เวทีโลกหวั่น “เครื่องมือแพทย์” เข้าไม่ถึงพลเมือง

อุปสรรคใหญ่ต่อการเข้าถึงเครื่องมือแพทย์คือราคาที่ค่อนข้างแพง เนื่องจากภาคอุตสาหกรรมมุ่งเน้นใช้เทคโนโลยีระดับสูงในการผลิต เน้นเฉพาะโรคที่สร้างกำไรได้...

โดย....ธนวัฒน์ เพ็ชรล่อเหลียน  

ทุกสายตาของผู้คร่ำหวอดในวงการสาธารณสุขระดับสากล พุ่งเป้ามาที่ประเทศไทยในฐานะเจ้าภาพการจัดประชุมนานาชาติเรื่องเครื่องมือแพทย์ ครั้งที่1 (1st Global Forum on Medical Devices) เพราะนอกจากเป็นการประชุมครั้งแรกของโลกแล้ว ยังมีผู้ให้ความสนใจเข้าร่วมกว่า 190 ประเทศ

ภาพประกอบข่าว

การระดมสมองในครั้งนี้ เกิดขึ้นจากความร่วมมือของประเทศไทยโดยกระทรวงสาธารณสุข (สธ.) และองค์การอนามัยโลก (WHO) มุ่งหวังให้เกิดการแลกเปลี่ยนความรู้ด้านการวิจัย การพัฒนาเครื่องมือแพทย์ และการใช้เครื่องมือแพทย์อย่างเหมาะสม รวมทั้งการกระจายเครื่องมือแพทย์ให้ครอบคลุมกับประชากรทุกระดับ

ข้อเท็จจริงที่เกิดขึ้นพร้อมกันทั่วโลกในขณะนี้คือ “ปัญหาการเข้าถึงเครื่องมือแพทย์” พญ.มาร์กาเร็ต ชาน ผู้อำนวยการใหญ่องค์การอนามัยโลก (WHO) อธิบายถึงต้นเหตุว่า อุปสรรคใหญ่ต่อการเข้าถึงเครื่องมือแพทย์คือราคาที่ค่อนข้างแพง เนื่องจากภาคอุตสาหกรรมมุ่งเน้นใช้เทคโนโลยีระดับสูงในการผลิต เน้นเฉพาะโรคที่สร้างกำไรได้ โดยเฉพาะกลุ่มเป้าหมายที่มีฐานะร่ำรวย

จากข้อมูลการสำรวจขององค์การอนามัยโลกพบความเหลื่อมล้ำในการจัดหาเครื่องมือแพทย์เพื่อใช้งานระหว่างประเทศที่ร่ำรวยและยากจนเป็นอย่างมาก

ข้อมูล ระบุว่า เครื่องแมมโมแกรม ประเทศร่ำรวยมี 1 เครื่องต่อประชากร 4.7 หมื่นคน ขณะที่ประเทศยากจนมีเพียง 1 เครื่องต่อประชากร 5.7 ล้านคน เครื่องซีทีสแกน ประเทศร่ำรวยมี 1 เครื่องต่อประชากร 1.7 แสนคน ขณะที่ประเทศยากจนมี 1 เครื่องต่อประชากร 3.8 ล้านคน

นอกจากนี้ ยังพบว่าในประเทศที่ยากจนยังขาดแคลนเข็มฉีดยา กระทั่งอัตราการใช้เข็มที่ไม่ปลอดภัยพุ่งสูงถึง 40% และยังพบอีกว่าในประเทศกำลังพัฒนากว่า 30 ประเทศ ไม่มีเครื่องฉายรังสีสำหรับรักษาโรคมะเร็ง

ด้านผู้แทนจากประเทศไทย นพ.ยศ ตรีวัฒนานนท์ หัวหน้าโครงการประเมินเทคโนโลยีและนโยบายด้านสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) ฉายภาพปัญหาเครื่องมือแพทย์ในประเทศไทยว่า ส่วนใหญ่ยังกระจุกตัวอยู่ในเมืองเท่านั้น และมีบางชนิดที่สั่งซื้อเข้ามาจากต่างประเทศโดยเกินความจำเป็น อาทิ เครื่องเพ็ทซีทีสแกน มูลค่า 800 ล้านบาท ใช้สำหรับตรวจหามะเร็ง หัวใจ และโรคทางสมอง

“ในประเทศไทยมีถึง 5 เครื่อง และอยู่ใน กทม.ทั้งหมด ที่สำคัญทุกวันนี้ยังใช้งานไม่คุ้มค่า เพราะค่าบริการอยู่ที่ 50,000-60,000 บาท ทำให้คนเข้าถึงน้อย”นพ.ยศกล่าว

ส่วนนายกรัฐมนตรี อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ มองว่า ประเด็น “การเข้าถึง” เครื่องมือแพทย์อย่างถ้วนหน้า และ “ความเป็นธรรม” เป็นหัวใจสูงสุด ซึ่งประเทศไทยได้รับบทเรียนจากการดำเนินโครงการหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าว่า หากปราศจากความร่วมมือของทุกภาคส่วนแล้ว ไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะผลักดันนโยบายนี้ให้เข้าถึงประชาชนอย่างเป็นธรรม

“ผมยินดีที่ประเด็นเรื่องทรัพย์สินทางปัญญากับนวัตกรรม ถูกหยิบยกมาหารือในการประชุมนี้ด้วย เพราะราคาเป็นสาเหตุที่ทำให้ประชากรเข้าไม่ถึงเครื่องมือแพทย์ และขอเรียกร้องให้ทุกฝ่ายร่วมกันสร้างความยุติธรรมลดความไม่เป็นธรรม เพื่อให้เกิดการเข้าถึงเครื่องมือแพทย์ ที่มีราคาพอสมควร มีปลอดภัยและมีประสิทธิผล เพื่อการบริการอย่างมีคุณภาพสำหรับประชาชน” นายกรัฐมนตรีกล่าว