้ เงินทุนจากรัฐเพื่อสนับสนุนผู้ประกอบการนั้น ทุกรายล้วนต้องการไม่ว่าจะเดือดร้อนจริงหรือไม่ นโยบายและเงื่อนไขโครงการจึงเป็นตัวชี้วัดว่า รัฐต้องการช่วยเหลือผู้ประกอบการประเภทใดกันแน่ ผู้ที่เข้าร่วมโครงการจำนวนมากแต่ไม่ผ่านคุณสมบัติล้วนทราบกันดี รวมทั้งแสดงให้เห็นถึงความจริงจังในการแก้ไขปัญหาดังกล่าวเพียงใด

นโยบายรัฐสามารถดำเนินไปได้โดยกำหนดทิศทางเพื่อเป็นแนวทางแก่ประชาชน ผู้ประกอบการ ภาคเอกชนต่างๆ ได้เดินไปบนเส้นทางเดียวกันร่วมกับรัฐได้ โดยหาทางสายกลางที่รัฐควรจะเป็นผู้นำในการเดินหน้าให้เป็นไปตามบทบาทหน้าที่ของรัฐ และมีภาคเอกชน ภาคประชาชนเป็นส่วนปฏิบัติ ส่งเสริมสนับสนุนให้เกิดเป็นประชารัฐ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องเศรษฐกิจฐานราก เศรษฐกิจภายในประเทศ เพราะในที่สุดแล้ว ที่พึ่งสุดท้ายของประชาชนและทุกภาคส่วนก็คือรัฐ ภาพรวมของประเทศในทุกมิติก็คือรัฐ เพราะรัฐเป็นภาพรวมในทุกองค์ประกอบของประเทศ และเป็นผู้กำหนดนโยบายต่างๆ กฎหมายส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำประเทศไทยไปสู่แสงสว่างปลายอุโมงค์ไม่ว่าช้าหรือเร็วก็ตาม

บางสิ่งอาจต้องใช้เวลา แต่เรื่องปากท้องนั้นรอไม่ได้